• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 11 تامىز, 2017

مىسىرعا بيلىك جۇرگىزگەن بەيبارىس

540 رەت
كورسەتىلدى

كەشە ەلورداداعى ۇلتتىق مۋزەيدە ساعادات نۇرماعامبەتوۆ اتىنداعى حالىقارالىق قوعامدىق-قايىرىمدىلىق قورىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «مىسىردىڭ مادەنيەتى مەن تاريحىنداعى قىپشاقتار مەن ماملۇكتەر» اتتى دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى.

ەلباسىمىزدىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلاماسى اياسىندا, سونداي-اق, قازاقستان مەن مىسىر ەلدەرى اراسىنداعى مادەني قارىم-قاتى­ناستاردى دامىتۋ ماقساتىندا وتكەن جينالىسقا اتالعان قوردىڭ پرەزيدەنتى, بيىلعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا ۇيىمداستىرىلعان «با­بالار ىزىمەن» ەكسپەديتسياسىنىڭ جەتەكشىسى ساپار ىسقاقوۆ, تاريح­شى, عالىم قويشىعارا سال­عارا­ ۇلى, عالىم  ءادىل احمەتوۆ, اقىن سەرىك تۇرعىنبەك ۇلى جانە باس­قا دا زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەن جۋرناليستەر قاتىستى.

ء«بىز وسى جولعى «بابالار ىزى­مەن» ەكسپەديتسياسىن مىسىردان باستادىق. ويتكەنى ونىڭ تاريحي سەبەپتەرى دە كوپ. مىسالى, وندا سوناۋ XIII عاسىردا تۇتقىنعا ءتۇسىپ, كەيىن سول ەلدىڭ بيلەۋشىسىنە اينالعان, تۇتاس اراب الەمىندە اتى اڭىز تۇلعا سۇلتان بەيبارىس بابامىزعا قاتىستى تاريحي ورىندا جادىگەر, بەلگىلەر از ەمەس. مىنە, ءبىر ەلگە قۇل بولىپ بارىپ سۇل­تانى بولعان بابالارىمىزدىڭ باسقان ءىزى بىزگە ۇلگى, رۋح بەرەدى. ءبىزدىڭ بىلەتىنىمىز ءبىر بەيبارىس بولعانىمەن 1253 جىلدان 1373 جىلدارى ارالىعىندا قىپشاق دالاسىنان بارعان بابالارىمىزدىڭ ۇرپاقتارىنان سۇلتان قالاۋىن, سۇلتان حاسان سەكىلدى 25 سۇلتان شىققان ەكەن. ءبىزدىڭ وتارلىق ورناتقان قۇلدىق سانانى ەمدەۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى تاريحتى ءبىلۋ, اتا-بابالارىمىزدىڭ كىم ەكەنىن  جان جۇرە­گىمىزبەن ۇعىنۋ. بۇگىنگى ۇرپاق­قا كەرەگى وسى», دەدى ساپار ىسقاقوۆ.

ەكسپەديتسيا جەتەكشىسىنەن كەيىن ءسوز العان ءادىل احمەتوۆ «مەن الدىمەن سول قۇلدىق سانا­نىڭ باستاۋى قايدا جاتقانى تۋرالى ايتىپ وتەيىن» دەپ ءسوزىن ءارى قاراي جالعادى. «ەكىنشى دۇنيە­­جۇزىلىك سوعىس اياقتالعاننان كەيىن, كوممۋنيستىك پارتيا ورتالىق كوميتەتى «تۇركولوگيا سالاسىندا تەرەڭ زەرتتەۋلەردى توقتاتۋ كەرەك!» دەگەن شەشىم قابىلداعان. سول شەشىم  قالاي قابىلداندى, سو­دان باستاپ تۇركولوگ عالىمدار قۋدالانا باستادى. ءتىپتى رادلوۆ پەن ورحون-ەنيسەي جازۋىن اشقان توم­سوننىڭ كىتاپتارىنا سىلتەمە جاساعان عالىمدار قۋعىن-سۇرگىندى دە باسىنان كەشتى. سوندا عالىمدار نە ىستەگەن؟ «تۇرىك» دەگەن ءسوزدى جازباي ساياسي ەۆفەميزمگە كوشكەن. «تۇرىك» دەگەن ءسوزدىڭ ورنىنا «قا­زاق», «قىرعىز», «باشقۇرت», «تاتار», «تۋۆا» دەگەن سەكىلدى اتاۋ­لار­دى جازدى. سەبەبى, تۇركى ور­كەنيە­تىنىڭ وتە تەرەڭ, ۇلان-عايىر, ۇلى وركەنيەت ەكەنىن, ءبىزدى سودان تامىر ۇزۋگە ماجبۇرلەۋ جاتىر ەدى», دەي كەلىپ, بۇگىنگى عىلىم مەن تەح­نيكا دامىعان زاماندا الەم تىل­دەرىن بىلەتىن جاستاردىڭ وسى سا­لاعا كوپتەپ كەلۋى كەرەكتىگىن العا تارتتى.

ال عالىم قويشىعارا سالعارا­ ۇلى: «جالپى, ادامنىڭ تانىم-تۇسىنىگىنىڭ تولىق قالىپتاسۋىندا كەم بولسا بولمايتىن ءۇش سانا بار, ءبىرىنشىسى – تاريحي سانا. ول قوعام­نىڭ ءوز تاريحي تانىمىن قالىپ­تاستىرادى. ەكىنشىسى – ۇلت­تىق سانا. ول حالىقتى ۇلتتىق مۇددە تۇرعىسىندا توپتاس­تىرادى. ءۇشىنشىسى – ازاماتتىق سانا. ول جەكە ادامنىڭ پەندەلىك كىردەن تازارۋعا تالپىنىپ, پاراسات بيى­گىندە ۇلى مۇراتتارعا جە­تەلەيدى. ءبىز وسى ءۇش سانانى بەل­گىلى دەڭگەيگە جەتكىزە الماي كەلە جاتىرمىز», دەپ بۇگىنگى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ازاماتتاردىڭ ايانباي جۇمىس ىستەۋىن, ناقتى ناتيجەگە كەرەكتىگىن باسا ايتتى.

جينالىس سوڭىندا ساپار ىس­قا­قوۆ ساعادات نۇرماعامبەتوۆ اتىنداعى حالىقارالىق قوعام­دىق قايىرىمدىلىق قورىنىڭ شاقىرتۋىمەن سۇلتان بەيبا­رىس­تىڭ تىكەلەي ۇرپاعى ساميا بەي­­بارىس حانىمنىڭ استاناعا كەلگەنىن, «بابالار ءىزى» وزگە دە مەملەكەت­تەردە جالعاسىن تاباتىنىن, سونداي-اق «حابار 24» ارناسىمەن بىرلەسىپ 40-قا جۋىق دەرەكتى فيلم تۇسىرىلەتىنىن جەتكىزدى.

ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار