پرەزيدەنت جامبىل وبلىسىنىڭ جاي-كۇيىمەن تانىستى

– سانامىزدى جاڭعىرتۋ – قوعام ءۇشىن قاي كەزدەگىدەن وتكىر ماسەلە بولىپ تۇر. اقپاراتتىق-تسيفرلى زاماندا ءبىر ورىندا تۇرۋعا بولمايدى, بۇگىنگى تالاپتار مەن جاعدايعا سايكەس جەتىلىپ, وزگەرىپ وتىرۋ قاجەت. ادامدارمەن بىرگە بۇكىل قوعام دا باسەكەگە قابىلەتتى بولۋعا ءتيىس, – دەدى ەلباسى ءوزىنىڭ سوزىندە.

سونداي-اق, نۇرسۇلتان نازارباەۆ قا­زاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ بىرە- گەيلىگى مەن مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدىڭ لاتىن الىپبيىنە كوشۋىنىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى.

– مەن تۇراقتىلىق پەن حالقىمىزدىڭ بىرلىگى دامۋىمىزدىڭ كەپىلى بولىپ تابىلاتىنىن ءاردايىم ايتىپ جۇرەمىن. لاتىن الىپبيىنە كوشۋ ماسەلەسىن دۇرىس تۇسىنگەن ءجون. ءتىل حالقىمىزدى ودان ءارى بىرىكتىرۋ ءۇشىن قىزمەت ەتۋى ءتيىس, – دەدى ەلباسى ن.نازارباەۆ.

اتالعان دوستىق ءۇيى اۋليەاتا وڭىر­ىن­دەگى ەتنوس وكىلدەرىن ءبىر ورتاعا بىرىكتىرگەن كيەلى شاڭىراق بولىپ سانالادى. عيماراتتى سالۋعا مەملەكەت قازىناسىنان 1 ميلليارد 277 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, ماقساتتى يگەرىلگەن بولاتىن. بۇگىنگى تاڭدا جامبىل وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرامىندا 175 قوعامدىق كەلىسىم كەڭەسى, 27 انالار كەڭەسى, 12 مەدياتسيا كابينەتى, 12 اقساقالدار كەڭەسى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كافەدراسى, عىلىمي-ساراپتامالىق توپ, قولونەر شەبەرلەرىنىڭ كلۋبى جانە «اق جەلكەن» جاستار ليگاسى جۇمىس ىستەيدى.

سونداي-اق, مۇنداعى 240 ورىندىق ءماجىلىس زالى, پىكىرلەسۋگە ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل الاڭى, 100 ادامعا ارنالعان كونفەرەنتس-زال, عىلىمي-ادىستەمەلىك بولمەلەر, حورەوگرافيالىق زال وڭىردە يگى شارالار وتكىزۋدە, ەلباسى ساياساتىن ناسيحاتتاۋدا وڭ ناتيجە كور­سەتىپ وتىر. بۇگىندە قازاقستان حال­قى اسسامبلەياسى ەتنوستىق قۇرام وكىل­دەرىنەن قازاق, ورىس, دۇنگەن, تۇرىك, وزبەك, كۇرد, ازەربايجان, قىرعىز, كورەي, تاتار, نە­مىس, ۋكراين جانە تاعى سول سياقتى 73 ەتنومادەني بىرلەستىكتىڭ باسىن بىرىك­تىرىپ, جۇمىس اتقارۋدا. 

سونداي-اق, نۇرسۇلتان نازارباەۆ وبلىسقا جۇمىس ساپارى كەزىندە قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعارۋمەن اينالىساتىن «كازۋپاكترەيد» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ زاۋىتىندا بولدى. مەملەكەت باسشىسىنا ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ وڭىردەگى ورىندالۋ بارىسى تۋرالى مالىمدەلىپ, 557 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 30-دان استام جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى جوسپارلانىپ وتىرعانى جونىندە باياندالدى. وسىعان وراي وبلىستا 6 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى.

ءوز سوزىندە ەلباسى ءتۇرلى مەملەكەتتىك جوبالار مەن باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە جامبىل وبلىسى قۋاتتى يندۋستريالىق وڭىرگە جانە ەلىمىزدىڭ حيميا ونەركاسىبىنىڭ ورتالىعىنا اينالۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

وڭىرگە جۇمىس ساپارى بارىسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاراز قالاسى ايشا ءبيبى كوشەسىنىڭ جول وتكەلىندەگى قۇرىلىس جۇمىستارىمەن تانىستى. بۇگىندە تاراز قالاسى تۇرعىندارىنىڭ جالپى سانى 369 مىڭدى قۇرايدى. ونىڭ 100 مىڭى قالا اۋماعىمەن وتەتىن تەمىر جول جەلىسىنىڭ ارعى بەتىندە تۇرادى. قازىرگى تاڭدا قالانىڭ وسى ەكى بولىگى اراسىندا كولىك قاتىناسى اباي كوشەسىندە ورنالاسقان جالعىز جول وتكەلى ارقىلى جۇرگىزىلىپ كەلەدى.

ايتا كەتەيىك, سوڭعى جىلدارى وبلىس­تا كولىك قوزعالىسىنىڭ قارقىندىلىعى 2-3 ەسەگە ءوسىپ, قالانىڭ تەمىر جولدىڭ ارعى بەتىندەگى بولىگىمەن قاتىناس ورناتۋ قيىنداپ كەتكەن بولاتىن. وعان قوسا, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ شەكا­راسى مەن «ايشا ءبيبى» كەدەن بە­كەتى  باعىتىنان قاتىنايتىن كولىك قوزعالىسىنىڭ قارقىندىلىعى تاۋلى­گىنە 4-5 مىڭ اۆتوكولىككە جەتكەن ەدى. اتالعان ماسەلەنىڭ شەشىمىن تابۋ ماق­ساتىندا قۇرىلىسى وتكەن عاسىردىڭ توقسانىنشى جىلدارى باستالىپ, اياق­تالماي قالعان ايشا ءبيبى كوشەسىنىڭ اياعىندا ورنالاسقان جول وتكەلىن جاڭعىر­تۋ جوباسى قولعا الىندى. ناتيجەسىندە قايتا جاڭعىرتۋدان وتكەن جول وتكەلى پايدالانۋعا بەرىلىپ, قالانىڭ تەمىر جولدىڭ ارعى بەتىندەگى بولىگىمەن بايلانىس وڭتايلانا ءتۇستى.

مەملەكەت باسشىسى جامبىل وبلىسىنا ساپارى بارىسىندا ءوڭىر جۇرتشىلىعىمەن كەزدەستى. وعان ەڭبەك سىڭىرگەن ارداگەرلەر, شىعارماشىل زيالى قاۋىم وكىلدەرى, ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسشىلارى, ستۋدەنت جاستار, كاسىپكەرلەر, قوعامدىق ۇيىمدار مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ جەتەكشىلەرى قاتىستى.

قازاقستان پرەزيدەنتى ءوڭىردىڭ حيميا ونەركاسىبىن دامىتۋ سالاسىنداعى الەۋەتى زور ەكەنىن ايتىپ, يندۋستريالىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق باعدارلامالاردى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.

– حيميا سالاسى وبلىستىڭ بۇكىل ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ 20 پايىزدان استامىن قۇرايدى. يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى ارقىلى وڭىردە 53 جوبا ىسكە اسىرىلدى. وسى ماقساتپەن 158 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 7 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلدى. «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» حالىقارالىق اۆتوجولى سالىندى. قاراتاۋ مەن جاڭاتاس قالالارىنا ەداۋىر قولداۋ كورسەتىلدى. جالپى, جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان بارلىق باعدارلامالار حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

سونىمەن قاتار ەلباسى ءوڭىردىڭ اگرارلىق سەكتورىن دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى جونىندە دە ايتتى.

– اۋىل شارۋاشىلىعىندا 34 جوبا ىسكە اسىرىلدى. ونىڭ جالپى قۇنى 8 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى. تەك سوڭعى 3 جىلدا وبلىستاعى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرىنە بەرىلگەن مەملەكەتتىك سۋبسيديا 35 ميلليارد تەڭگەدەن استى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتى حالقىمىزدىڭ بىرلىگى مەن مەملەكەتىمىزدىڭ تۇراقتىلىعى ەل دامۋىنىڭ نەگىزگى فاكتورى بولىپ سانالاتىنىن ايتتى.

– مۇنىڭ ءبارى – بارشا قازاقستاندىقتار بىرلىگىنىڭ, كەلىسىمى مەن دوستىعىنىڭ, قوعامداعى تۇراقتىلىقتىڭ ناتيجەسى. ءبىزدىڭ بىتىمگەر مەملەكەت اتانعانىمىز بەكەر ەمەس, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

سونداي-اق ەلباسى شەشىمىن تاپپاي تۇرعان بىرقاتار ماسەلەلەرگە توقتالدى.

– ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك دامۋ كورسەتكىشتەرى تومەن. جالپى, وبلىستىڭ ونەركاسىپتىك الەۋەتى دە تولىقتاي اشىلماي وتىر. «جىبەك جولى» ەكونوميكالىق بەلدەۋىن دامىتۋ بارىسىندا 5 جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. بىراق بۇگىنگى كۇنگە دەيىن بىردە-ءبىر جوبا ىسكە قوسىلماعان, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتى قازىرگى ۋاقىتتا زاماناۋي حيميا كلاستەرىن قۇرۋ جونىندەگى جۇمىستاردىڭ اتقارىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە كوپتەگەن جوبا تولىق قۋاتىمەن جۇمىس ىستەپ جاتقان جوق. گازبەن قامتاماسىز ەتۋ, اۆتوموبيل جانە تەمىر جولدارىن سالۋ سياقتى ينفراقۇرىلىم ماسەلەلەرى شەشىلمەگەن.

– ال قاراتاۋ مەن جاڭاتاس قالا­لارىنداعى جوبالاردى جانە «حيمپارك-تاراز» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىن ىسكە قوسۋ ارقىلى وبلىستىڭ ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمىن ەداۋىر ارتتىرۋعا بولاتىن ەدى, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

مەملەكەت باسشىسى جيىنعا قاتى­سۋ­شىلاردىڭ نازارىن وبلىس تۇرعىندارىن ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىنىڭ شەشىلمەي وتىرعانىنا اۋداردى.

–  ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتۋ وزەكتى ماسەلەگە اينالدى. بۇگىندە ەكونوميكالىق تۇرعىدان بەلسەندى 523 مىڭ ادامنىڭ 44,6 پايىزى – ءوزىن ءوزى قامتىعاندار. بۇل – رەسپۋبليكا بويىنشا ەڭ تومەن كور­سەتكىش. ءوزىن ءوزى قامتىعاندارعا كەل­سەك, ولار بارلىق ەلدە بار. ماسەلە بۇل ادامداردىڭ, بىرىنشىدەن, ءونىمدى جۇ­مىس­پەن قامتىلۋىندا, ەكىنشىدەن, اشىق, زاڭدى تۇردە جۇمىس ىستەۋىندە, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

سونداي-اق نۇرسۇلتان نازارباەۆ شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە ارنالعان ين­فراقۇرىلىم دامۋىنىڭ جەتكىلىكسىز ەكەنىن ايتتى.

– شاعىن جانە ورتا بيزنەستە جۇ­مىسپەن قامتىلعان حالىقتىڭ نەبارى 24 پايىزى جۇمىس ىستەيدى. بيزنەسپەن اينالىسۋ جاعدايلارىن جاقسارتۋ ءۇشىن  ناقتى شارالار قابىلداۋ قاجەت. بولاشاق ءىرى كاسىپورىنداردىڭ ەمەس, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ قولىندا. نارىقتىڭ سىن-تەگەۋرىندەرىن بىردەن بايقاپ, جەدەل قايتا ماماندانۋعا بەيىم تۇراتىنى دا وسى شاعىن جانە ورتا بيزنەس, – دەدى مەملەكەت  باسشىسى.

قازاقستان پرەزيدەنتى اگرارلىق سا­لا­نىڭ الەۋەتى جەتكىلىكتى تۇردە ءتيىمدى پاي­دالانىلماي وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.

– اگرارلىق سەكتور ەكونوميكانىڭ جانە شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتى ءوسى­رۋ درايۆەرى بولۋعا ءتيىس ەكەنىن ايتقان­مىن. وبلىستا بۇل سالاداعى ەڭبەك ونىم­دىلىگىنىڭ كورسەتكىشى تومەنگىلەردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. ال وسىنداي كورسەتكىش قا­راعاندى, سولتۇستىك قازاقستان, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا ەداۋىر جوعارى. وبلىستا جەر ۋچاسكەلەرىنىڭ كوپ بولىگى ءتيىمدى پايدالانىلماي كەلەدى. ولاردى وتباسىلىق فەرما رەتىندە پايدالانۋ ءۇشىن ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزۋ قاجەت, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.

سودان سوڭ نۇرسۇلتان نازارباەۆ قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋعا ارنالعان  «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى اۋقىمدى باعدارلامانى ساپالى ىسكە اسىرۋ قاجەتتىگىنە توقتالىپ, ونىڭ قازاقستاننىڭ جاھاندىق باسە­كەگە قا­بى­لەتتىلىگىن ارتتىرۋداعى ماڭىز­دى­لىعىن اتاپ ءوتتى.

سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ جيىن­عا قاتىسۋشىلاردىڭ بارلىعىنا جاق­سى­لىق, باق-بەرەكە مەن ساتتىلىك تىلەدى.

دينارا بىتىك,

حاميت ەسامان,

«ەگەمەن قازاقستان»

جامبىل وبلىسى