وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» ماقالاسى اياسىندا ادەت-عۇرىپ جانە سالت-ءداستۇر ورتالىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «ەل بولامىن دەسەڭ...» تاقىرىبىندا ەتنوگراف, جازۋشى زەينەپ احمەتوۆامەن سىرلاسۋ ساعاتى ءوتتى.
وبلىستىڭ زيالى قاۋىمى, جاستار, وقۋشىلار جانە باق وكىلدەرى قاتىسقان جيىندا الاش ءۇشىن ارداقتى باۋكەڭنىڭ, باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ كەلىنى تاعىلىمدى ويلارىمەن ءبولىستى. سىرلاسۋ كەشىن ادەت-عۇرىپ جانە سالت-ءداستۇر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى جانىبەك تاعاەۆ جۇرگىزىپ وتىردى.
– باقىتجان دۇنيەدەن وتكەننەن كەيىن كۇيرەپ قالعانداي كۇي كەشتىم, – دەدى باتىردىڭ كەلىنى. – قازاقتا كوڭىل ءشاي دەگەن بولادى. وسىنداي كۇيزەلىپ جۇرگەنىمدە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ حالقى كوڭىل شايعا شاقىرىپ, قايعىمدى جەڭىلدەتتى, ءوز-وزىمە كەلۋىمە جاردەمدەستى. سوندىقتان, حالقىمىزدىڭ سالت-داستۇرلەرىن بارىنشا ۇستايتىن, ۇلتتىڭ ۇيىتقىسىنا اينالعان وڭتۇستىكتىڭ ورنى مەن ءۇشىن قاشاندا ەرەك. ادەمى ءازىل, جاراسىمدى سىرلاسۋمەن وتكەن كەشتە تالاي اڭگىمەنىڭ تىعىنى اعىتىلدى.
«جاقسى ۇيگە تۇسكەن كەلىن – كەلىن, جامان ۇيگە تۇسكەن كەلىن – كەلساپ». قازاقتىڭ تاعىلىمدى قاناتتى سوزدەرىنەن تۇزدىق جاساعان زەينەپ احمەتوۆا ۇلتتىق قاسيەتتى ارداقتاۋ جايىن ايتتى. سالت-ءداستۇر دەگەندە كوپشىلىكتىڭ بەسىككە سالۋ, تۇساۋ كەسۋ, بەتاشار سياقتى عۇرىپتاردى بەر جاعىنان عانا بىلەتىندىگىن مىسالعا كەلتىردى.
ۇلتتىڭ تاربيەسى – انادان. سوندىقتان دا, «انا ءبىر قولىمەن – بەسىكتى, ءبىر قولىمەن الەمدى تەربەتەدى» دەگەن ءتامسىل بار. جازۋشى زەينەپ احمەتوۆا قازاق قىزدارىنىڭ كەيبىر بەيادەپ قىلىقتارىن سىناپ, جاقسى كەلىن بولۋعا تالپىنۋدىڭ جايىن ايتتى. ء«ار قازاق كەلىنى – ەنە مەكتەبىنەن ءوتۋ كەرەك» دەگەن جازۋشى ەنەلەردىڭ وسى قاسيەتتى اتاۋعا لايىقتى بولۋىن جاقسى مىسالدارمەن ۇعىنىقتى جەتكىزدى. اسەرلى كەش جۇرەككە جاقىن سىرلاسۋعا ۇلاستى.
باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان»
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى