اۋىلدا تۇرىپ, قالانىڭ ەمحاناسىن تاڭداي الاسىز

بيىلعى ەمحاناعا تىركەلۋ ناۋقانىندا ايتارلىقتاي ەرەك­شەلىك جوق دەۋگە بولادى. باستى جاڭالىعى – شەتەلدىكتەردىڭ تىر­كەلۋىنە مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر. قازاقستاندا تۇراقتى جانە ۋا­قىتشا تۇرىپ جاتقان شەتەل ازاماتتارى مەن ازاماتتىعى جوق تۇلعالار تىركەۋ ناۋقانى كە­زىندە كەدەرگىسىز تىركەلىپ, 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باس­تاپ, كەپىلدەندىرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەك پاكەتى شەڭ­بەر­ىندە مەديتسينالىق كومەك الۋ­عا قۇقىلى. سوندىقتان ەمحانالار دا ولاردى تىركەۋگە الۋعا مىندەتتى. 

ەلىمىزدە قۇرىلعان «الەۋ­مەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى» ءاۋ باستان-اق جەكەمەنشىك كلي­نيكالاردى كوپتەپ تارتۋدى كوزدەگەن بولاتىن. ونداعى ماق­سات – وتاندىق مەديتسينا سالاسى­نا نارىق تالاپتارىن ەنگىزە وتى­رىپ, دارىگەرلەر مەن ەمحانا­لار اراسىندا باسەكەلەستىكتى تۋعىزۋ. جاڭا رەفورمانىڭ زاڭ­دى­لىقتارى بويىنشا, قاي كلي­نيكا ادامدى كوبىرەك تارتادى, قايسىسى جوعارى ساپالى قىز­مەت كورسەتەدى – سول ۇيىم­دارعا قاراجات كوبىرەك بولىنەدى. بۇگىندە جەكەمەنشىك كلينيكا­لار­دىڭ كوبى قارجى قورىن كوبەي­تۋ ماقساتىندا قورمەن كەلىسىم­شارت­تار جاساسۋعا مۇددەلىلىك تانى­تىپ وتىر. وتكەن ايدا مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ قورى كەپىل­دەن­دىرىلگەن تەگىن مەديتسينا­لىق كومەك پاكەتى شەڭبەرىندە قىزمەت كورسەتۋدەن ۇمىتكەر دەن­ساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىنىڭ دەرەك­قورىن جاساپ شىقتى. دەرەكقورعا ەنگەن ەمدەۋ مەكەمەلەرىنىڭ سانى بۇگىندە 1,5 مىڭنان اسقان. سونىڭ 45 پايىزى – جەكەمەنشىك كلينيكالار ۇلەسىندە.

جالپى ەلىمىزدە ەمحانانى ەركىن تاڭداۋ قۇقىعى بۇ­رىن­نان بار. قازىرگى تاڭدا رەسپۋب­ليكاداعى العاشقى مەديتسي­نا­لىق-سانيتارلىق كومەك كورسە­تەتىن ۇيىمداردىڭ سانى – 479 بولسا, سونىڭ ىشىندە 268-ءى قالالىق دەڭگەيدە, 211-ءى اۋىلدىق ەمحانالار. دەنساۋ­لىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەدي­تسي­نا­لىق قىزمەتتەرگە اقى تولەۋ كوميتەتىنىڭ 2017 جىلعى قاڭ­تارداعى مالىمەتى بويىنشا, بۇگىندە ەمحانالارعا 17 ملن 635 مىڭنان استام ادام تىركەلگەن ەكەن. ونىڭ ىشىندە 8 ميلليوننان استامى ەر-ازاماتتار بولسا, 9 ميلليوننان استامى – ايەل. ەم­حاناعا تىركەلگەن 18 جاسقا دەيىنگى بالالاردىڭ سانى 6 ميل­ليونعا جۋىقتايدى. ارينە, قازىر ەمحاناعا تىركەلۋ ناۋقانى ءجۇرىپ جاتقاندىقتان بۇل ساندار وزگەرۋى ابدەن مۇمكىن.

ەمحاناعا تىركەلۋ – مەملەكەت ۇسىنىپ وتىرعان تەگىن مەدي­تسينالىق كومەكپەن قامتاماسىز ەتىلۋدىڭ كەپىلى. سوندىقتان كەز كەلگەن ادام ەمحانانى تاڭداۋ مۇمكىندىگىن ءتيىمدى پايدالانعانى ءجون. ەگەر سىزگە ءوزىڭىز قارالىپ جۇرگەن ەمحاناڭىز كوڭىلدەن شىعاتىن بولسا, وندا سول ەمدەۋ مەكەمەسىندە قالا بەرۋگە بو­لادى. البەتتە, ازاماتتار ال­عاشقى مەديتسينالىق-سانيتار­لىق كومەك الۋ ءۇشىن الدىمەن تۇرعىلىقتى مەكەنجايى بويىنشا قارالاتىن ەمحاناعا كەلەدى.

بۇل ازاماتتاردىڭ وزدەرىنە ءتيىمدى جانە ۇيگە كەلەتىن ۋچاسكەلىك دارىگەرگە ىڭعايلى, دەيدى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. ياعني تاڭداعان ەمحاناڭىز ۇيگە, وقۋ ورنىنا نەمەسە جۇمىسقا جاقىن ورنالاسقان بولسا, وندا ۇيگە دارىگەر شاقىرۋ سەكىلدى قىزمەتتەردى پايدالانۋعا بولادى. ال ەگەر كىمدە-كىم ۇيىنەن قاشىق ورنالاسقان ەمحانانى تاڭدايتىن بولسا, وندا مۇنداي مۇمكىندىك بولمايدى.

ەمحاناعا تىركەلۋ ءۇشىن قالاعان ەمدەۋ مەكەمەڭىزگە جەكە كۋالىكپەن كەلىپ, باس دارىگەردىڭ اتىنا ءوتىنىش جازۋ جەتكىلىكتى نەمەسە تەلەفون ارقىلى دا تىركەلۋگە بولادى. 

سونداي-اق قازىرگى ۋاقىتتا مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسى شەڭبەرىندە ەمحاناعا تىركەلۋدىڭ ءمان-جايىن تۇسىندىرەتىن بايلانىس ورتالىقتارى دا ىسكە قوسىلدى. مۇنداي ورتالىقتار ءار وڭىردە بار. وسى بايلانىس ورتالىقتارىنا حابارلاسىپ, ءوزىڭىزدى تولعاندىرعان ساۋالدارعا تولىققاندى جاۋاپ الۋعا بولادى.

ەل ازاماتتارى ەمحانالاردى ەركىن تاڭداعان كەزدە ءبىر عانا ەمحاناعا تىركەلە الاتىنىن ەسكەرتەمىز. ءبىر مەزەتتە بىرنەشە ەمدەۋ مەكەمەسىنە تىركەلۋ مۇمكىن ەمەس. «تىركەلگەن تۇرعىندار رەگيسترى» ەمحاناعا كەلگەن ادامنىڭ قايدا, قاشان تىركەلگەنىن, ونىڭ مارتەبەسىن اۆتوماتتى تۇردە انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇعان قوسا دارىگەر مەن ەمحانانى ەركىن تاڭداۋ قۇقىن ءبىر جىلدا ءبىر رەت پايدالانۋعا بولاتىنىن ۇمىتپاعان ءجون. ەمحانانى باسقا جەرگە قونىس اۋدارعاندا نەمەسە جازاسىن وتەۋ مەرزىمى اياقتالۋىنا, اسكەري قىزمەتىن وتەپ بولۋىنا بايلانىستى اۋىستىرۋعا بولادى. ەگەر بۇرىنعى قارالىپ جۇرگەن ەمحانانىڭ قىزمەتىنە كوڭىلىڭىز تولسا, وندا تىركەلۋ ناۋقانى كەزىندە قايتا تىركەلۋدىڭ قاجەتى جوق.

بۇگىندە شالعايداعى حالىق از تۇراتىن اۋىلداردا ەمحاناعا تىركەلۋ كۇردەلىلەۋ بولىپ تۇر. دەگەنمەن دە ءىرى قالالاردىڭ ماڭايىندا تۇراتىن ازاماتتاردىڭ قالاداعى كەز كەلگەن ەمحانانى تاڭداپ تىركەلۋگە مۇمكىندىگى بار.

قىمبات توقتامۇرات, «ەگەمەن قازاقستان»