اۋىلدى «ۇستايتىن» جىگىتتەر دەگەندى بىلەسىز, اۋىلدى «ۇستايتىن» كەمپىر دەگەندى ەستىپ پە ەدىڭىز؟
ءبىزدىڭ اۋىلدى جەنەيدىڭ اپاسى «ۇستايتىن». «ۇستاعاندا» دا جاي ەمەس, ءبۇرىپ «ۇستايتىن». ول كىسى وتىرعان جەردەن, اسىرەسە, قىز-كەلىنشەكتەر اينالىپ وتۋگە تىرىساتىن. كويلەگىنىڭ جاعاسى تومەن نەمەسە ەتەگى جوعارى بولىپ قالسا جەنەيدىڭ اپاسى وتىرعان جەرگە باسپايتىن. ول كىسى كوپ ىشىندە ء«اي, پالەننىڭ كەلىنى» نەمەسە ء«اي, پالەننىڭ قىزى» دەپ وزىنە قاراتىپ الىپ, كەسىپ-كەسىپ ايتىپ تاستاعاندا قىز-كەلىنشەكتەردىڭ بەتىنەن وتى شىققانىن بالا كەزىمىزدە تالاي كورگەنبىز. تويدا ءۇي تولى ادامعا تۇرعان بويدا ەڭكەيىپ شاي قۇيىپ جاتقان كەلىنشەكتىڭ كەۋدەسى اشىلىپ قالعاندا ايتقانى اۋىر ەندى... ء«اي, بايبولدىڭ قاتىنى! جارقىراتپاي جاپ انداعى ەمشەگىڭدى! ەركەك بىتكەندى ەمىزەيىن دەپ پە ەدىڭ, ەنتەلەيسىڭ عوي ءوزىڭ» دەگەندە الگى كەلىنشەك جىلاپ وتىرا كەتكەن ەكەن.
ءاي, مىڭبولعىر, تۇقىمىڭ وسكىر ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ كەلىندەرى-اي, ول كىسىگە بىرەۋى ءسوز قايتارماعان ەكەن. اۋىلداعى كىسىلەردىڭ ايتۋىنشا كەيدە ءتىپتى ءجونسىز دە سوقتىعىپ كەتەتىن كەزدەرى دە جوق ەمەس سەكىلدى. ء«اي, قاتىن! كۇيەۋىڭ وتاردا, مالدا جاتىر. سەن نە عىپ سونشا جاڭا تۇسكەندەي سىلاڭداپ العانسىڭ؟ بايقا!» دەيتىن كورىنەدى. كەيىن ەستىدىم, ول كىسى ءتىپتى ءجۇرىسى جەڭىل قىز-قىرقىن, قارلىق قىلعان قاتىن-قالاشتىڭ ايىبىن دا اڭداتىپ, «اياقتارىڭدى اڭداپ باسىڭدار تەگىندە», دەپ تەكتەۋ جاساپ وتىرادى ەكەن. سوندىقتان دا, ءبىزدىڭ اۋىل ول كىسىنى «ساقشى كەمپىر» اتاپ كەتكەن. كوبى «جەنەيدىڭ اپاسى» دەيدى. سونىمەن نە كەرەك, سول جەنەيدىڭ اپاسى قازاقستانعا كوشىپ كەلدى. تالدىقورعاننىڭ جانسۇگىروۆ اۋدانى كوكوزەك اۋىلىنا قونىستاندى. رەتى كەلگەندە ارنايى بارىپ, امانداستىم. ماڭايداعىلاردىڭ ايتۋىنشا اپامىز ول اۋىلدى دا ۋىسىنا «ۇستاي» باستاپتى. ۇيلەرىنە ورامالسىز كەلىنشەك كىرگىزبەيدى ەكەن. مەشىتتەگى سەكىلدى بوساعاعا ورامالدار ىلگىزىپ قويعان. ايت, توي, مەرەكە كۇندەرىندە قىدىرىپ كەلگەن كورشى ايەلدەردىڭ جالاڭباس كەلگەنى بولسا: ء«اي, قاتىن! بايدان قايتىپ كەلىپ پە ەدىڭ؟ باسىڭدى ورا!», دەپ تىكەسىنەن تارتادى ەكەن. كەلىن, نەمەرەلەرى كەلگەن قوناقتاردان قىسىلىپ كەشىرىم سۇراپ الەك دەيدى. اپامىز قايتپايدى. «جالاڭباس كەلسەڭ, شارۋاڭدى ەسىك الدىندا ايت», دەپ كەسىپ تاستاپ قاراپ وتىرادى ەكەن.
ءبىر كۇنى مىناداي ءبىر قىزىق بولىپتى.
بۇرىنعى كوشپەلى تۇرمىستا بالا ءوزى وتىرىپ «كىش» ەتكەنگە قولايلى بولۋ ءۇشىن شالبارىنىڭ اۋىن اشىپ قوياتىنىن بىرەۋ بىلسە بىرەۋ بىلمەس. شالبارىن ءوزى شەشىپ وتىرىپ تۇرعانعا, ياعني, ءۇش-ءتورت جاسقا دەيىن سولاي ىستەيدى. شالبار بىلعامايتىنداي ەس كىرگەندە بارىپ اۋىن تىگىپ بەرەدى. سول ادەت (قازىر پامپەرس, گارشوك بار بولسا دا) ءبىزدىڭ اۋىلدا ءالى بار. قازاقتىڭ «ول مەن كورگەندە اۋى اشىق بالا بولاتىن», دەيتىن ءسوزى سودان قالعان عوي. قىسقاسى, ءبىر كۇنى جەنەيدىڭ ۇيىنە كورشى كەلىنشەكتەر قىدىرىپ كەلىپتى. ۇيدە اشىق اۋىنان ء«اتپۇشى» جىلتىڭداپ ويناپ وتىرعان اپامىزدىڭ ءۇش جاسار نەمەرەسىن كورگەن الگى كەلىنشەكتەر ءبىرىن-ءبىرى تۇرتكىلەپ, سىقىلىقتاپ تۇرىپ كۇلىپتى. وندايعا ءۇنسىز قالمايتىن اپامىز: «نە بولدى, ءاي قاتىندار! شاپتارىڭنان شايتان ءتۇرتىپ وتىر ما؟», دەيدى عوي. كەلىنشەكتىڭ بىرەۋى: «انا بالانىڭ انە جەرىن نەگە اشىپ قويعانسىزدار؟» دەپ ساۋساعىمەن كورسەتىپ, ايتا الماي كۇلەدى. سوندا اپامىز, ء(اي ءسوز تاپقىش قوي): «وعان نەمەنەگە كۇلەسىڭدەر؟ ءبىز سەندەر قۇساپ ابدەن ەس كىرىپ ەسەيگەندە اشپاي, كىشكەنتاي كەزىندە اشىپ قويامىز, تازا بولسىن دەپ», دەگەن ەكەن.
شۇكىر, ول اۋىلدىڭ ادامدارى دا اپامىزدى قاتتى سىيلايدى ەكەن. «اساۋ اپا» دەپ اتاپ كەتىپتى. كەلىندەر البا-جۇلبا بولىپ الدىنان شىقپاۋعا, ورامالسىز ۇيىنە بارماۋعا تىرىسادى. توي, بىردەڭەدە قاتار وتىرىپ قالسا, شولاق كويلەكتەرىنىڭ ەتەگىن تىزەلەرىنە تارتقىلاپ قىسىلىپ قالادى ەكەن. ال ءبىزدىڭ اۋىلدىڭ كەلىنشەكتەرى ءبىر-بىرىنە: «ساقشى كەمپىر كەتتى ايتەۋىر», دەپ ازىلدەسەتىن كورىنەدى. كەتەدى عوي, قانشا جۇرەر دەيسىڭ.
ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»