شاكىموۆ شىققان شىڭ

جىل باسىندا «ەگەمەن قا­زاقستان» رەسپۋبليكالىق گازەتى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ عيما­را­تىندا رەسەي جازۋشىلار ودا­عىنىڭ مۇشەسى بولات شاكى­موۆ­تىڭ «چتو تام, زا داليۋ؟» اتتى كىتابىنىڭ استاناداعى تۇساۋ­كە­سە­رى بولىپ وتكەن ەدى. تۇساۋكەسەر راسىمىنە رە­سەي­دىڭ كورنەكتى قالامگەرلەرى – رەسەي جازۋشىلار وداعى باس­قار­ماسىنىڭ حاتشىسى, «روسسيسكي پيساتەل» گازەتىنىڭ باس رە­داكتورى نيكولاي دوروشەنكو, رەسەي جازۋشىلار وداعى باس­قار­ماسىنىڭ حاتشىسى, پروزا ءجو­نىندەگى كەڭەستىڭ توراعاسى مي­حايل پوپوۆ,  رەسەي جازۋ­شى­لار وداعى باسقارماسىنىڭ حاتشىسى, «الگوريتم» باس­پا­سى­نىڭ باس رەداكتورى اندرەي ۆورونتسوۆ, «ناش سوۆرەمەننيك» جۋرنالىنىڭ پروزا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ەۆگەني شيشكين ارنايى كەلىپ قاتىسقان. ول  جايىندا  ارىپتەسىمىز ايگۇل سەيىلوۆا «قازاق جا­نى­نىڭ ورىس ءتىلدى بىلگىرى» دەگەن ما­قا­لا دا («ەق», 2011, 16 اقپان) جازعان بولاتىن. قازاقستاندىق بەل­گىلى قالام­گەر­لەر, پارلامەنتتىڭ ءبىر توپ دەپۋ­تات­تا­رى قاتىسقان ول كەزدەسۋدى اشقان «ەگەمەن قازاقستان» رەس­پۋبليكالىق گازەتى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى ساۋىت­بەك ابدراحمانوۆ كىتاپ اۆتورى­مەن باس­پا­سوزگە جازىلۋ جايىمەن باتىس قازاقستان وبلىسىن ارا­لا­عان ساپارىندا تانىسقانىن, ونىڭ «ناش سوۆرەمەننيك» جۋرنالىندا جاريالانعان اڭگىمەلەرىنە ەرەكشە سۇيسىنگەنىن ايتقان بولاتىن. «اۆتور ءبىزدى  ماسكەۋدىڭ بەلدى باس­پاسىنان شىعارعان قوماقتى كىتابىمەن قۋانتىپ وتىر. بولات شاكىموۆ كىتابىنىڭ رەسەي جا­زۋ­شىلار وداعىنىڭ ءماجىلىس زالىن­دا وتكەن تۇساۋكەسەرىندە ايتىل­عان سوزدەر مەرەيىڭدى تاسىتادى. اتاق­تى اقىن, م.شولوحوۆ سىي­لى­­­عى­نىڭ لاۋرەاتى ليۋدميلا ششي­­پاحينا: «سوڭعى جىلداردا وقىعان كى­تاپ­تارىمنىڭ ىشىندە مەنى ەڭ قات­تى تولقىتقانى بولات شاكى­موۆ­تىڭ كىتابى. ورىس ءتىلى­نىڭ التىن ورنەگىمەن جازىلعان بۇل كى­تاپ­تىڭ ءار ابزاتسى بىرىنەن-ءبىرى ار­تىق» دەپ سويلەگەن. ال اكادەميك يۋ.ۆينوگرادوۆ ب.ءشا­كىموۆ­كە وسى كىتاپ ءۇشىن ۆ.پيكۋل اتىن­دا­عى حالىقارالىق ادە­بي سىي­لىق­تىڭ ديپلومى مەن التىن مەدالدى تابىس ەتكەن.  كوپتەگەن جىلدار بويى شارۋ­ا­شىلىق سا­لا­سىندا, باسشىلىق قىزمەت­تەر­دە جۇرگەن, سوڭعى كە­زەڭ­دە تاس­قا­لا, ءبورلى اۋدان­دا­رىن تابىستى باسقارىپ كەلە جات­قان ازامات­تىڭ كوركەم ادە­بيەتتە مۇنداي­لىق جارقىن جە­تىس­تىككە جەتۋى ءبارىمىزدىڭ ورتاق ابىرويىمىز», دەگەن ەدى تۇساۋ­كە­سەر راسىمىندە  س.ابدراحمانوۆ. اۆتوردىڭ ادەبيەت الەمىن­دە­گى جەڭىستى جولى  جالعاسىپ جات­قا­نى قۋانتادى. جاقىندا قازاق­ستان­دىق پروزاشىعا رەسەي جا­زۋ­شى­لار وداعىنىڭ «تراديتسيا» ادەبي سىيلىعى تابىس ەتىلدى. ادەبي ورتادا وتە جوعارى باعا­لاناتىن بۇل سىيلىق ورىس كلاس­سيكالىق ادە­بيەتىنىڭ اسقاق ءداس­تۇرلەرىن ور­نىق­تىرۋعا جانە دامىتۋعا كور­نەكتى ۇلەس قوسقان قالامگەرلەرگە بەرىلەدى. سىيلىقتى تاپسىرۋ ءراسى­مىن­دە رەسەي جازۋشىلار وداعىنىڭ ءتورباسى ۆالەري گانيچەۆ بولات شاكىموۆ شىعارمالارىنىڭ ءمىنسىز بەينەلەۋ مادەنيەتىن, ونىڭ كەيىپكەرلەرى مىنەزدەلۋىنىڭ تەرەڭ­دىگى مەن ناعىز حالىقتىعىن اي­رىقشا اتاپ ءوتىپتى. «ورىس ادە­بيەتىندەگى راسپۋتين, بەلوۆ سى­ن­دى ايتۋلى جازۋشىلار سياقتى, ءسىز دە قوعام الدىنا قاراپايىم ەڭبەككەرلەردىڭ, سەلو تۇرعىن­دارى­نىڭ الەۋمەتتىك تۇرعىدان عانا ەمەس, ادامگەرشىلىك تۇرعى­دان دا جانىن ساقتاپ قالۋ پروب­لەماسىن قويىپ وتىرسىز. ءبىزدىڭ ادامدىق قوعامداستىعىمىزعا تاپ وسى رۋحانيات پەن پاراساتتىلىق جاعىنان باستى قاتەر ءتونىپ تۇر­عان قازىرگىدەي شاقتا بۇل ەرەكشە ماڭىزدى», دەپ اتاپ ايتقان ۆ.گانيچەۆ. ينتەرنەتتەگى «يزداتەلسكي دوم «روسسيسكي پيساتەل» ساي­تىنا سالىنعان ماقالادا رەسەي كورنەكتى قالامگەرلەرىنىڭ قازاق جازۋشىسىنىڭ كىتابىنا بايلا­نىستى ايتقان پىكىرلەرى ءبىزدىڭ ارقايسىمىزدى ۇلتتىق ماقتانىش سەزىمىنە بولەۋگە لايىقتى. ولار­دىڭ كەيبىرىن كەلتىرە كەتەيىك. «بولات شاكىموۆ كىتابىنىڭ قۇندىلىعى ونىڭ ەلمەن بىرگە ەڭ ءبىر كۇردەلى ءداۋىردى باستان كەشكەن ادامنىڭ ءومىر تاجىريبەسىن سىعىمدالعان كۇيدە كورسەتۋىنەن تانىلادى» (ميحايل پوپوۆ). «بۇل پروزادا اقىلدى بولىپ كورىنۋگە تىرىسۋ جوق, مۇندا ءومىر بار, ادامدار بار» (اندرەي ۆورونتسوۆ). «اۆتوردىڭ ءماتىنى جانعا جاي­لى, بايسالدى, تەرەڭ ءماندى. رەسەيدەگىلەر قازاقستاندىق­تار­دىڭ جان جۇرەگىندە نە بولىپ جات­قانىن جاقسىراق بىلە ءتۇسۋى ءۇشىن ونىڭ الدا دا قالام تارتا بەرۋى كەرەك» (گەننادي يۆانوۆ). «ورىس ءتىلى ءبىزدى بىرىكتىرەدى. مەن شاكىموۆتى رەسەيدە پروزاسى ءۇشىن عانا ەمەس, ورىس ءتىلىنىڭ سۇلۋلىعىن تانىتقانى ءۇشىن دە مويىنداعانىما قۋانىشتىمىن» (ياميل مۋستافين). «شاكىموۆ رەسەي مەن قازاق­ستان حالىقتارىن ورتاق مادەني كەڭىستىككە بىرىكتىردى. ماسكەۋ بولات شاكىموۆتى ءبىزدىڭ ورىس ادە­بيەتىنىڭ الدىڭعى قاتارلى جازۋ­شىسى دەپ تانىدى. مەن قازاق­ستاندا بولىپ, كىتاپتىڭ قالاي, قانداي كوڭىل-كۇيمەن جازىل­عا­نىن سەزىنگەنىمدە كوپ نارسەنى ءوزىم ءۇشىن انىقتادىم. بۇل كىتاپ –  ورىستىڭ عاجايىپ پروزاسى. سونىمەن بىرگە, ماعان, ورىس وقىر­مانىنا, بولات قازاق حالقى­نىڭ جان دۇنيەسىن اشىپ كورسەتتى. ءسوز جوق, ول قازاقتىڭ ۇلتتىق جا­زۋ­شىسى» (نيكولاي دوروشەنكو). بۇل سوزدەرگە تۇسىنىكتەمە جاساپ جاتۋ ارتىق بولار. ءبىز وسىناۋ تاماشا تابىستى قازاق رۋحا­نيا­تىنىڭ بۇگىنگى ءبىر بيىگى دەپ باعا­لاۋعا ءتيىستىمىز. قاراشاش توقسانباي.