بۇگىن قر پرەمەر-ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن قر ۇكىمەتى وتىرىسىندا «قر كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە كاسىپكەرلىك قىزمەتتى رەتتەۋدى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالدى. بۇل تۋرالى primeminister.kz حابارلادى.
قر ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ت. سۇلەيمەنوۆ بيزنەس شىعىندارىن تومەندەتۋ مەن قايتا رەتتەۋ, اكىمشىلىك كەدەرگىلەردى جويۋ جانە كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىن ىنتالاندىرۋ بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياساتتى ەسەپكە العاندا زاڭ جوباسى كەلەسى باعىتتار بويىنشا ازىرلەنگەنىن باياندادى:
مەملەكەتتىك باقىلاۋ-قاداعالاۋ قىزمەتىن رەفورمالاۋ; كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور سۋبەكتىلەرى مەن مونوپوليستەر بەرەتىن رۇقساتتاردى رەفورمالاۋ; ءوزىن-ءوزى رەتتەۋ ينستيتۋتىن دامىتۋ; باسەكەلەستىككە كەدەرگى كەلتىرەتىن نورمالاردى انىقتاپ, ولاردى جويۋ; بيزنەس شىعىندارىن جان-جاقتى تومەندەتۋ; باعالىق جانە تاريفتىك كەلىسىمدەردى انىقتاۋ ءارى بۇلتارتپاۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ; بيزنەسكە قولداۋ كورسەتۋ شارالارىن دامىتۋ; قازاقستاننىڭ «Doing Business» رەيتينگىسىندەگى ورنىن جاقسارتۋ. زاڭ جوباسى بارلىعى 13 كودەكس پەن 103 زاڭعا 1 000-عا جۋىق تۇزەتۋلەر ەنگىزەدى.زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى جاڭاشىلدىعىنىڭ ءبىرى — الدىن الا باقىلاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ. بۇنداي رەفورما تەكسەرۋشى ورگانداردىڭ قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ قازىر قولدانىستاعى «انىقتاۋ جانە جازالاۋ» ساياساتىنىڭ ورنىنا «الدىن الۋ جانە ەسكەرتۋ» ساياساتىنا اۋىسىپ, ۇستانىمدارى مەن ءىس-قيمىلدارىن تۇبەگەيلى وزگەرتۋى ءتيىس.
جۇمىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا زاڭنامالىق نەگىزدە قايتالانۋ مەن تيىمدىلىكتىڭ جوقتىعىنان باقىلاۋ مەن قاداعالاۋدىڭ بىرقاتار سالالارىن جويۋ, مەملەكەت پەن تۇتىنۋشىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە قاۋىپ تۋدىرمايتىن ءارى قايتالاناتىن سالالاردى, كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن تەكسەرۋ بويىنشا تالاپتاردى قىسقارتۋ ۇسىنىلۋدا.
شارالاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 2018 جىلعا قاراي جالپى تەكسەرۋلەر سانى 30%-عا قىسقارتىلىپ, شامامەن 70 مىڭدى قۇرايدى, ال 2020 جىلعا قاراي تاعى 10%-عا قىسقارتىلادى.
بيزنەستىڭ ماڭىزدى جۇكتەمەلەرىنىڭ ءبىرى — اقپاراتتىق قۇرالداردىڭ تىم كوپ بولۋى. تۇگەندەۋ ناتيجەسى بويىنشا بيزنەسكە 1 600-دەن استام اقپاراتتىق تالاپتار انىقتالدى, ولاردىڭ كوپشىلىگى باقىلاۋ فۋنكتسيالارىمەن نەمەسە مەملەكەتتىك ستاتيستيكالىق ەسەپتىلىك فورمالارىمەن قايتالانادى. اقپاراتتىق قۇرالداردى رەفورمالاۋ ماقساتىندا ولاردىڭ سانىن 30%-عا تومەندەتىپ, سوڭعى ءتىزىمدى بەكىتۋ كوزدەلىپ وتىر.
سونداي-اق, بيزنەستىڭ رۇقسات جۇيەسىن جەڭىلدەتۋ مەن ودان ءارى وڭتايلاندىرۋ بويىنشا كولەمدى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. 2016 جىلى رۇقسات قۇجاتتارىن 50%-عا قىسقارتۋ بويىنشا رەفورما جۇرگىزىلدى, سونىڭ ناتيجەسىندە رۇقسات قۇجاتتارىنىڭ سانى 708-دەن 316-عا دەيىن جەتكىزىلدى. وسى جۇمىستى جالعاستىرۋ ءۇشىن «رۇقساتتار جانە حابارلامالار تۋرالى» زاڭعا ءتيىستى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ۇسىنىلعان.
2016 جىلى ەنگىزىلگەن ءوزىن-ءوزى رەتتەۋ ينستيتۋتىن ودان ءارى دامىتۋ ماقساتىندا ىنتالاندىرۋدىڭ قوسىمشا شارالارى بويىنشا تۇزەتۋلەر ۇسىنىلادى. بۇگىنگى تاڭدا بۋكمەكەرلىك قىزمەت, ەكولوگيالىق اۋديت, سالىقتىق كونسۋلتاتسيا, ءورت قاۋىپسىزدىگى سالالارىندا ەركىن ءوزىن-ءوزى رەتتەۋ جۇيەسى قولدانىسقا يە. باعالاۋ قىزمەتى مەن ەكولوگيالىق اۋديت سالالارىندا مىندەتتى ءوزىن-ءوزى رەتتەۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ بۇگىندە پىسىقتالعان جانە تۇزەتۋلەر وسى جىلدىڭ زاڭ جوبالارىنا قوسىلعان. اتالعان ماسەلە 6 الەۋەتتى سالادا قوسىمشا پىسىقتالىپ جاتىر (باعالاۋ, نوتاريالدىق, ادۆوكاتتىق, اۋديتورلىق قىزمەتتەردە, ەكولوگيالىق اۋديت جانە قۇرىلىس جوبالارىن ۆەدومستۆودان تىس كەشەندىك ساراپتاۋ قىزمەتتەرىندە).
بۇدان وزگە, زاڭ جوباسى بيزنەس شىعىندارىن جان-جاقتى تومەندەتۋگە باعىتتالعان تۇزەتۋلەر بلوگىنان تۇرادى. ولاردىڭ ەڭ كوكەيكەستىسى تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىلەرىن ينجەنەرلىك جەلىلەرگە قوسۋ بويىنشا تەحنيكالىق شارتتاردى الۋعا, جەكەلەگەن سالىقتار مەن الىمداردىڭ مولشەرلەمەسىن تومەندەتۋگە, ەكولوگيالىق زاڭناما تالاپتارىن ساقتاۋعا بايلانىستى. بۇدان وزگە, شىعىنداردى تومەندەتۋ تەحنيكالىق رەتتەۋ, قۇرىلىس, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار سالالارىن دا قوزعايدى. جالپى العاندا, بيزنەس شىعىندارىن تومەندەتۋگە باعىتتالعان جۇمىس جۇيەلىك نەگىزدە جالعاستىرىلاتىنى اتالىپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار زاڭ جوباسى قولايلى باسەكەلى ورتانى قۇرۋ ءۇشىن زاڭنامانى تەكسەرۋ كەزىندە انىقتالعان, باسەكەلەستىككە كەدەرگى كەلتىرەتىن نورمالاردى جويۋعا باعىتتالعان بىرقاتار تۇزەتۋلەردى ۇسىنادى.
بۇدان وزگە, ەلىمىزدەگى ىسكەرلىك احۋال مەن قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ «Doing business» رەيتينگىسىندەگى ورنىن جاقسارتۋ بويىنشا جۇيەلىك جۇمىستاردى جالعاستىرۋ اياسىندا, زاڭ جوباسى «Doing business» رەيتينگىسىنىڭ ون ينديكاتورى اراسىنان جەتەۋى بويىنشا بىرقاتار رەفورمالاردى قاراستىرادى. ولاردىڭ ىشىندە: «كاسىپورىندار اشۋ», «كەلىسىمشارتتاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ», «قۇرىلىس سالۋعا رۇقسات الۋ», «مينوريتارلىق ينۆەستورلاردى قورعاۋ», «وتەۋ قابىلەتسىزدىگىنە رۇقسات», «نەسيەلەر الۋ», «مەنشىكتى تىركەۋ» بار.
قر پرەمەر-ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆ ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە پرەمەر-مينيستر كەڭسەسىمەن بىرلەسىپ, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىمەن زاڭ جوباسىن بەكىتىپ, وسى جىلدىڭ قازان ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن ونى پارلامەنت ماجىلىسىنە وتكىزۋدى تاپسىردى.
سونداي-اق, باقىتجان ساعىنتاەۆ «تسيفرلىق قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا باعىتتالعان بىرقاتار شارالار بار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. وسىعان وراي, قر پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى اسقار جۇماعاليەۆكە, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە جانە ۇكپ-عا «بايتەرەك» حولدينگىمەن بىرلەسىپ, قاراشا ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن «بىر تەرەزە» رەجيمىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە ارنالعان تسيفرلىق پلاتفورما جۇمىسىن باستاۋدى تاپسىردى.