پرەزيدەنت كومانداسىنداعى تۇعىرى بيىك ازامات جايلى ءبىر ۇزىك سىر
ءوز پايداڭدى ويلاما, ەل پايداسىن ويلا, ءوز پايداڭ سونىڭ ىشىندە - ءجۇسىپ بالاساعۇن
تىرەۋسىز اسپان جاساپ, سانسىز جۇلدىزدار جارقىراتقان, ادامزاتتىڭ, اناسى – قاسيەتتى قارا جەردى جاراتقان قۇدىرەتى شەكسىز, مەيىرىم, شاپاعاتى مول اللا تاعالا تاريحتا ەسەسى كەتكەن قازاق حالقىنا سوڭعى شيرەك عاسىردا باعا جەتپەس ەكى باقىت سىيلايدى, ونىڭ ءبىرى – جاننان دا ءتاتتى تاۋەلسىزدىك, ەكىنشىسى – سول تاۋەلسىزدىك تۋىن قولدا بەرىك ۇستاپ, حالقىمىزدى «نۇرلى جولمەن» «ماڭگىلىك ەلگە» باستاپ كەلە جاتقان كەمەل ويلى ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ.
تاۋەلسىزدىكتى الۋدان ونى ساقتاپ قالۋ الدەقايدا قيىن. ول ءۇشىن ونىڭ ىرگەسىن بەكىتىپ, كەرەگەسىن كەڭەيتىپ, ۋىعىن بەرىك بايلاپ, شاڭىراعىن بيىك ۇستاۋ شارت. قازاقستان بۇل تاريحي مىندەتتى ابىرويلى اتقارىپ كەلەدى. وتپەلى كەزەڭ دەيتىن داۋىل مەن جاۋىندا ەلدىڭ ىرگەسى بەرىك بولدى, شاڭىراق شايقالعان جوق. كەڭەستىك كەڭىستىكتەگى رەسپۋبليكالار وتقا ورانىپ, جوقشىلىق زاردابىن تارتىپ جاتقاندا قازاقستان داعدارىستان دامۋ جولىنا ءتۇستى. مۇنىڭ قۇپياسى قايسى, سىرى نەدە؟ بۇعان بەرىلەر جاۋاپ: «كوش باستاعان كوسەمى دانا, ەلى ەڭبەككەر, ىنتىماقتى بولسا, اسپايتىن اسۋ, الىنبايتىن قامال جوق!» دەپ تاۋەلسىز قازاقستان ءومىرىن العا تارتىپ ايتار ەدىك اقيقاتتى.
ەلدى كوركەيتۋدىڭ ءبىر كىلتى – ىنتىماق, بىرلىكتە بولسا, تاعى ءبىر كىلتى – جۇمىستى ۇيىمداستىرا, حالىقتى سوڭىنان ەرتە بىلەتىن باسشىدا. وسىنى جاقسى بىلەتىن قازاقستان پرەزيدەنتى – نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلدىڭ بىرلىگىن, نىعايتا وتىرىپ ىسكەر, جاڭاشىل كوماندا جاساقتاي الدى. سولاردىڭ ءبىرى – اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆ.
ەلىن سۇيگەن ەر بولادى, ءوزىن سۇيگەن ەز بولادى. نۇرلان اسقار ۇلى نوعاەۆ ەلشىل, مەملەكەتشىل, حالىقشىل ازامات. ماسكەۋدىڭ م.ي. گۋبكين اتىنداعى مۇناي جانە گاز ينستيتۋتىن بىتىرگەن بىلىكتى مامان, ىسكەر ۇيىمداستىرۋشى. وسى قاسيەتتەرى جۇمىس بارىسىندا بايقالعان ول 2012 جىلعى 20 قاڭتاردا پرەزيدەنت جارلىعىمەن باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بولىپ تاعايىندالدى. مينيستر, وبلىس اكىمى قىزمەتتەرىن ابىرويمەن اتقارعان قارىمدى قايراتكەر باقتىقوجا ىزمۇحامبەتوۆپەن قىزمەتتەس بولا ءجۇرىپ, جاقسى باسشىنىڭ جاعىمدى قاسيەتتەرىن بويىنا سىڭىرگەن, پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ ۇلگىسىنەن ۇيرەنۋدەن جالىقپاعان نوعاەۆ باسشى رەتىندە ءوسىپ, كەمەلىنە كەلدى. سونى انىق اڭعارعان ەلباسى وعان جاڭا مىندەت جۇكتەدى – 2016 جىلعى 26 ناۋرىزدا نۇرلان نوعاەۆ پرەزيدەنت جارلىعىمەن اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بولىپ تاعايىندالدى.
ب.ىزمۇحامبەتوۆتىڭ ونەگەسىمەن ءوزى دە وزگەگە ۇلگى بولعان ن.نوعاەۆ جاڭا ءىزباسار تاربيەلەدى. سونىڭ ءبىر دالەلى – باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ. پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ «بولاشاق» ارقىلى تۇلەتكەن, ن.نوعاەۆتىڭ باسقارۋ مەكتەبىنەن وتكەن ىسكەر باسشى التاي كولگىنوۆ وبلىس ءتىزىنىن ۇستاعان از ۋاقىتتا قىرۋار جۇمىس اتقارىپ, ەل باسىنىڭ سەنىمىن اقتاپ, ەلدىڭ كوڭىلىنەن شىققانىن جاقىندا ورالدا ءىس-ساپاردا بولعاندا ءوز كوزىمىزبەن كورىپ, ونىڭ تاعى ءبىر قىرىنا – جان دۇنيەسىنىڭ بايلىعىنا كوز جەتكىزىپ, كىسىلىگى مەن كىشىلىگىنە ريزا بولدىق.
تاۋەلسىزدىك تۇسىندا ەل باسقارعان اكىمدەردىڭ كوتەرەر جۇگى دە, جۇرتشىلىق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى دە, اتقارعان مىندەتى دە ارتا ءتۇستى. بۇرىن تەك جوعارى جاقتىڭ نۇسقاۋىمەن جۇمىس ىستەپ, «باستىق ايتتى زاڭ» دەگەن قاساڭ كاعيداعا باعىنىپ كەلگەن باسشىلاردىڭ بۇل كۇندە جاڭا جولعا ءتۇسىپ, مەملەكەت مۇددەسىنە ساي, مەيلىنشە ەركىن دە جىگەرلى, قاتاڭ تالاپتارعا مويىنسۇنىپ, بىلەك سىبانا ەڭبەك ەتۋى – ءسوز جوق, ەلىمىزگە تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە كەلگەن بەرەكەلى بەتبۇرىس.
تاۋەلسىزدىكپەن بىرگە تۇلەگەن باسشىلىق قاۋىم بۇل كۇندە ءبىلىمدى, قوعامشىل حالىقتىڭ قولداۋىمەن, ەڭ باستىسى – ۇلتىن سۇيگەن ۇلاعاتتى ىسىمەن باعالاناتىن بولدى. مەيلى ول اۋدان, وبلىس باسقارسا دا, ءتىپتى شاعىن كاسىپورىننىڭ شارۋاسىن دوڭگەلەتىپ جۇرسە دە, ءتالىم-تاربيەسىمەن ۇلتىنا دەگەن جاناشىرلىقتىڭ ۇدەسىنەن شىعىپ جاتسا, ول شىن مانىندە ءوز ۋاقىتىنىڭ پەرزەنتى بولۋعا بىردەن-ءبىر لايىقتى ازامات بولىپ تابىلادى.
وسىنداي ازاماتتىڭ ءبىرى – اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆ. وسى تۇرعىدان العاندا, ءبىز اڭگىمەمىزگە ارقاۋ ەتكەلى وتىرعان نۇرلان اسقار ۇلىنىڭ ورنى ەرەكشە. حالىق قالاعان, جالپاق جۇرتقا ۇناعان اكىم تۋرالى وي تولعاۋ بىزگە دە ءبىر پارىز. ويتكەنى, حالقىنا قىزمەت ەتىپ ەلگە جاققان, اتاق-ابىرويعا كەنەلگەن ەل باسشىلارى تۋرالى شىنايى لەبىز ايتۋ قالامگەر ءۇشىن دە يگىلىكتى ءىس ەكەنىن ۇمىتپاۋىمىز كەرەك.
ءوزىنىڭ سانالى ءومىرىن مۇناي سالاسىنا ارناپ, وسى جولدا ابىروي بيىگىنە كوتەرىلىپ كەلە جاتقان نۇرلان نوعاەۆتىڭ وتكەن ومىرىنە كوز جىبەرسەك, وركەن جايعان ونەگەلى ءىستىڭ, ەل ەرتەڭىن ويلاعان حالىقشىل ازاماتتىڭ ءبىتىم - بولمىسى بىردەن كوزگە شالىنادى, ونىڭ ەڭبەكپەن ورىلگەن بەت-بەينەسى دارالانىپ شىعا كەلەدى. البەتتە, ول اسا كوپ ماراپات, ماقتاۋدى سۇيمەيدى, تەك ءوز ەڭبەگىنىڭ جەمىسىن كورىپ, حالىققا قالتقىسىز قىزمەت ەتۋدى عانا ومىرىنە ماقسات تۇتقان ازاماتتى – ءبىز دە قىزىل سوزبەن قىزدىرمالاتپاي, تياناقتى ءىسىنىڭ تاعىلىمدى تۇستارىنا عانا توقتالىپ وتكەندى ءجون كوردىك.
مۇنايلى ەلدىڭ مۇڭىن دا, قۋانىشىن دا قاتار ءبولىسىپ, ماڭداي تەرىن توگىپ, تىنىمسىز ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن نار تۇلعالى ازاماتتىڭ از ۋاقىت ىشىندە اتقارعان اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي يگىلىكتى ىستەرى. ول بارعان بەتتە, الدىمەن, سول جەردىڭ تۇرعىلىقتى حالقى – مۇنايشىلاردىڭ حال - جاعدايىمەن جەكە تانىسىپ, وتكەن جىلداردان قوردالانىپ قالعان پروبلەمالاردى تەز شەشۋگە جانە تابىس كوزىن حالىقتىڭ كادەسىنە جاراتىپ, سىرتقى-ىشكى ساياساتتىڭ ورنىعىپ, قالىپتاسۋىنا بارىنشا كۇش سالدى.
ەلباسى تاپسىرمالارىن ىسكەرلىكپەن جۇزەگە اسىرىپ, ۇنەمى ىزدەنىس ۇستىندە ءجۇردى. ەل ءۇشىن قانداي قادامعا بارسا دا قاجىماي, شارشاماي, شيرىعا جۇمىس ىستەۋ, كۇردەلى كەزەڭدەردە قاتەلەسپەي شىدامدىلىق تانىتۋ, ءتىپتى قيىن ىستە باتىرعا ءتان بايلامعا بارىپ, قول باستاي بىلۋگە, العان بەتتەن اينىماي, اداسپاي جول باستاي بىلۋگە ۇمتىلۋى, بارشاعا ۇلگى بولارلىقتاي ارەكەت ەتۋى نۇرلان نوعاەۆتى ەل سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەگەنى اقيقات. ءبىزدى نۇرلان اسقار ۇلىنىڭ باتىس قازاقستان وبلىسىندا اكىم بولىپ جۇرگەن كەزىندە قازاقتىڭ قادىرلى اقىنى قادىر مىرزا ءالىنىڭ 80 جىلدىعىنا وراي وتكىزگەن ءىس - شارالارى ابدەن ءتانتى ەتكەن بولاتىن. ارينە, اقىنعا دەگەن قۇرمەت دا كوپتىك ەتپەيدى. الايدا دۇنيەدەن وتكەننەن كەيىن اقىننىڭ قادىر - قۇرمەتىن قاستەرلەۋ ءۇردىسى اسا قاجەت ەكەنى بەلگىلى. بۇل الدىمەن ۇلت ءۇشىن, حالىق ءۇشىن, ارتىڭدا قالعان ۇرپاق ءۇشىن, البەتتە, بولاشاق ءۇشىن كەرەك. وسىنى تۇسىنگەن وبلىس اكىمى ورال قالاسىنىڭ ۇلكەن ءبىر الاڭىنا وردا تىككەندەي, الدىمەن «قادىر مىرزا ءالى» اتىنداعى مادەنيەت جانە ونەر ورتالىعىن ورناتتى. ونىڭ ىشىندە قادىردىڭ كىتاپحاناسىن, كونتسەرت ءۇيىن, قالىڭ وقىرماندارمەن كەزدەسەتىن, كەلەلى كەڭەستەر وتكىزەتىن ورىنداردى ورايىن تاۋىپ بۇگىنگى تەحنيكا جەتىستىكتەرىمەن جاراقتاندىردى. الاڭنىڭ قاق ورتاسىنا, عيمارات ءۇيىنىڭ الدىنا اقىننىڭ كەلىستى ەسكەرتكىشىن ورناتتى. ۇلكەن ءىس-شاراعا قالا جۇرتشىلىعى تايلى-تۇياعىنا دەيىن قاتىستى.
ول ءوزىنىڭ وسى ءبىر ۇلتقا ۇلگى بولارلىق يگى شارالارىن اتىراۋ وبلىسىنا كەلگەننەن كەيىن دە جالعاستىرا ءبىلدى. ءانۇران اۆتورى جۇمەكەن ناجىمەدەنوۆ پەن پوەزيا پاديشاسى فاريزا وڭعارسىنوۆاعا ەڭسەلى ەسكەرتكىش ورناتتى.
وتكەن جاز نۇرلان نوعاەۆتىڭ جەمىستى كەزەڭى بولدى. ءوندىرىس وركەندەدى, اۋىل شارۋاشىلىعى ورگە باستى. جاز بويى اتىراۋ وبلىسىندا ۇلت تويى – ونەر تويلارى ءسان-سالتانات قۇردى. جىل سايىن وتكىزىلىپ تۇراتىن ماحامبەت پوەزياسىنىڭ كۇندەرى, فاريزا وقۋلارى ەستە قالارلىقتاي دارەجەدە ءوتتى. اتىراۋدا, ەڭبەك ەرى, ونەر قايراتكەرى ءاسانالى ءاشىموۆتىڭ, بەلگىلى كومپوزيتور, ءانشى ەسكەندىر حاسانعاليەۆتىڭ, روزا رىمباەۆا, ماقپال ءجۇنىسوۆا, عافيز ەسىموۆ, التىنبەك قورازباەۆ, تاعى باسقا ونەر تارلاندارىنىڭ كەزدەسۋلەرى – كونتسەرتتىك باعدارلامالارى ءوتتى. يران عايىپتىڭ تەاتر فەستيۆالى ۇلكەن دەڭگەيدە, شىن مانىسىندەگى ونەر مەرەكەسى دارەجەسىنە اينالدى. وسى ءىس-شارالاردىڭ باستى باعىتى.
ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىنداعى ۇلكەن يدەيالاردى حالىق ساناسىنا ءسىڭىرۋ بولدى. اتىراۋدا جازدا عانا ەمەس, كۇزدە دە كۇن ىستىق. ادامداردىڭ جۇرەگى كۇننەن دە ىستىق. مۇنايلى ولكەنىڭ ىستىعىنا كۇيىپ, وتىمەن كىرىپ, ك ۇلىمەن شىعىپ جۇرگەن ەلدىڭ ۇلى, حالىقتىڭ ق ۇلى نۇرلان اسقار ۇلى نوعاەۆ پرەزيدەنت كومانداسىنداعى ابىرويى بيىك ازامات!
ءسابيت دوسانوۆ, جازۋشى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, م.شولوحوۆ اتىنداعى حالىقارالىق سىيلىقتىڭ يەگەرى
سەرىك تۇرعىنبەكوۆ, اقىن, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «حالىقارالىق الاش» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى
الماتى – استانا