كۇرشىم اۋدانىنىڭ ەڭ تۇكپىرىندە, التايدىڭ تورىندە, شەكارانىڭ شەبىندە ايرانىن ۇرتتاپ, قويىن قۇرتتاپ تىنىش قانا تىرشىلىك كەشىپ جاتقان شاناعاتى دەگەن شاعىن اۋىل بار.
ەلىمىزدەگى ەڭ سۋىق نۇكتە سانالاتىن وسى ەلدى مەكەندەگى ءبىر وتباسىنا ەلباسىنىڭ ءوزى تراكتور سىيعا تارتىپتى دەگەندى ەستىگەنبىز. جۋىقتا مارقاكولگە ساپارلاپ بارعانىمىزدا شاناعاتىعا جول ءتۇسىپ, پرەزيدەنتتىڭ ءوز قولىنان كولىك العان وتباسى مۇشەلەرىمەن از-كەم تىلدەسكەن ەدىك. «2009 جىلى ماۋسىم ايىندا ءبىزدى وتباسىمىزبەن سەمەيگە شاقىرىپ, كۇرشىم اۋدانىنىڭ اكىمدىگى ارنايى كولىكپەن الىپ باردى. سول جەردە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى كۇيەۋىم يۋري تەرەنتەۆكە «متز 80» ماركالى تراكتوردىڭ كىلتىن تابىس ەتتى. شىنىن ايتقاندا, قاتتى قۋاندىق. اۋىلدى جەر ءۇشىن تراكتور دەگەنىڭىز تاپتىرمايتىن كولىك قوي. مال ۇستايمىز. وعان جەم-ءشوپ ازىرلەۋ كەرەك دەگەندەي. تراكتورسىز ەشقانداي شارۋا بىتپەيدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوزى تارتۋ ەتكەن ەرەكشە سىي بولعاندىقتان بۇل تراكتورعا ايرىقشا جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايمىز, كۇتىمىنە كوپ كوڭىل بولەمىز», دەيدى يۋري تەرەنتەۆتىڭ جۇبايى ماريا.
ەلباسىنىڭ تاڭداۋى بۇل وتباسىنا بەكەرگە تۇسپەسە كەرەك. قوڭىرقاي عانا تىرشىلىك كەشىپ جاتقان يۋري مەن ماريا 7 بالا تاربيەلەپ ءوسىرىپتى. بۇگىندە نەمەرە, شوبەرە ءسۇيىپ, قولدارىن جىلى سۋعا مالىپ وتىرعان جايلارى بار. رەسەيدىڭ پەرمىندە تۋعان وتاعاسى وسى وڭىرگە اسكەرگە كەلىپ, سول بويى قابادا قالىپ قويسا كەرەك. قازاقپەن قىز الىپ, قىز بەرىسكەن وتباسى شاناعاتىداعى نەمەرەلەرىنىڭ بارلىعى قازاقشاعا سۋداي ەكەنىن ماقتانا ايتادى. ولاردىڭ قازاقشاعا جۇيرىك بولعانى سونشا, كەيدە ءبىرىن-ءبىرى تۇسىنبەي دال بولادى ەكەن. «جەنيا دەگەن نەمەرەم بار. بيىل بەسىنشى سىنىپقا كوشتى. كىشكەنە كەزىندە ءبىر كۇنى «اپا, ماعان تىستەۋىك بەر» دەيدى. مەن ونى تۇسىنبەي, «قازاقشا ۇقپايمىن, ورىسشا ايت» دەيمىن. ول ورىسشاسىن بىلمەيدى. سويتسەم تىرناقالعىش سۇراپ تۇر ەكەن. تاعى ءبىر كۇنى دالادا ءجۇرىپ, قايداعى ءبىر كوبەلەك ءۇشىن داۋلاسپاسىمىز بار ما؟ مەن: «بۇل – بابوچكا» دەپ بولمايمىن. نەمەرەم: «جوق, اپا, قايداعى بابوچكا, بۇل – كوبەلەك» دەپ بەت باقتىرمايدى. كەيدە نەمەرەلەرىمىزبەن ارامىزدا وسىنداي قىزىقتار بولىپ تۇرادى», دەپ جىميادى زەينەتكەر.
بۇل وتباسىنىڭ قازاقشاعا سۋداي نەمەرەلەرىنىڭ ءبىرى بۇگىندە وسكەمەندەگى قازاقستان-امەريكا ۋنيۆەرسيتەتى كوللەدجىنىڭ 3-كۋرسىندا وقيتىن سەرگەي شەۆەن ءبىز بارعاندا اۋىلدا ءجۇر ەكەن. ول شاناعاتىداعى مەكتەپتە 9 جىل قازاقشا ءبىلىم الىپتى. «قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋ قيىن ەمەس پە؟», دەپ سۇرادىم. سۇراۋىن سۇراسام دا, ىشتەي «ارينە, قيىنداۋ, بىراق نيەت ەتسەڭ ۇيرەنۋگە بولادى», دەگەن جاۋىر بولعان جاۋاپتى ەستيتىن شىعارمىن دەپ بولجاعام. جوق, سەرگەي بۇل بولجامىمنىڭ بىت-شىتىن شىعاردى. «كەرىسىنشە, ماعان قازاق تىلىنەن گورى ورىس ءتىلىن ۇيرەنۋ قيىن سەكىلدى. ءوزىم ءۇشىن ورىسشا سويلەگەننەن قازاقشا سويلەۋ جەڭىلىرەك. اعام دا, باۋىرىم دا قازاقشاعا جەتىك. قازىر تاڭعالمايتىن نارسەگە تاڭعالاتىن بولدىق قوي. اۋەلدە وسكەمەنگە وقۋعا بارعانىمدا جانىمداعىلاردىڭ ءبارى مەملەكەتتىك تىلدە مۇدىرمەي سويلەيتىنىمە تاڭعالعان. قازىر ۇيرەندى. كەيدە اۆتوبۋستا ۇيالى تەلەفونىممەن قازاقشا سويلەسسەم «مىناۋىڭ كىم؟» دەگەندەي قاسقىر كورگەن ەشكىدەي ۇدىرەيە قارايتىندار دا بار», دەيدى ول. انا ءتىلىمىزدى ارداقتاعان بوزبالانىڭ كوڭىلىن ءبىر عانا جايت الاڭداتاتىن سەكىلدى. «كوللەدج بىتىرگەن سوڭ اۋىلعا كەلەسىڭ بە؟» دەگەن ساۋالىما: «بىلمەيمىن. مەكتەپ جابىلىپ قالا ما دەپ قورقامىن. اۋىل مەكتەبىندەگى بالا سانى دا, حالىق سانى دا ازايىپ بارادى» دەپ كۇمىلجي جاۋاپ بەردى. راسىندا, بۇل ماسەلە جالعىز سەرگەيدى ەمەس, بۇكىل مارقاكول جۇرتشىلىعىن الاڭداتىپ وتىر دەسەك ارتىق ايتپاعان بولارمىز. قازىر ەلىمىزدە شەكارالىق اۋداندارعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ جاتقانى بەلگىلى. سوندىقتان مارقاكول دە نازاردان تىس قالمايدى دەپ ويلايمىز.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان» شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كۇرشىم اۋدانى
سۋرەتتى تۇسىرگەن اۆتور