ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە قاراستى اباي اتىنداعى رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان دارىندى بالالارعا ارنالعان قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن تەرەڭدەتە وقىتاتىن ورتا مەكتەپ-ينتەرنات وقۋشىلارىنىڭ كۇشىمەن قويىلىپ, تىڭدارماندى تامساندىرعان تاڭعاجايىپ كونتسەرتتىڭ كۋاسى بولدىق. وقۋ ورنىنىڭ ورنالاسقان جەرى دە كەرەمەت. اسقارالى الاتاۋدىڭ باۋرايى, كوز تارتار كوكتوبەنىڭ قويناۋى. دىنمۇحامەد قوناەۆ سالدىرعان, اسپانمەن استاسقان تەلەمۇناراعا سوزساڭ قولىڭ جەتكەندەي.
قازاقستاننىڭ بارلىق وبلىستارىنان «جۇزدەن جۇيرىك, مىڭنان تۇلپار» دەلىنەتىن دارىندى بالالار 7-سىنىپتان كەيىن ىرىكتەلىپ, رەسپۋبليكالىق كوميسسيانىڭ سىنىنان وتكەن سوڭ, وسى وقۋ ورنىنا قابىلدانىپ, 8-سىنىپتى جالعاستىرادى. مىناۋ, باسىنان اياعىنا دەيىن مۇقاعالي ماقاتاەۆ مۋزاسىنا ارنالعان كونتسەرت, سول سىننان سۇرىنبەي وتكەن ءدۇلدۇل ءشاكىرتتەر شاتتىعىنا, الماتىدا وتكەن ءدۇنيەجۇزىلىك ۋنيۆەرسيادا قۋانىشى جانە قوسىلىپ, سوسىن تويعا ساۋىن ايتۋ دەپ ءسابيت مۇقانوۆ ايتقانداي, ۇستىمىزدەگى جىلى مەكتەپ-ينتەرناتقا 60 جىل, سوعان دا كىرىسپە ءتارىزدى كەرەمەت كەلىسىم تاپقان كوركەم كورىنىس بولدى. شارتاراپتان اتا-انالار شاقىرىلىپتى. قۇرمەتتى قوناق رەتىندە قازاقستان جۋرناليستيكاسىنىڭ ارداقتى اقساقالى ماماديار جاقىپ باستاعان ءۇش قايراتكەردىڭ بىرەۋى مەن بولدىم.
سونىمەن, ساحنادا كوكتەم گ ۇلىندەي قۇلپىرعان, وڭشەڭ ورىمدەي ۇلدار مەن قىزدار. تورگە مۇقاعاليدىڭ جارقىن بەينەسى ىلىنگەن. جىر انگە, ءان بيگە, بي كۇيگە ۇلاسقان تاماشا كورىنىس باستاۋ الىپ, قارقىنى ۇدەي ءتۇستى. قۇرمانعازى مەن ابايدان سوڭ, مۇقاعالي بۇگىندە ۇلتىمىزدىڭ اسقاق ار-وجدانىنا, رۋحاني تولقۇجاتىنا اينالدى. دۋالى اۋىزداردا, كۇمبىرلەگەن كۇي كوكىرەكتەردە, سىرشىل ساحنالاردا, تەلەديدار مەن راديو تولقىندارىندا – مۇقاعالي! ول, مۇقاعالي اقىننىڭ, اللا تاعالا بەرگەن, بىلايعىلار قول جەتكىزە المايتىن قايتالانباس دارىن-قۇدىرەتى. مىنە, وسىناۋ قۇلاشىڭ جەتپەيتىن قۇدىرەت قامالىنا باتىلدىق تانىتىپ ەركىن ەنە بىلگەن جاس وركەندەر تالانتىنا مىڭ العىس! ولار كەزەك-كەزەك جىر وقىعاندا, سىزىلتىپ ءان سالعاندا, مىڭ بۇرالىپ بي بيلەگەندە, ساحنالىق قويىلىمىندا ءمىنسىز ميزانستسەنا, انىق ديكتسيا, انسامبلدىك ۇيلەسىمدىلىك ايقىن اڭعارىلدى. مۇنىڭ اتىن «شەبەرلىك!» دەيمىز. ال ول شەبەرلىك قايدان كەلدى؟! ارينە, ۇلاعاتتى ۇستازدارىنىڭ جۇيەلى ءدارىسىنەن, ونەگەلى ءتالىم-تاربيەسىنەن. سوسىن, ءوزدەرىنىڭ تىنباي, جان-جاقتى ءىزدەنگىش قابىلەتتەرىنەن. جالپى, بۇل مەكتەپتە وقۋ-ءتاربيە جۇمىسى وزگەلەرگە ۇلگى بولارلىقتاي دۇرىس جولعا قويىلعان. پەداگوگيكالىق ءداستۇر قالىپتاسقان. ءبىر جىلدىق جوسپاردى ناقتىلاپ بەكىتىپ, سىنىپتارعا جەتەكشىلەرى ارقىلى تاراتىپ, شىعارماشىلىق ويلانىپ-تولعانۋعا, ەركىن سامعاۋعا تولىق مۇمكىندىك تۋعىزادى ەكەن. ناتيجەسى ايتارلىقتاي. جەمىسى مول, جەڭىسى زور بولاتىنى سوندىقتان. بۇل ادىستەمە سەمينارعا كەلەتىن مەكتەپ ديرەكتورلارى مەن وقۋ ءىسىنىڭ مەڭگەرۋشىلەرى ارقىلى رەسپۋبليكا بو-
يىنشا تاراتىلا باستاپتى. ەندەشە, دارىندى بالالار ءبىلىم الاتىن اباي اتىنداعى رەسپۋبليكالىق مەكتەپ-ينتەرنات «مەكتەپتەردىڭ مەككەسى!» دەپ ماقتان تۇتۋعا ابدەن تۇرارلىق. اتاقتى كومپوزيتور كەڭەس دۇيسەكەەۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ءماۋلەن اشىمباەۆ, رەسپۋبليكالىق «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ باسقارما ءتوراعاسى دارحان قىدىرالى – وسى وقۋ ورنىنىڭ تۇلەكتەرى. ءبىلىم الىپ شىققان ءۇش گەنەرالدىڭ بىرەۋى – ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ گەنەرالى ءادىل شاياحمەتوۆ, ءوزىنىڭ 60 جىلدىق مەرەيتويىن «التىن ۇيام!» دەپ, وسى مەكتەپتەن باستاپ, البوم سىيلاپتى. جۇزدەن اسا عىلىم دوكتورلارى ءومىرگە جولداما العان.
بۇل مەكتەپتىڭ كۇي ونەرىمىزدىڭ تاعدىرىنا جەتە ءمان بەرىپ كەلە جاتقانىن ەستەن شىعارۋعا بولمايدى. بىلىكتى باسشى مۇحتار بوتاباي ۇلى مينيسترلىكپەن كەلىسىپ, كۇيدى ءپان رەتىندە وقىتۋدا. جاسىراتىنى جوق, بىرىڭعاي قۋىپ تارتۋ ەتەك الىپ كەتكەندىكتەن, كۇيدىڭ ءحالى قازىر مۇشكىل جاعدايدا. الايدا, جاڭاعى كونتسەرت, ءوز شىمىلدىعىن مەكتەپ دومبىرا وركەسترىنىڭ ورىنداۋىندا داۋلەتكەرەيدىڭ «كوروعلى» كۇيىمەن اشتى. تابيعيلىقتى تانىپ «شۇكىر!» دەستىك.
مەنىڭ مۇحاڭمەن دوس بولۋىما سەبەپشى بولعان دا ونىڭ كۇيدى تەرەڭ تۇسىنەتىن قاسيەتى. وسى كونتسەرتتەن قاناتتانعانىم سونشالىق, ءسوزىن بەلگىلى اقىن قورعانبەك امانجول جازعان: « ۇلى دالا ەلى!» دەگەن ءانىمدى اباي مەكتەبىنە ارناۋىما تۋرا كەلدى. زال تەبىرەنىپ كەتتى.
ون جىل بۇرىن وسى مەكتەپتىڭ 50 جىلدىق تورقالى تويىنىڭ قۇرمەتتى قوناعى بولعانمىن. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ءومىربەك جولداسبەكوۆ اتىنداعى ستۋدەنتتەر سارايىندا وتكەن-ءدى. «قازاقستان-نۇرسۇلتان» كۇيىمنىڭ شىققان كەزى ەدى, توماعاسىن سول سالتاناتتا سىپىردىم. ءسويتىپ, ءوزىمنىڭ دە شىنايى سەرپىلىپ, تىڭدارماننىڭ دا تىڭايىپ سەرگىگەنىن سەزىندىم. سول ساتتە ساحنا تورىنەن: «مەكتەپ اتى – اباي, ديرەكتورى – مۇحتار»! دەگەنىم ەسىمدە...
ءشامىل ءابىلتاي,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, كۇيشى-كومپوزيتور
الماتى