«نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى پاۆلودار وبلىسىندا بولدى. مۇحتار قۇل-مۇحاممەد وبلىس اكىمى بولات باقاۋوۆپەن بىرگە ەڭبەك ۇجىمدارىمەن كەزدەستى. ساپاردىڭ نەگىزگى ماقساتى – پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىن ءتۇسىندىرۋ.
ەركىن ەكونوميكالىق ايماق اۋماعىنداعى كۇيدىرىلگەن مۇناي كوكسىن ءوندىرۋ زاۋىتىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن كەزدەسۋ كەزىندە «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا قازاقستاندا باستاۋ العان ءۇشىنشى جاڭعىرۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىن بەلگىلەدى. ول «مەملەكەت باسشىسى تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا بيزنەستىڭ دامۋى ءۇشىن بارلىق قاجەتتى مۇمكىندىكتەردى تۋعىزدى, ەندى جاڭا ەكونوميكالىق ناقتىلىق جاعدايلارىندا ونىڭ تەحنولوگيالىق جاڭعىرۋىن ىسكە اسىرۋ كەرەك» ەكەندىگىن باسا ايتتى.
مۇحتار قۇل-مۇحاممەد ەلباسىنىڭ ءوزىنىڭ حالىققا جولداۋىندا وتاندىق ەكونوميكا ءوسۋىنىڭ ساپالى جاڭا ورىندارىن اشۋداعى كاسىپكەرلىكتىڭ ەرەكشە ءرولىن اتاپ كورسەتىپ, ەكونوميكانىڭ قاي سالالارىنا ءۇمىت ارتاتىندىعىن ءتۇسىندىردى. «پاۆلودارداعى سياقتى ءدال وسىنداي ەركىن ەكونوميكالىق ايماقتار ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزعا عالامدىق باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان ءوندىرىستىڭ نەعۇرلىم زاماناۋي دەڭگەيىنە ءوتۋ ءۇشىن ەڭ قولايلى بازا بولىپ تابىلادى», – دەپ قورىتىندىلادى «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى.
كوكس ءوندىرۋ زاۋىتى 2015 جىلى اشىلعان بولاتىن. ول پاۆلوداردىڭ مۇناي-حيميا كەشەنىنىڭ قۇرامىنا كىرەدى. كاسىپورىنعا شامامەن 23 ميلليارد تەڭگە جۇمسالدى. ول 300 ادامدى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. زاۋىت الدىڭعى قاتارلى ەكولوگيالىق ستاندارتتارعا سايكەس سالىندى. ءوندىرىس بارىسىندا پايدا بولاتىن ءتۇتىندى گازدار قۇرىلىسشىلار قاجەت ەتەتىن گيپستى قوسپاعا ارنالعان قالدىقتار وندىرە وتىرىپ, ونى 95 پايىزدان ارتىق تازالايدى. بۇدان باسقا, كاسىپورىن جىل سايىن ايماققا 95 مىڭ مەگاۆاتت ەلەكتر ەنەرگياسىن بەرەدى.
مۇحتار قۇل-مۇحاممەد بارعان تاعى ءبىر الدىڭعى قاتارلى كومپانيا – تەمىر-بەتون بۇيىمدارى زاۋىتى. ول وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىندا سالىنعان ەسكى تسەحتىڭ بازاسىندا قۇرىلعان بولاتىن. ءوندىرىس ۇزاق ۋاقىت جارتىلاي جۇمىس ىستەپ تۇرعان كۇيدە ەدى, الايدا, 2013 جىلى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا زاۋىت تولىعىمەن جاڭعىرتىلدى, زاماناۋي جانە باسەكەگە قابىلەتتى ءونىم – عيماراتتار قۇرىلىسىنا ارنالعان جينالمالى تەمىر-بەتون قۇرىلىمدارى مەن بۇيىمدارىن شىعارۋ جولعا قويىلدى. ونىڭ وندىرىستىك قۋاتى – جىلىنا 80 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي.
الايدا, جۇمىس كولەمىن ۇلعايتۋ ءۇشىن مۇمكىندىك بار. كاسىپورىنداعىلار قازاقستانداعى ءۇشىنشى جاڭعىرۋ شەڭبەرىندە ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنا جاڭا ينۆەستيتسيالار كەلىپ, وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ كوبەيۋى ءۇشىن مۇمكىندىكتەر اشىلادى دەپ ەسەپتەيدى. «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى تاياۋدا عانا نۇرسۇلتان نازارباەۆ جاريا ەتكەن ەل دامۋىنىڭ جاڭا جوسپارىنىڭ قازاقستاندىق زاۋىتتاردى كوتەرۋگە باعىتتالعانىن ءتۇسىندىردى. بىراق, مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ اتاپ وتكەنىندەي, سۇرانىسقا يە, ونىڭ ىشىندە ەكسپورتقا دا باعىتتالعان ءونىم شىعاراتىن ءوندىرىستەردىڭ عانا كەلەشەگى زور.
ءۇي قۇرىلىسى كومبيناتىنىڭ ارقاسىندا پاۆلودارداعى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى جاڭا سەرپىن الىپ, قالادا ەسكى شاعىن اۋدانداردى ءسۇرۋ جۇمىستارى باستالدى. ولار جۇمىسشىلاردىڭ ۋاقىتشا تۇراعى رەتىندە سوناۋ كەڭەس زامانىندا سالىنعان بولاتىن. ءومىر سۇرۋگە قولايسىز بۇل ۇيلەردىڭ توزىعى جەتكەنىنە ونداعان جىلدار ءوتتى. قازىر ولاردى بۇزىپ, ادامدار جاڭا ستاندارتپەن سالىنعان ىڭعايلى جاڭا تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنە كوشۋدە. ايماقتا تاياۋ جىلداردا ەسكى ۇيلەردىڭ ماسەلەسىن تولىق شەشۋ جوسپارلانىپ وتىر. «بۇل – پرەزيدەنت ىسكە قوسقان ەلىمىزدەگى اۋقىمدى جاڭعىرۋدىڭ تاعى دا ءبىر جاعىمدى مىسالى», – دەپ اتاپ ءوتتى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد.
سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ اتىنداعى پاۆلودار مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكەن وبلىستىڭ عىلىمي زيالى قاۋىمىمەن جانە جاستارىمەن كەزدەسۋى كەزىندە «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى «جاڭعىرۋ 3.0»-ءدىڭ بەس نەگىزگى باعىتى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى اڭگىمەلەپ بەردى. مۇحتار قۇل-مۇحاممەد ساپالى ءبىلىم پرەزيدەنتتىڭ حالىققا جولداۋىنداعى قويىلعان ستراتەگيالىق ماقساتتارىن ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋدىڭ كەپىلى بولىپ تابىلاتىنىن ەسكە سالدى. ول قازاقستان دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىنىڭ ءدال وسى وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىن جاڭعىرتۋدان باستاۋ الاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
ءبىزدىڭ رەسپۋبليكامىزدا باستالعان اۋقىمدى وزگەرىستەردى جۇزەگە اسىرۋدا «نۇر وتان» پارتياسىنا دا زور سەنىم ارتىلىپ وتىر. پارتيالىقتارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا مۇحتار قۇل-مۇحاممەد پاۆلودار ءوڭىرىنىڭ ەكونوميكالىق قانا ەمەس, الەۋمەتتىك كورسەتكىشى جاعىنان دا كوش باستاپ كەلە جاتقان ايماقتاردىڭ قاتارىنا ەنەتىنىن اتاپ ءوتتى. دالىرەك ايتساق, وبلىس بالالاردى مەكتەپكە دەيىنگى بىلىممەن قامتۋ جاعىنان رەسپۋبليكامىز بويىنشا ءبىرىنشى ورىندا تۇر. وڭىردە بۇل ماسەلە 100 پايىزعا شەشىلگەن.
سونىمەن بىرگە, «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى تاياۋدا مەملەكەت باسشىسى ءوتكىزگەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا بارلىق وڭىرلەردىڭ الدىندا ءۇشىنشى جاڭعىرۋدىڭ ءتيىمدى بولۋى سول ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋىنە بايلانىستى ءبىرىنشى كەزەكتەگى مىندەتتەردىڭ تۇتاس توپتاماسىنىڭ بەلگىلەنگەنىن جەتكىزدى. مۇحتار قۇل-مۇحاممەد پارتيانىڭ وبلىستىق فيليالىنا ەلباسى تاپسىرماسىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ورىندالۋىن قاتاڭ باقىلاۋعا الۋدى جانە ونىڭ ءمانىسىن ءار پاۆلودارلىققا جەتكىزۋدى تاپسىردى.
فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار