«ۇرىس بار جەردە ىرىس تۇرمايدى» دەيدى. ادامدا ۇرەي, قورقۋ باسىم بولسا, قىزمەتتەگى ەركىندىككە دە, ءونىمدى ەڭبەككە دە قول جەتكىزۋ ەكىتالاي. ال تىنىشتىقتا, ءوز قۇقىڭنىڭ بۇزىلمايتىندىعىنا سەنىم باردا, الاڭسىز ەڭبەك ەتۋ قاشاندا بەرەكەلى بولماق. قازىرگى كۇنى بۇكىل الەم بويىنشا ادام قۇقىنا ەرەكشە ماڭىز بەرىلۋدە. ەڭ باستىسى, الدىمەن ادام قۇقى تالاپقا ساي قورعالاتىنداي بولۋى كەرەك. سوندىقتان دا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىندا زاڭ ۇستەمدىگىنە ايرىقشا جول اشتى. وندا ەلدەگى قۇقىق ءتارتىبى مەن زاڭدىلىق بارىسىنا ۇلت جوسپارىنىڭ ەكىنشى رەفورماسى رەتىندە اسا ماڭىز بەرىلدى. ويتكەنى, بۇل جولعى رەفورمانىڭ ءمانى تاۋەلسىز سوت تورەلىگى مەن قازاقستاننىڭ بۇكىل قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنىڭ تەك قانا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە, زاڭداردى قاتاڭ ورىنداۋعا جانە قۇقىق ءتارتىبىن نىعايتۋعا باعىتتالۋى ءتيىس بولدى. مىنە, وسى زاڭ ۇستەمدىگى ارقىلى عانا مەملەكەتتىڭ بارلىق سالالارى حالىققا قىزمەت ەتۋدە ادىلدىك جولىندا جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ, ەل مۇددەسىن اسقاقتاتا الاتىندىعىنا كوز جەتتى.
ارينە, ەلىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ-اق ءوزىن دەموكراتيالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك باعىت ۇستاعان مەملەكەت رەتىندە كورسەتتى. كونستيتۋتسيامىزدا جازىلعانداي, قازاقستان مەملەكەتىنىڭ جوعارى قۇندىلىقتارى ادام جانە ونىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىعى بولىپ تابىلادى. ال مەملەكەتىمىزدىڭ باستى بايلىعى ادام بولسا, ونىڭ زاڭدى قۇقىن قورعاۋدان ارتىق مىندەت جوق. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, بۇل مىندەتتەر ويداعىداي ساقتالسا عانا قۇقىق ءتارتىبى مەن زاڭدىلىق جۇزەگە اسادى. مىنە, بۇلاردى زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ اياسىندا الدىن الا جاڭا ازاماتتىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسى مەن جاڭا «جوعارى سوت كەڭەسى تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. «سوت جۇيەسى جانە سۋديالاردىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا, قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنە جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. مۇنداي زاڭنامالار نەلىكتەن قاجەت بولدى؟ ەڭ الدىمەن, حالىقتىڭ سوتقا دەگەن سەنىمىن قالىپتاستىرۋ جانە نىعايتۋ قاجەت ەدى. اتالعان جاڭارتىلعان زاڭنامالار قوعامنىڭ سوت جۇيەسىنە دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتكەنى قازىرگى كەزدە ايقىندالىپ وتىر. سول ارقىلى ادامدار ادىلدىك تەك سوتتا عانا سالتانات قۇراتىنىنا كوز جەتكىزدى. بۇل – اتالعان رەفورمالاردى ورىنداۋداعى ەڭ باستى كورسەتكىش.
ال مۇنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى تۇسى, ۇلت جوسپارىندا ايتىلعانىنداي, زاڭنىڭ ۇستەمدىك قۇرۋى حالىقتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتىپ, ەكونوميكامىزدى نىعايتۋعا ءوز اسەرىن تيگىزەتىنى ايداي انىق. ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, مادەني دامۋىنا قارجى سالاتىن ينۆەستورلارعا سەنىمدىلىك بەرەدى. بۇل باعىتتا داۋلاردى, ءىرى ينۆەستورلار قاتىساتىن داۋلاردى قاراۋ ءۇشىن قۇرىلعان مامانداندىرىلعان سوت القاسىنىڭ ورنى بولەك. وسىندايدا سوت تورەلىگى بارىسىندا زاڭدى ۇكىم, ءادىل شەشىم ەڭ باستى كورسەتكىش بولىپ تابىلادى. سوندىقتان, كاسىبي بىلىكتىلىگى جوعارى سۋديالار كورپۋسىن قالىپتاستىرۋ سوت جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىراتىن العىشارت بولدى. بۇل ماسەلە قاشاندا ءبىرىنشى كەزەكتەگى ماڭىزعا يە. وسىعان وراي, ۇلت جوسپارىندا ايتىلعانداي, رەفورما بارىسىندا سۋديالىققا كانديداتتارعا قويىلاتىن بىلىكتىلىك تالاپتارى مەن ىرىكتەۋ تاسىلدەرى جاڭادان قارالدى. بىلىكتىلىك ەمتيحانىن تاپسىرۋ راسىمدەرى كۇشەيتىلدى, سونىڭ ىشىندە پسيحولوگيالىق تەستىلەۋدىڭ ءرولى ارتتى, پوليگرافتا زەرتتەۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. سوعان سايكەس سوت ءجيۋريى دە ءوز قىزمەتىن جاڭا تارتىپتە جۇرگىزۋگە كوشتى. ال سۋديالىق كادرلاردى دايارلاۋ مەن ولاردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن ارتتىرۋ مىندەتى جوعارعى سوت جانىنداعى سوت تورەلىگى اكادەمياسىنا جۇكتەلدى. اكادەميانى قۇرۋ وقۋ پروتسەسى مەن سوت پراكتيكاسىن بارىنشا ۇيلەستىرۋگە مۇمكىندىك بەردى.
«ۇرىس بار جەردە − ىرىس تۇرمايدى» دەيدى. ادامدا ۇرەي, قورقۋ باسىم بولسا, قىزمەتتەگى ەركىندىككە دە, ءونىمدى ەڭبەككە دە قول جەتكىزۋ ەكىتالاي. ال تىنىشتىقتا, ءوز قۇقىڭنىڭ بۇزىلمايتىندىعىنا سەنىم باردا, الاڭسىز ەڭبەك ەتۋ قاشاندا بەرەكەلى بولماق. قازىرگى كۇنى بۇكىل الەم بويىنشا ادام قۇقىنا ەرەكشە ماڭىز بەرىلۋدە. ەڭ باستىسى, الدىمەن ادام قۇقى تالاپقا ساي قورعالاتىنداي بولۋى كەرەك. سوندىقتان دا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ «100 ناقتى قادام ۇلت جوسپارىندا زاڭ ۇستەمدىگىنە ايرىقشا جول اشتى. وندا ەلدەگى قۇقىق ءتارتىبى مەن زاڭدىلىق بارىسىنا ۇلت جوسپارىنىڭ ەكىنشى رەفورماسى رەتىندە اسا ماڭىز بەرىلدى. ويتكەنى, بۇل جولعى رەفورمانىڭ ءمانى تاۋەلسىز سوت تورەلىگى مەن قازاقستاننىڭ بۇكىل قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنىڭ تەك قانا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە, زاڭداردى قاتاڭ ورىنداۋعا جانە قۇقىق ءتارتىبىن نىعايتۋعا باعىتتالۋى ءتيىس بولدى. مىنە, وسى زاڭ ۇستەمدىگى ارقىلى عانا مەملەكەتتىڭ بارلىق سالالارى حالىققا قىزمەت ەتۋدەگى ادىلدىك جولىندا جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ, ەل مۇددەسىن اسقاقتاتا الاتىندىعىنا كوز جەتتى.
ارينە, ەلىمىز تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ-اق ءوزىن دەموكراتيالىق, زايىرلى, قۇقىقتىق جانە الەۋمەتتىك باعىت ۇستاعان مەملەكەت رەتىندە كورسەتتى. كونستيتۋتسيامىزدا جازىلعانداي, قازاقستان مەملەكەتىنىڭ جوعارى قۇندىلىقتارى ادام جانە ونىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىعى بولىپ تابىلادى. ال مەملەكەتىمىزدىڭ باستى بايلىعى ادام بولسا, ونىڭ زاڭدى قۇقىن قورعاۋدان ارتىق مىندەت جوق. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, بۇل مىندەتتەر ويداعىداي ساقتالسا عانا قۇقىق ءتارتىبى مەن زاڭدىلىق جۇزەگە اسادى. مىنە, بۇلاردى زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ اياسىندا الدىن الا جاڭا ازاماتتىق ءىس جۇرگىزۋ كودەكسى مەن جاڭا «جوعارى سوت كەڭەسى تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. «سوت جۇيەسى جانە سۋديالاردىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا, قىلمىستىق-ءىس جۇرگىزۋ كودەكسىنە جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. مۇنداي زاڭنامالار نەلىكتەن قاجەت بولدى؟ ەڭ الدىمەن, حالىقتىڭ سوتقا دەگەن سەنىمىن قالىپتاستىرۋ جانە نىعايتۋ قاجەت ەدى. اتالعان جاڭارتىلعان زاڭنامالار قوعامنىڭ سوت جۇيەسىنە دەگەن سەنىمىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتكەنى قازىرگى كەزدە ايقىندالىپ وتىر. سول ارقىلى ادامدار ادىلدىك تەك سوتتا عانا سالتانات قۇراتىنىنا كوز جەتكىزدى. بۇل – اتالعان رەفورمالاردى ورىنداۋداعى ەڭ باستى كورسەتكىش.
ال مۇنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى تۇسى, ۇلت جوسپارىندا ايتىلعانىنداي, زاڭنىڭ ۇستەمدىك قۇرۋى ارقىلى حالىقتىڭ تۇرمىسىن جاقسارتىپ, ەكونوميكامىزدى نىعايتۋعا ءوز اسەرىن تيگىزەتىنى ايداي انىق. ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, مادەني دامۋىنا قارجى سالاتىن ينۆەستورلارعا سەنىمدىلىك بەرەدى. بۇل باعىتتا داۋلاردى, ءىرى ينۆەستورلار قاتىساتىن داۋلاردى قاراۋ ءۇشىن قۇرىلعان مامانداندىرىلعان سوت القاسىنىڭ ورنى بولەك. وسىندايدا سوت تورەلىگى بارىسىندا زاڭدى ۇكىم, ءادىل شەشىم ەڭ باستى كورسەتكىش بولىپ تابىلادى. سوندىقتان كاسىبي بىلىكتىلىگى جوعارى سۋديالار كورپۋسىن قالىپتاستىرۋ سوت جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىراتىن العىشارت بولدى. بۇل ماسەلە قاشاندا ءبىرىنشى كەزەكتەگى ماڭىزعا يە. وسىعان وراي, ۇلت جوسپارىندا ايتىلعانداي, رەفورما بارىسىندا سۋديالىققا كانديداتتارعا قويىلاتىن بىلىكتىلىك تالاپتارى مەن ىرىكتەۋ تاسىلدەرى جاڭادان قارالدى. بىلىكتىلىك ەمتيحان تاپسىرۋ راسىمدەرى كۇشەيتىلدى, سونىڭ ىشىندە, پسيحولوگيالىق تەستىلەۋدىڭ ءرولى ارتتى, پوليگرافتا زەرتتەۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. سوعان سايكەس سوت ءجيۋريى دە ءوز قىزمەتىن جاڭا تارتىپتە جۇرگىزۋگە كوشتى. ال سۋديالىق كادرلاردى دايارلاۋ مەن ولاردىڭ كاسىبي دەڭگەيىن ارتتىرۋ مىندەتى جوعارعى سوت جانىنداعى سوت تورەلىگى اكادەمياسىنا جۇكتەلدى. اكادەميانى قۇرۋ وقۋ پروتسەسى مەن سوت پراكتيكاسىن بارىنشا ۇيلەستىرۋگە مۇمكىندىك بەردى.
سوتتار جۇمىسىندا مۇنداي جوعارى جەتىستىكتەرگە جەتۋدىڭ وزىندىك تىڭ جولدارى, وڭ باعىتتارى قاراستىرىلعان. مىنە, سونىڭ ءبىرى – ءۇش ساتىلى سوت جۇيەسى. ءۇش ساتىلى جۇيە سوت ساتىلارىن وڭتايلاندىرىپ, سوت ادىلدىگىنە قول جەتكىزۋدى ايتارلىقتاي جەڭىلدەتتى جانە تۇپكىلىكتى سوت شەشىمدەرىن قابىلداۋ ۋاقىتىن قىسقارتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە اپەللياتسيالىق ساتىنىڭ ءرولى بارىنشا كۇشەيدى. بۇل – شەتەلدىك وزىق تاجىريبەگە نەگىزدەلگەن ءۇردىس. بارلىق ەلدە اپەللياتسيا سوتتىڭ سوڭعى ساتىسى بولىپ تابىلادى. دەمەك, ءسوزدىڭ توقەتەرى – سوت ىستەرىنىڭ باسىم بولىگى وڭىرلەردە قارالىپ اياقتالۋى ءتيىس, ياعني اپەللياتسيالىق قاۋلىلار وتە سيرەك جاعدايلاردا عانا قايتا قارالۋى كەرەك.
جالپى, ەلىمىزدىڭ ەلدىگىن, حالقىمىزدىڭ بىرلىگىن, ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ تاتۋلىعىن, بەيبىت ءومىردىڭ باياندىلىعىن ايقىندايتىن, ءىس جۇزىندە ولاردىڭ جۇزەگە اسۋىنا جول اشاتىن سىندارلى زاڭدارىمىزدىڭ ىزگىلىكتى ساياساتى ەكەندىگى داۋسىز. وسى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك تۇر- عىدان بارلىق قولايلى جاعداي جاسالىپ كەلە جاتقانى دا امبەگە ايان. ەكونوميكامىزدىڭ جاندانۋى, كاسىپكەرلىكتىڭ قانات جايۋى, وسىنىڭ ناتيجەسىندە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋى, الدىمەن, تارتىپكە, ءبىر جاعادان باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارا بىلگەن بىرلىگىمىزگە تىكەلەي بايلانىستى. ال بۇل ورايدا, ياعني زاڭ ۇستەمدىگىن نىعايتۋ بارىسىندا تەك سوتتاردىڭ تورەلىك ەتۋى عانا جاقسارىپ قويماعانى راس. سونىڭ ناتيجەسىندە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەت ساپاسى دا ارتا ءتۇستى. ەندى بۇل مەرەيلى جەتىستىكتەرىمىزدىڭ ودان ءارى جالعاسىن تابا بەرۋى ءۇشىن زاڭ ۇستەمدىگى ناقتى ومىردە تۇپكىلىكتى ورنىعۋى قاجەت. ول ءۇشىن زاڭدارىمىزدىڭ ءمانى مەن مازمۇنى, ساپاسى, نەگىزگى ماقساتى ۋاقىت تالابىمەن ۇندەسىپ, قاجەتتىلىككە ساي جاۋاپكەرشىلىگى دە ارتا بەرگەنى ءجون.
ماسەلەن, اتا زاڭىمىزداعى پروكۋراتۋرا تۋرالى 83-باپقا 22 جىلدىڭ ىشىندە العاش رەت وزگەرىس ەنگىزىلگەنى تۋرالى جاڭا زاڭ قابىلداندى. بۇلاردىڭ بارلىعى ادامداردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن, قوعام مەن كاسىپكەرلىكتىڭ, مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن قورعاۋداعى جۇمىستاردى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان. ەندى الداعى كەزەڭدە دە كونستيتۋتسيادا بەكىتىلگەندەي, مەملەكەت اتىنان قىلمىستىق قۋدالاۋدى جۇرگىزۋ مىندەتى ساپالى اتقارىلىپ, ءىس جۇرگىزەتىن پروكۋرورلاردىڭ ءرولىن ارتتىرۋ ارقىلى ولاردىڭ باستى نازارى قىلمىستىق پروتسەسكە باعىتتالادى. قىلمىستىق, اكىمشىلىك ءىس اقپاراتتىق جۇيەلەرى مەن «زاڭدىلىق» اتتى اقپاراتتىق-تالدامالىق جۇيەلەردى ودان ءارى قولدانىسقا ەنگىزۋ جالعاستىرىلا بەرمەك. ولار نەسىمەن ءتيىمدى؟ بۇل جۇيەلەر بارلىق ىستەر بويىنشا ءوندىرىستىڭ ساپاسىن ارتتىرادى, قاجەتسىز قۇجات اينالىمىن ازايتادى, ءىس ماتەريالدارىن بۇرمالاۋعا جول بەرمەيدى, ءار ساتىدا ۋاقىت ۇنەمدەلەدى, سونداي-اق, ءىستى جۇرگىزۋ ساتىسى مەن سوتقا جونەلتۋ كەزىندە دە پروتسەستىك كەمشىلىككە جول بەرىلمەيدى.
ال ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىن قاراۋ بارىسىندا جاڭا ادىستەردى, ونىڭ ىشىندە وڭىرلەردە قۇقىققورعاۋ قىزمەتتەرى ورتالىقتارىن اشۋدى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جانە ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىن قاراۋ جۇمىسىن جاڭا ءارى ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋ ءۇشىن پروكۋراتۋرالاردا قابىلداۋ ورتالىقتارى اشىلىپ, وندا ءبىر توپ كاسىبي ماماندار (پروكۋرور, ادۆوكات, مەدياتور, نوتاريۋس, پسيحولوگ, پروباتسيا قىزمەتى مەن اكىمدىك وكىلدەرى) تەگىن ءارى كوپسالالى قۇقىقتىق كومەك كورسەتەتىن بولادى. بۇل «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنان 100-قادامىنان باستاۋ الىپ, قۇقىقتىق قىزمەت كورسەتۋدى ءبىر جەردە شوعىرلاندىرۋدى كوزدەيدى.
بۇدان بولەك, ۇلت جوسپارىندا اتالعانىنداي, بارلىق قۇقىققورعاۋ ورگاندارىنىڭ جانە بارىنەن بۇرىن, پوليتسيانىڭ ادامداردىڭ زاڭدى مۇددەسىن قورعاۋ مەن قۇقىقتىق ءتارتىپتى نىعايتۋ جولىندا ادال قىزمەت ەتۋگە قول جەتكىزۋى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. بۇل ءۇشىن جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارى مەن جەرگىلىكتى قوعامداستىقتارعا ەسەپ بەرەتىن جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى قۇرىلىپ, بۇگىندە ءتيىستى جۇمىستار اتقارىپ جاتىر. سونداي-اق, 28-قادامدا كورسەتىلگەندەي, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىن ىسكەرلىك قابىلەتتەرى نەگىزىندە ىرىكتەۋ جۇيەسىن جاقسارتۋ, كاسىبي داعدىلارىن جانە جەكە تۇلعالىق قاسيەتتەرىن تەكسەرۋ ءۇشىن ءىس باسىنداعى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىن جانە قىزمەتكەرلىككە كانديداتتاردى تەستىلەۋدىڭ ارنايى جۇيەسى ەنگىزىلدى.
ىرىكتەۋ جۇيەسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان «قۇقىققورعاۋ قىزمەتى تۋرالى» زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلارعا بايلانىستى قۇقىققورعاۋ ورگاندارىنىڭ ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا وقۋعا تۇسەتىن ادامداردى قوسپاعاندا, قۇقىققورعاۋ ورگاندارىنا قابىلداناتىن كانديداتتار ءۇشىن باسەكەلەستىككە قابىلەتتى كورسەتكىشتەردى جانە ولاردىڭ كاسىبي ءبىلىم دارەجەسىن ەسكەرە وتىرىپ, لايىقتى قىزمەتكەرلەردى انىقتاۋ ماقساتىندا ءۇش ساتىلى ىرىكتەۋ قامتاماسىز ەتىلدى. 29-قادامعا سايكەس, قۇقىققورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن مەملەكەتتىك قىزمەت جۇيەسىنە قوسۋ ءارى ءاربىر قۇقىققورعاۋ قىزمەتىنىڭ ۆەدومستۆولىق ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي بىرىڭعاي قىزمەت ەتۋ ەرەجەسىن ەنگىزۋگە بايلانىستى «قۇقىققورعاۋ قىزمەتى تۋرالى» جانە «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭداردىڭ وزگەرىستەرىنە بايلانىستى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىنە ەنگىزىلدى.
وسىلايشا, زاڭ ۇستەمدىگىن ارتتىرۋ ارقىلى بارلىق سالانىڭ قۇقىقتىق جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ جولعا قويىلدى. بۇل ءار مەكەمە, ۇيىمدارعا زاڭ تالابىنا ساي ءوز مىندەتتەرىن ويداعىداي ورىنداي الۋىنا كەپىلدىك بەرىلگەن دەگەندى بىلدىرەدى. ويتكەنى, وسى زاڭ ۇستەمدىگىنىڭ سالتانات قۇرۋىن كوزدەيتىن سوت جۇيەسى مەن قۇقىققورعاۋ ورگاندارى كونستيتۋتسياعا, كودەكستەرگە, وزگە دە زاڭدارعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر مەن ءتۇرلى رەفورمالاردىڭ ارقاۋى ارقىلى بارلىق سالالاردىڭ ءتيىمدى جۇمىس جۇرگىزۋىن جۇزەگە اسىرۋعا قۇقىقتىق سەنىم بەرەدى. مىنە, بۇل ەلىمىزدە قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ ورنىقتىرىلۋ بارىسى – ءبىرتۇتاس جاڭعىرتۋ ۇدەرىسى ارقىلى شەشىلىپ جاتقان كونستيتۋتسيالىق مىندەت بولىپ تابىلادى. دەمەك, ەلباسى سوزىمەن ايتقاندا, وسى ىستەردى جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى قازاقستاندىقتاردىڭ, سونداي-اق, شەتەل ينۆەستورلارىنىڭ ۇلتتىق سوت جانە قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنە سەنىمىن ارتتىرىپ, تۇتاستاي العاندا, ەلىمىزدەگى بيزنەس احۋالدى جاقسارتادى.
الەكساندر تاسبولات, «ەگەمەن قازاقستان»