قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ توراعاسى قۋانىش سۇلتانوۆتىڭ جەتەكشىلىك ەتۋىمەن ەلىمىز ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ كۇشتەپ جوق قىلىپ جىبەرۋدەن بارلىق ادامدى قورعاۋ جونىندەگى قىزمەتىنە ارنالعان كەڭەيتىلگەن وتىرىس ءوتتى. كوميسسيا جۇمىسىنا قازاقستان بيلىگىنىڭ زاڭ شىعارۋشى, اتقارۋشى جانە سوت تارماقتارىنىڭ, حالىقارالىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ, ادۆوكاتۋرانىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
قازاقستان بۇۇ-نىڭ كۇشتەپ جوق قىلىپ جىبەرۋدەن بارلىق ادامدى قورعاۋعا ارنالعان حالىقارالىق كونۆەنتسياسىنا قوسىلعان. كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ ءپىكىرىنشە, بۇل كەز كەلگەن ادامنىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋعا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە كەپىل بولا الادى.
وتىرىستا ءسوز سويلەگەن ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحامبەت قاسىموۆ قازاقستاننىڭ اتالعان كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاۋى – كەز كەلگەن ادامنىڭ قۇقىعى مەن بوستاندىعىن قورعاۋدىڭ ءبىر كەپىلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «ءبىز بۇل كونۆەنتسيانى ماڭىزدى قۇقىق قورعايتىن قۇرال ءارى تەتىك رەتىندە قاراستىرامىز. سەبەبى, قۇجاتقا قوسىلعان مەملەكەتتىڭ ءوزىنىڭ ازاماتتارىنىڭ الدىنداعى مىندەتتەرىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋىن بىلدىرەدى. الايدا, مۇنداي قىلمىستارعا جول بەرمەۋ, الدىن الا ايقىنداۋ جانە جولىن كەسۋ رەسپۋبليكانىڭ بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ قىزمەتىندەگى نەگىزگى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى بولۋى ءتيىس. قازىرگى تاڭدا قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىن ودان ءارى جانداندىرۋ ماقساتىندا ارنايى مەملەكەتتىك باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ نەگىزگى مىندەتى – 2020 جىلعا قاراي جوعارى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس كەلەتىن جۇيە قۇرۋ. ياعني, بۇل سالاداعى رەفورمالاردىڭ بارلىعى, ەڭ الدىمەن, ەل تۇرعىندارىنىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن قىلمىستىق ءىز كەسۋشى ورگان ەمەس, ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك سەرىكتەسى رەتىندە قابىلداۋىنا باعىتتالعان», – دەدى ق.قاسىموۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگە دەيىن ادامنىڭ بوستاندىعىنان زاڭسىز ايىرۋ فاكتىسى بويىنشا − 827, ادام ساۋداسىمەن اينالىسۋ فاكتىسى بويىنشا 123 قىلمىسكەر جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان ەكەن. «ماسەلەن, 2009 جىلدان بەرى ادامنىڭ بوستاندىعىنان زاڭسىز تۇردە ايىرۋدىڭ 1 643 فاكتىسى ورىن السا, ونىڭ 732-ءسى سوڭعى 3 جىلدا تىركەلگەن. سونداي-اق, 2009 جىلدان بەرى ادام ساۋداسىمەن اينالىسۋدىڭ 202 فاكتىسى بولسا, ونىڭ 83-ءى سوڭعى 3 جىلدا تىركەلدى. 3 جىل سايىن ادام ساۋداسىنىڭ الدىن الۋ, كۇرەس جۇرگىزۋ باعىتىندا ۇكىمەت تاراپىنان جوسپارلى ءىس-شارالار جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. ولارعا مەملەكەتتىك ورگاندار, حالىقارالىق جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار تارتىلادى», – دەدى ىشكى ىستەر ءمينيسترى.
سونىمەن قاتار, ق. قاسىموۆ 2016 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا جەنەۆا قالاسىندا بۇۇ-نىڭ كۇشتەپ جوق قىلىپ جىبەرۋدەن ادامداردى قورعاۋ ماسەلەسى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن ارنايى كوميتەتىنىڭ 10-شى سەسسياسى وتكەنىن, وندا قازاقستان كۇشتەپ جوق قىلىپ جىبەرۋدەن بارلىق ادامدى قورعاۋعا ارنالعان حالىقارالىق كونۆەنتسياداعى مىندەتتەمەلەردى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا ءوزىنىڭ العاشقى كەزەڭدىك بايانداماسىن قورعاپ شىققانىن ايتتى. «بايانداما وقىلعاننان كەيىن كوميتەت مۇشەلەرى, يراك, مەكسيكا, فرانتسيا, كولۋمبيا, پەرۋ, ارگەنتينا, گەرمانيا, البانيا, يسپانيا, جاپونيا سەكىلدى 10 ەلدىڭ وكىلدەرى قازاقستاننىڭ بۇل باعىتتاعى جۇمىستارىنا جوعارى باعا بەردى. ماسەلەن, كوميتەت توراعاسى ەممانۋەل دەكو ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ اتالعان كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاعان ەڭ العاشقى مەملەكەت ەكەنىنە باسا نازار اۋداردى. ال 2016 جىلدىڭ 20 قازانىندا قازاقستاننىڭ بايانداماسىنا وراي, بۇۇ-نىڭ اتالعان كوميتەتى ءوزىنىڭ 13 ۇسىنىمىن جىبەردى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگى بۇل ۇسىنىمدار بويىنشا جۇمىستاردى جۇيەلەندىرۋ ءۇشىن 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان ارنايى ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ جوباسىن ازىرلەدى. قازىرگى تاڭدا جوسپار جوباسى بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندارمەن كەلىسىلۋدە. سودان كەيىن ول ۇكىمەت قاۋلىسىمەن بەكىتىلۋ ءۇشىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ كەڭسەسىنە جىبەرىلەدى», – دەدى مينيستر.
قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كوميسسيانىڭ توراعاسى قۋانىش سۇلتانوۆ ادام ساۋداسىنا قاتىستى ماسەلە وتە وتكىر تۇرعانىنا نازار اۋداردى. «ادامنىڭ ءىز-ءتۇسسىز جوعالىپ كەتۋى, وكىنىشكە قاراي, جىلدان جىلعا كوبەيىپ, قوعامدى ۇرەيلەندىرىپ تۇر. ماسەلەن, ەلىمىزدە 2009 جىلدان بەرى 900-گە جۋىق ادام ەشقانداي سەبەپ-سالدارسىز, ۇشتى-كۇيلى, بەلگىسىز كۇيدە جوعالىپ كەتكەن. مۇنى ادامنىڭ ومىرىنە تىكەلەي ءارى تۇتقيىلدان جاسالىپ تۇرعان ۇلكەن قاۋىپ دەپ ءتۇسىنۋىمىز كەرەك. قازاقستان حالىقارالىق كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاعاننان كەيىن قانداي الدىن الۋ ءىس-شارالارى وتكىزىلگەنى – ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزدى. دەمەك, وعان توسقاۋىل قويۋ جولدارىن ىزدەستىرۋىمىز, زاڭ نورمالارىن جەتىلدىرۋىمىز كەرەك», – دەدى ق. سۇلتانوۆ ءسوزىنىڭ قورىتىندىسىندا.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»