ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار:رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسىندا جۇكتەلگەن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا «نۇر وتان» پارتياسى اتىراۋ وبلىستىق فيليالىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «اقمەشىت – بەكەت اتا قورىمى» ەكسپەديتسياسى ۇيىمداستىرىلدى.
ەكسپەديتسيا ءوز جۇمىسىن «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» تىزىلىمىنە ەنگەن «اقمەشىت» قورىمىنان باستادى. قورىم اتىراۋ وبلىسى, جىلىوي اۋدانى, اقكيىزتوعاي اۋىلىنان 31 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان.بۇل قورىمدا بەكەت اتامىزدىڭ اكەسى مىرزاعۇل, اتاسى جانالى, اناسى ءجانيا, ۇلى توعاي جەرلەنگەن. «اقمەشىت» مەشىتىنىڭ يمامى,بەكەت اتانىڭ التىنشى ۇرپاعى يسلام قاجى مىرزابەك ۇلى قارسى الىپ, اتا-بابا رۋحىنا قۇران باعىشتادى.يسلام قاجىنىڭ ايتۋىنشا, اقمەشىت رۋحاني, تاريحي, ءدىني وشاققا اينالعانىن, 1970 جىلدان باستاپ بەكەت اتامىز تۋرالى زەرتتەۋ ەڭبەكتەرىن جازىپ جۇرگەنىن اتاپ ءوتتى.بەكەت اتامىزدىڭ 2020 جىلى وتەتىن 270 جىلدىعىنا دايىندىق جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى.
بەكەت اتامىزدىڭ بەس نەمەسە جەتى جەراستى مەشىتى بار ەكەندىگى تۋرالى تاريحي دەرەكتەر بار. الايدا, بۇگىنگى تاڭدا اقمەشىت, توبىقتى, بەينەۋ, وعىلاندى جەرىندە ورنالاسقان مەشىتتەرى جۇرتشىلىققا بەلگىلى. ماڭعىستاۋ وبلىسى بەينەۋ اۋدانىنداعى بورلى جارتاستاردا ورنالاسقان جەراستى مەشىتىنىڭ ساقتالۋىنا بار جاعدايدى جاساپ وتىرعان بەكەت اتامىزدىڭ التىنشى ۇرپاعى قالىمبەگى ءابۋ ۇلى تاشەۆ جەراستى مەشىتىنىڭ تاريحىنان سىر شەرتتى.سونىمەن قاتار بۇل جەردە بەكەت اتامىزدىڭ اعاسى حافيز مەڭدىقۇل مىرزاعۇل ۇلىنىڭ جەرلەنگەنى جونىندە ەكسپەديتسيا مۇشەلەرىنە اقپارات بەردى. بەينەۋ اۋدانىنىڭ اكىمى بەينەۋبەك ءابىلوۆ ەكسپەديتسيا مۇشەلەرىن قابىلداپ, ساپارعا ساتتىلىك تىلەدى.
وعىلاندىعا باراتىن ساپارىمىزدا بەكەت اتامىزدىڭ ۇستازى شوپان اتانىڭ زيراتىنا سوعىپ, دۇعا باعىشتادىق. بۇل جەردە شوپان اتانىڭ جارى, قىزى, قايىن اتاسى بايان بابا جەرلەنگەن.
ءۇش ءجۇز الپىس ەكى اۋليەنىڭ مەكەنىنە اينالعان ماڭعىستاۋ دالاسىنىڭ ءبىر قيىرىنداعى وعىلاندى شاتقالىندا, ءوزى تاۋ ىشىنەن قاشاپ سالعان مەشىتتە دامىل تاپقان بەكەت اتا مىرزاعۇل ۇلىنىڭ باسىنا زيارات ەتىلدى. «مەدينادا – مۇحاممەد, تۇركىستاندا – قوجا احمەت, ماڭعىستاۋدا – ءپىر بەكەت» دەگەن قاناتتى ءسوز بەكەت اتانىڭ اۋليەلىك داڭقىنىڭ ايعاعى.
«نۇر وتان» پارتياسى ماڭعىستاۋ وبلىستىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇري تۇمىشەۆ ەكسپەديتسيا مۇشەلەرىنە ءساتتى ساپار تىلەي وتىرىپ, وبلىس اكىمى ەرالى توعجانوۆتىڭ العىسىن جەتكىزدى.
ساپار سوڭىندا ماڭعىستاۋ وبلىسى, مۇنايلى اۋدانى, باتىر اۋىلىندا تۇراتىن بەكەت اتانىڭ جەتىنشى ۇرپاعى بەردىحان اياپبەرگەن ۇلىمەن جۇزدەستىك. ول كىسى اتادان ميراس بولىپ كەلە جاتقان اساتاياقتىڭ مۇراگەرى. بەكەت اتامىزدىڭ باقىرجان قاجىدان ءدارىس العانىن, حالىقتىڭ بۇگىنگە دەيىن قاسيەتىنە باس ءيىپ, قۇرمەت كورسەتكەنىنە ريزا ەكەندىگىن جەتكىزدى. زامانىمىزدىڭ زاڭعار جازۋشىسى ءابىش كەكىلباي ۇلى «دارا پاراسات, دارا رۋح, دارا شاراپات, دارا شاپاعات يەسى» رەتىندە باعالاعان بەكەت بابامىزدىڭ جاۋدان ەلدى قورعاعان باتىرلىعى, داۋدا ادىلەتتى اراشالاعان قازىلىعى, وزبىرلىقتان وبال مەن ساۋاپتى اراشالاعان پىرادارلىعى كەلەشەك ۇرپاقتىڭ ساناسىندا ساقتالادى دەپ سەنەمىن.
ادىلبەك ومىرزاقوۆ, «اقمەشىت – بەكەت اتا قورىمى» ەكسپەديتسياسىنىڭ مۇشەسى