قاراعايلى ورماننىڭ اراسىندا, ەركە ەرتىستىڭ ساعاسىندا, شەكارا شەبىندە, ەلدىڭ شەتىندە ورىن تەپكەن, بەرەكە- بىرلىگى جاراسقان بەسقاراعاي اۋدانىندا ۇلتتىق ءدəستۇرىمىزدى ۇلىقتاعان تاعى- لىمدى شارا ءوتتى. ەلباسىنىڭ «رۋ حاني جاڭعىرۋ: بولاشاققا باعدار» ماقا لا سىندا جۇكتەلگەن مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ اياسىن- دا 28-29 شىلدە كۇندەرى اۋدان ورتالىعى – بەسقاراعاي اۋىلىندا جالاۋى جەلبىرەگەن قازاق كۇرەسىنەن ەرەسەكتەر اراسىنداعى ابسوليۋتتىك ەل چەمپيوناتى – «Əلەم با- رىسى» تۋرنيرىنە ىرىكتەۋگە 2014 جىلعى «قازاقستان بارىسى» مۇحيت تۇرسىنوۆ, رۋسلان ءƏبدى رازاقوۆ, سايات شəمشيەۆ, ايبات سەيتەن باستاعان, بەكزات احمەتبەكوۆ, نۇردəۋلەت جارىلعاپوۆ سىندى بالۋان- دار قوستاعان 24 بوزكىلەم شەبەرى قاتىسىپ, جارىستىڭ كورىگىن قىزدىردى.
«تاريحى تەرەڭنەن تامىر تارتقان, قويناۋى قاراعايعا, القابى استىققا تولى كيەلى بەسقاراعاي وڭىرىنە قوش كەلدىڭىزدەر. مۇنداي جوعارى دەڭگەيدەگى سپورتتىق شارا اۋدانىمىزدا تۇڭعىش رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. بۇل ءدۇبىرلى دودانىڭ əيگىلى ايتىسكەر اقىن نۇرلىبەك بايمۇراتوۆ, كورنەكتى سازگەر تولەگەن مۇحامەدجانوۆ, بەلگىلى اكتەر مەڭتاي وتەپبەرگەنوۆتەي تۇلعالى ازاماتتار- دى دۇنيەگە əكەلگەن بەسقاراعاي توپى- راعىندا وتكىزىلۋى بەكەر ەمەس. ەسەن- گەلدى يزاتوۆ, توعايبەك كيريباەۆ, قۇمار مۇقاشەۆ, اناتولي بودرانكوۆ, ۆيتا لي كۋليكوۆ سىندى ەسىمدەرى ەلگە ءمəلىم بالۋاندار شىققان وڭىردە مۇنداي بايراقتى بəسەكەنىڭ ۇيىمداستىرىلۋى زاڭدى دەپ بىلەمىز. ەلىمىزدىڭ ەڭ بىلەكتى دە جۇرەكتى بالۋاندارىنىڭ باسىن قوسقان سايىستىڭ بەسقاراعاي جەرىندە جالاۋى جەلبىرەۋى – اۋدان ءۇشىن زور ابىروي, بيىك مəرتەبە. ۇلتتىق ونەرىمىزدى ۇلىقتاعان يگى شارانىڭ اۋدانىمىزدا ءوتۋى كەلە- شەكتە ءبىزدىڭ وڭىردەن دە ايبەك, مۇحيت, رۋسلان سىندى الاشتىڭ الاپاتىن اسى- رار بالۋانداردىڭ شىعۋىنا ءوز سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىز», دەدى چەمپيوناتتىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا ءسوز العان بەسقاراعاي اۋدانى əكىمىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ەربولات راحمەتۋلين. شىعىس قازاقستان وبلىستىق قازاق كۇرەسى فەدەراتسياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى امانتاي قاجىموۆ تۇيە بالۋاندار اراسىنداعى ابسوليۋتتىك بىرىنشىلىك وڭىردە اۋداندار اراسىندا ەڭ العاش رەت بەسقاراعايدا ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعانىن, بۇل سايىستا ۇزدىك شىققاندار 8 قىركۇيەكتە استانادا وتەتىن «Əلەم با- رىسى» حالىقارالىق تۋرنيرىنە قاتىسۋعا مۇمكىندىك الاتىنىن اتاپ ءوتتى.
ەكى كۇنگە سوزىلعان تۇيە بالۋاندار بəسەكەسىنىڭ العاشقى كۇنىندە جارىس قا قاتىسۋشىلار تانىستىرىلىپ, سالماق ولشەۋ ءرəسىمى ءوتىپ, وسى شارانى ۇيىم- داستىرۋعا ۇيىتقى بولعان, دەمەۋشىلىك ەت- كەن ەربولات ەرەن ۇلى, نۇرجان توقسەيىتوۆ, حابيدۋللا مۋكينوۆ, ورالبەك توقاشەۆ, جانار Əدىلەۆا سىندى ازاماتتارعا قازاقستان رەسپۋبليكاسى قازاق كۇرەسى فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ارمان شوراەۆ تىڭ العىس حاتى تاپسىرىلدى. سونى مەن قاتار, قازاق كۇرەسىنەن ەكى دۇركىن əلەم چەمپيونى, ازيا چەمپيونى, 2013 جىلعى «قازاقستان بارىسى» تۋر ءنيرىنىڭ جەڭىمپازى ايبەك نۇعى ماروۆ قا بەسقاراعاي جۇرتى ەرەكشە قۇرمەت كورسەتىپ, شاپان جاۋىپ, ات مىنگىزدى. بۇل كۇنگى شارالار لەگى اۋدان ونەرپازدارىنىڭ گالا-كونتسەرتىمەن تۇيىندەلدى.
بۇگىندە بەسقاراعاي اۋدانىندا سپورت- تىڭ بارلىق تۇرلەرىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. جەڭىستىڭ بيىك تۇعىرىنان كورىنىپ جۇرگەن سپورتشىلار دا از ەمەس. بۇل رەتتە ەركىن كۇرەستەن ءۇش مəرتە ەل چەمپيونى اتانعان ەرجان سماقانوۆ, «استانا-ارلانس» كومانداسىنىڭ مۇشەسى قاناعات مارالوۆ, گىر كوتەرۋدەن ەل چەم- پيونى تيمۋر مۇشەكەنوۆ, جەڭىل اتلەتي- كادان ەل بىرىنشىلىگىنىڭ بىرنەشە دۇركىن جەڭىمپازى, əلەمدەگى ەڭ مىقتى 60 جەڭىل اتلەتتىڭ قاتارىنا ەنگەن Əسەم زيادانوۆا, اسحات ەلەۋسىزوۆ, دامير اكيموۆ, ايدوس سابىرباەۆ, ەرجان ساپارحانوۆ, ەراسىل قاجىباەۆ سىندى سپورت شەبەرلەرىنىڭ ەسىمدەرىن ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. ال ءتول ونەرىمىز – قازاق كۇرەسى بەسقاراعاي وڭىرىندە سوڭعى جىلدارى قارقىن الىپ, قاناتىن كەڭگە جايىپ كەلە جاتقانى بەلگىلى. ءبىر عانا مىسال. وسى ۇلكەن شارانىڭ دەمەۋشىلەرىنىڭ ءبىرى, ەرنازار اۋىلىندا تۇراتىن كəسىپكەر, «مۋكينوۆ» شارۋا قوجالىعىنىڭ باس- شىسى حابيدۋللا مۋكينوۆ جاقىندا ءوز قارجىسىنا ەلدى مەكەندە قازاق كۇرەسى مەكتەبىن اشىپ, كەرەك-جاراعىمەن تولىق قامتاماسىز ەتىپتى. مۇندا جاس بالۋاندارعا بارلىق جاعداي جاسالعان كورىنەدى. ەكى مەزگىل تەگىن تاماق بەرىلەدى ەكەن.
ء«بىزدىڭ ەرنازار اۋىلى رەسەيمەن شە- كارادا ورنالاسقان, ارامىزدى نەبəرى 1 شاقىرىم جەر ءبولىپ تۇر. كەلىمدى-كەتىمدى جۇرت كوپ. Əرينە, كورشىلەرىمىزدىڭ بىزگە «بۇلار نە ىستەپ جاتىر ەكەن؟» دەپ سىن كوزبەن قارايتىندىقتارىن دا بىلەمىز. سوندىقتان ەلدىگىمىزدى, بىرلىگىمىزدى, تۇتاس- تىعىمىزدى كورسەتۋ ءۇشىن قازاقتىڭ سالت- ءدəستۇرىن, جورا-جورالعىسىن بەرىك ۇستاپ, بابالاردان قالعان بايلىعىمىز – ۇلت تىق ونەرىمىزدى əركەز پاش ەتۋگە تىرى سا مىز. قازاق كۇرەسى مەكتەبىن اشۋى مىز دىڭ سەبەبى دە سول. بۇل ۇرپاق ءۇشىن, ۇلت ءۇشىن كەرەك دۇنيە», – دەيدى ونەر جاناشىرى.
بەسقاراعايعا سايدىڭ تاسىنداي كىل مىقتىلاردى جيناعان سايىستىڭ تاعى ءبىر دەمەۋشىسى, گلۋحوۆكا اۋىلىنداعى «بəلكە» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشى- سى ورالبەك توقاشەۆ مۇنداي جوعارى دەڭگەيدەگى جارىس ەڭ əۋەلى اۋىلدىڭ قارادومالاقتارى ءۇشىن اۋاداي قاجەت ەكەندىگىن ايتادى. «رۋحاني جاڭعىرۋ دە- گەن وسى ەمەس پە؟ بايتاق جەرىمىزدىڭ ءبىر شالعايىندا, ەلدىڭ شەتىندەگى, جەلدىڭ وتىندەگى اۋداندا ۇلكەن شارا وتكىزىلىپ جا- تىر. مەملەكەتىمىزدىڭ ەگەمەندىك العانىنا 26 جىلدان استى. شيرەك عاسىردا ولگەنىمىز ءتىرىلىپ, وشكەنىمىز جاندى دەۋگە بولادى. مۇنداي ءدۇبىرلى دودالار ەڭ əۋەلى اۋىلداعى قارا سيراق بالالار ءۇشىن قاجەت. ولار ايبەكتەي الىپ تۇلعالى بالۋانداردى كورىپ وسسە, ونەگە السا, ەلىكتەسە جامان بولا ما؟ بولمايدى. سوندىقتان تاعىلىمى مول, تəربيەلىك ءمəنى زور وسىنداي شارالار- دى ءجيى وتكىزىپ تۇرۋىمىز كەرەك. سول ءۇشىن دە اۋداننىڭ بارلىق كəسىپكەر ازاماتتا- رى قولدان كەلگەن كومەگىمىزدى كورسەتىپ جاتقان جايىمىز بار. بۇل – اۋداننىڭ, وبلىستىڭ عانا ەمەس, ەلدىڭ مəرتەبەسى», دەيدى كəسىپكەر.
ەكى كۇن بويى بەسقاراعاي ءتوسىن دۇبىرگە بولەگەن, ۇلتتىق سپورتتى جانىنداي جاقسى كورەتىن كورەرمەندەردى «ايقايلاتىپ», «پاي-پايلاتقان» الىپتاردىڭ ايقاسى شى- نىندا دا تارتىسقا تولى بولدى. بۇل سايى- ستا شىعىس قازاقستاننىڭ اتىنان 6 بىردەي بالۋان سىنعا ءتۇسىپ, سونىڭ بىرەۋى عانا اقتىق سىنعا القىنباي جەتتى. اباي اۋدانىنىڭ ءاپايتوس بالۋانى مۇحيت تۇرسىنوۆ جار- تىلاي فينالدا بوز كىلەمدە ءجيى الدىنان شىعاتىن سىر ەلىنىڭ تۋماسى, بۇگىندە الماتىنىڭ نامىسىن قورعايتىن رۋسلان Əبدىرازاقوۆتان ايلاسىن اسىرىپ, فينالدا استانالىق ايبات سەيتەننىڭ جاۋىرىنىن جەر يىسكەتىپ, تۇيە بالۋاندار اراسىنداعى بəسەكەنىڭ ءبىرىنشى ورىن جۇلدەسىن يەلەندى. ەكىنشى ورىن ايبات سەيتەنگە بۇيىرسا, ەكى ءۇشىنشى ورىندى – رۋسلان Əبدىرازاقوۆ پەن ماڭعىستاۋدىڭ جاس جولبارىسى نۇردəۋلەت جارىلعاپوۆ ءوزارا ءبولىستى. جۇلدەگە قارىس قادام قالسا دا, جانكۇيەرلەردىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنگەن بالۋاندار دا بولدى. Əسىرەسە, بەلدەسۋ بارىسىندا اياعىن اۋىر- تىپ الىپ, دəرىگەرلەر كومەگىنە جۇگىنسە دە, قايسارلىعىن تانىتىپ, سىر بىلدىرمەي, سوڭىنا دەيىن كۇرەسكەن ماقانشىنىڭ تۋما- سى, قازىر الماتى اتىنان جارىسقا قاتىسىپ جۇرگەن سايات شəمشيەۆكە بەسقاراعايلىقتار ءجيى-ءجيى شاپالاق ۇرىپ, قوشەمەت كورسەتىپ وتىردى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى, بەسقاراعاي اۋدانى
ازامات قاسىم, «ەگەمەن قازاقستان»