جاقىندا ەل باسىلىمى استانانىڭ تورىندەگى قىمىزحانا تۋرالى جازدى. شىمكەنتتىك ازامات كادىمگى توعىز قانات كيىز ۇيدە ۇلتتىق سۋسىن ساتىپ, قوناقتارىنىڭ ريزاشىلىعىن الىپ ءجۇر ەكەن. كەرەمەت!
الايدا بۇل – باس شاھارداعى جالعىز قىمىزحانا. كاسىپكەرلەردىڭ قۇلاعىنا التىن سىرعا, كەلەسى كوكتەمدە وسىنداي نىسانداردىڭ سانىن كوبەيتسەك, قالا ىشىندەگى اقشاڭقان كيىز ۇيلەر اجارىمىزدى اشىپ ءارى بەرەكەمىزدى ارتتىرار ەدى.
ايتپاعىمىز دا وسىعان ۇقساس, قازىرگى تاڭدا استانا كوشەلەرىندە قوڭىر ءتۇستى پاۆيلونداردى كوپ كورىپ ءجۇرمىز. فاستفۋد ونىمدەرىن, سامسانىڭ ءتۇر-ءتۇرىن, كوكونىس, جەمىس-جيدەك ساتادى. گۇل ساۋداسىن قىزدىرىپ, تەحنيكالىق, تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتەتىندەر دە بار. قالا اكىمدىگىنىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىپ جاتقان «1000 ورىن – كوشە ساۋداسى» جوباسى اياسىندا قولعا الىنعان بۇل جۇمىستى ناتيجەسىز دەۋگە اۋىز بارمايدى, ارينە. شاعىن كاسىپكەرلىكتىڭ شارۋاسىن ىلگەرىلەتۋگە باعىتتالعان بىردەن-ءبىر ىرگەلى شارا. تەك وسىنداي ىرگەلى شارانى ورايىن تاۋىپ قازاقى ناقىشپەن قيۋلاستىرىپ جىبەرسەك, قۇبا-قۇپ بولار ما ەدى. ماسەلەن, قوڭىر ءتۇستى پاۆيلونداردىڭ ساۋلەت نوبايىن ويۋ-ورنەكتەرىمىزبەن بەزەندىرسەك. فاستفۋد, سامسا ونىمدەرىمەن قاتار, باۋىرساق, قاتتاما نان, تالقان, تارى, جەنت, مايسوك, ايران, قىمىز, قىمىران ىسپەتتى تاعامدارىمىزدى پۇلداپ جاتساق, نەسى ايىپ ەدى؟! ال ساپالى ءونىم ساتىپ الۋشىسىز قالمايتىنىنا كۇمان كەم.
وسى ماقالانى ازىرلەۋ بارىسىندا «1000 ورىن – كوشە ساۋداسى» جوباسىمەن اينالىساتىن مەكەمە وكىلدەرىمەن حابارلاسقانبىز. «Astana» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى» ۇلتتىق كومپانياسى كوشە ساۋداسىن جۇرگىزۋگە ارنالعان پاۆيلونداردى ورنالاستىرۋ جوباسىنىڭ جەتەكشىسى ساكەن ادىلبەكوۆ ساۋالدارىمىزعا ەگجەي-تەگجەيلى جاۋاپ بەردى.
«ەلوردا اكىمدىگى بىلتىردان بەرى حالىق اراسىندا «1000 ورىن – كوشە ساۋداسى» اتالىپ كەتكەن باعدارلامانى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. بۇل جۇيە ەۋروپا ەلدەرىندە دە, ىرگەمىزدەگى قىتايدا دا, باسقا دا دامىعان مەملەكەتتەردىڭ كوپشىلىگىندە بار. جالپى, جابايى ساۋدا – اۋداندىق اكىمدىكتەردىڭ ەرتە كوكتەمنەن قارا كۇزگە دەيىنگى پروبلەماسى. ويتكەنى جۇرت ىشىندە زاڭسىز جولدارمەن كوشەدە ساۋدا جاسايتىندار كوپ. بۇل – سونىڭ زاڭداستىرىلعان نۇسقاسى. باستاپقىدا مۇنداي ساۋدا جۇيەسى كاسىپكەرلىك جانە ونەركاسىپ باسقارماسى مەن اۋداندىق اكىمدىكتەردىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن بولعان. بىراق ونىڭ دا كەمشىلىكتەرى از ەمەس ەدى. ساۋدا ورىندارى تەك قىسقا مەرزىمگە ارنالعاندىقتان ارنايى پاۆيلوندار ورناتىلمادى, ەلەكتر جۇيەسى تارتىلمادى, سانيتارلىق تالاپتار ساقتالمادى, باسقا دا ولقىلىقتار ورىن الدى», دەيدى ول.
كومپانيا وكىلىنىڭ ايتۋىنشا, كەيىن قالالىق اكىمدىك پەن ءماسليحات بىرلەسىپ ۇزاق مەرزىمدى كوشە ساۋداسىن قولعا الىپ, زاڭداستىرعان. جەر زاڭناماسىنا سايكەس, جەردى بەس جىلدان جوعارى مەرزىمگە جالعا الۋ ۇزاق مەرزىم بولىپ سانالادى. وسىلايشا «Astana» الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسىنا جەر جەتى جىلعا ارەنداعا بەرىلەدى. سودان كەيىن نيەت بىلدىرگەن كاسىپكەرلەرگە بيزنەسىن جاساۋ ءۇشىن كونكۋرس ارقىلى سۋبارەنداعا ۇسىنىلادى.
وسى جەردە ءبىر نارسەنى ەسكەرگەن ءجون. جاڭا ەرەجەگە سايكەس, كاسىپكەر قاي ساۋدا تۇرىمەن اينالىساتىنىن, پاۆيلون قاي نۇكتەدە ورنالاسقانىن قالايتىنىن ءوزى كورسەتىپ, كورپوراتسياعا ءوتىنىش بەرەدى. قۇجاتتار قالا اكىمدىگى مەن ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى باسقارماسىندا ماقۇلدانعان سوڭ, جەر ۋچاسكەسى «Astana» اكك-كە بەرىلەدى. ياعني كاسىپكەر تاڭداعان جەرگە سايكەس ءتيىستى ورگانداردان كەلىسىمدەردى الۋ, جەر باسقارماسىنان رۇقسات الۋ, جەرگە قاتىستى قۇجاتتار توپتاماسىن ازىرلەۋ ءتارىزدى سانسىز جۇمىستار – كورپوراتسيانىڭ قۇزىرىنداعى شارۋا. سودان كەيىن ماقساتتى جەر كونكۋرسقا شىعارىلادى.
«كەيبىر كاسىپكەر وسى تۇستا, «ول جەردى مەن ۇسىندىم, ەندى جەر مەنىكى» دەپ ويلاۋى مۇمكىن. بۇل دۇرىس ەمەس, يەسى ءتورت ءتۇرلى كونكۋرس ارقىلى انىقتالادى: تىكەلەي, كونكۋرس, اۋكتسيون جانە جەلىلىك. ال كونكۋرستىڭ شارتتارى مەن تالاپتارى «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ, استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ جانە ءبىزدىڭ رەسمي سايتىمىزدا ورنالاستىرىلعان. جەردى جەتى جىلعا يەلەنگەن جالعا الۋشى پاۆيلونىن تالاپقا ساي تۇرعىزىپ, ءتيىستى كوممۋنالدىق مەكەمەلەرمەن كەلىسىمشارت جاساسىپ, جالعا العان جەر تەلىمىنىڭ كولەمىنە قاراي جىلدىق اقىسىن تولەپ, كاسىبىن دوڭگەلەتە بەرەدى», دەيدى ساكەن ادىلبەكوۆ.
ەندى ماسەلەمىزگە ويىسساق. اكىمدىك پەن كاسىپكەردىڭ اراسىنداعى التىن كوپىر سەكىلدى كورپوراتسيا وكىلىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, پاۆيلون ساۋلەتىنىڭ نوبايىن زاڭدى تۇردە رەسىمدەپ, وزگەرتۋگە بولادى. ياعني ويۋ-ورنەگىمىزدى پاۆيلون سىرتىنا بەدەرلەۋگە شەكتەۋ جوق. سول سياقتى ۇلتتىق تاعامدارىمىزدى ساۋدالاۋعا نيەتتەنگەن كاسىپكەردىڭ دە قولىن ەشكىم قاقپايدى. جوبا جەتەكشىسىنىڭ ءسوزى مىناۋ: «جالعا الۋشى قازاقستاندا جاسالعان ونىمدەردىڭ قاي-قايسىسىن ساتسا دا قارسىلىق بولمايدى. تەك جوبانىڭ نىساندىق ماقساتى جانە سانيتارلىق, گيگيەنالىق تالاپتار زاڭدىق تۇرعىدان ساقتالۋى كەرەك. ونداي كاسىپكەر تابىلىپ جاتسا, قولداۋعا ءازىرمىز».
ماماندار بەرگەن مالىمەتكە سۇيەنسەك, استانا قالاسى بويىنشا بۇگىنگە دەيىن 462 كوشە ساۋداسى ورنى بەرىلگەن. ونىڭ ىشىندە ەسىلدىڭ جاعالاۋىندا, «نۇرلى جول» جاسىل جەلەك-سۋلى بۋلۆارىندا ورنالاسقان 88-ءى – ماۋسىمدىق. جوعارىدا اتالعان سايتتاردا كاسىپ جاساۋ ءۇشىن بەرىلەتىن 100-گە جۋىق جەر تەلىمدەرىنىڭ كەزەكتى ءتىزىمى جاريالانىپتى. تەك ۇمىتكەر 15 قاراشاعا دەيىن وزىنە قاجەت جەردى تاڭداپ, قۇجاتتار تىزبەسىن وتكىزۋى قاجەت. ىسكە ءسات, ءبىز بىلدىرگەن بۇيىمتايدى ەسكەرسە ەكەن بيزنەسمەندەر.
اسحات رايقۇل,
"ەگەمەن قازاقستان"