«سامۇرىق-قازىنا» مەن وتاندىق كاسىپورىندار 5 ميلليارد تەڭگەنىڭ كەلىسىمىنە قول قويدى
الماتىداعى «يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا «مەمتاپسىرىس-2017» فورۋمى اياسىندا كەڭەس ءوتتى. وسىناۋ جيىنعا قاتىسۋعا وتاندىق تاۋارلار شىعاراتىن كومپانيالاردىڭ بارشاسى دەرلىك مۇددەلى بولاتىن.
الدىمەن مىنا ءبىر ماڭىزدى ماسەلەدەن اتتاپ وتۋگە بولمايدى. بۇل اكتسيانىڭ ەلباسىنىڭ يدەياسىمەن, ەلدىڭ وراسان قاراجاتىنا سالىنعان «يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا وتكىزۋدىڭ دە وزىندىك ءمانى بار. قازاقستاندىق «سيليكون جازىعىنا» جان ءبىتىرۋ ءۇشىن, ۇلتتىق كومپانيالاردى مۇندا تارتۋدىڭ ورنى ايرىقشا.
اكتسيا بارىسىندا ءوز كاسىپورىندارىمىزدىڭ كەلەشەگىنە جول اشاتىن اسا ماڭىزدى كەلىسىمشارتتار جاسالىپ قويماي, كەلەلى ماسەلەلەر ورتاعا سالىندى. وتاندىق كومپانيالاردىڭ جەتەكشىلەرى «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اق باسقارما توراعاسى ومىرزاق شوكەەۆ پەن الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەككە مەملەكەتتىك تاپسىرىس الۋدىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەلەرى جايلى تىكەلەي ساۋال تاستاپ, تالاپ-ءوتىنىشتەرىن ءبىلدىردى. اكتسيادا يمپورت الماستىرۋدا اتقارىلىپ جاتقان ناقتى شارالار لەگى كورىندى.
سونداي-اق, جەرگىلىكتى كومپانيالاردى قولداۋعا تىكەلەي باعىتتالعان جيىنعا ەلىمىزدىڭ ءىرى 12 ۇلتتىق كومپانياسى مەن «Air Astana», «قازمۇنايگاز» باسشىلارى مەن مەگاپوليس نارىعىندا قارقىندى جۇمىس ىستەيتىن 44 IT-كومپانيالاردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
الماتى قالاسىنىڭ اكىمى «مەمتاپسىرىس» اكتسياسى بيىل ونىنشى رەت ءوتىپ وتىرعانىن اتاي كەلە:
– وتاندىق IT-كومپانيالارعا قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا جۇمىستار جۇرۋدە. سوندىقتان, بۇل جيىن «يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا وتۋدە. پاركتە 145 كومپانيا جۇمىس ىستەيدى, ولار 95 ملرد تەڭگەنىڭ ونىمدەرىن ءوندىردى. اكتسيا الماتىلىق كاسىپورىندارعا كەلەر جىلعا تاپسىرىس الۋعا تولىق مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى.
ەل ەكونوميكاسىنىڭ باستى دونورى بولىپ سانالاتىن الماتىدا كاسىپكەرلەرگە قولداۋ كورسەتۋدە از جۇمىس جاسالىنىپ جاتقان جوق. ءارى بۇل قالا اكىمدىگىنىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى بولعاندىقتان, ونى جۇزەگە اسىرۋدا قارجىلىق جانە قارجىلىق ەمەس تەتىكتەرىن ۇتىمدى پايدالانۋدا ۇمتىلىستار جوعارى. مىسالى, قالا اكىمىنىڭ ءمالىمدەۋىنشە, بيىلدىڭ وزىندە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى بويىنشا 276 جوباعا 70 ملرد تەڭگە بولىنگەن. سونىمەن قاتار, «دامۋ» قورىمەن بىرگە بيىل ەكىنشى جىل «جىبەك جولى» باعدارلاماسى جۇزەگە اسۋدا. ناتيجەسىندە 100-گە جۋىق جوبا قولداۋ تاۋىپ, مىڭداعان جۇمىس ورنى اشىلدى. تۋريزم, يننوۆاتسيا جانە تاماق ونەركاسىبى سالالارىندا جاڭا باعدارلامالار ءومىرگە كەلدى.
«الماتى «اقىلدى قالا» تۇجىرىمداماسىنا قاراي باعىت الۋدا جانە ول ءۇشىن بىزدە بارلىق ءمۇمكىندىكتەر بار. قالادا 38 جوو شوعىرلانعان, بۇلاردىڭ بازاسىندا 10 عىلىمي-زەرتتەۋ زەرتحانا, 8 دامۋ ينستيتۋتى, 10 عىلىمي ورتالىق پەن 3 تەحنوپارك قۇرىلعان. تۇجىرىمداما حالىقارالىق IDC كومپانياسى مەن قبتۋ ارقىلى جاسالۋدا. مۇنان كەيىن ترانسپورت, تكش, قاۋىپسىزدىك جانە باسقالارى بويىنشا جوبالاردى جۇزەگە اسىراتىندار ىسكە كىرىسەدى. بۇدان وزگە, ءوندىرىس سالاسىندا تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قازاقستاندىق ۇلەستى قامتاماسىز ەتەتىن كەشەندى جوسپار دا قولعا الىنعان. ناتيجەسىندە 2016 جىلى الماتىدا قازاقستاندىق ۇلەس 2,3 ەسە ارتىپ, 64%-دى قۇرادى. قور مەن قالا كاسىپورىندارى اراسىندا 631 ملرد تەڭگەنىڭ كەلىسىمى جاسالدى», – دەدى باۋىرجان بايبەك.
سونىمەن, اكتسيا بارىسىندا الدىمەن «سامۇرىق-قازىنا» اق باسقارما توراعاسى ومىرزاق شوكەەۆ الماتىنىڭ ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق ستراتەگياسىندا ءمانى بار قالا ەكەنىن اتاپ ءوتىپ ءارى قور تاپسىرىستارىن جەرگىلىكتى كاسىپورىنداردى قولداۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرۋ ماڭىزدى ەكەنىن جەتكىزدى.
«جالپى, بيىلعى جىلدىڭ 11 ايىنىڭ ىشىندە قوردىڭ ساتىپ الۋ كولەمى 3,8 ترلن تەڭگەگە جەتتى, ونىڭ 73 پايىزى – وتاندىق ۇلەس بولدى. قازىر قوردا جاڭا تەحنولوگيالار مەن يننوۆاتسيانى قاجەت ەتەتىن وزگەرىستەر ءجۇرىپ جاتىر. سوندىقتان, ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتا جۇمىس ىستەيتىن كومپانيالارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلۋدا. مىسالى, بيزنەس-ۇدەرىستەرىن وزگەرتۋ ارقىلى جەر ءۇستى ينفراقۇرىلىمدارىن وڭتايلاندىرىپ, مۇناي ءوندىرۋدى 30 پايىزعا ارتتىرۋعا بولادى», – دەدى ومىرزاق شوكەەۆ.
اكتسيا بارىسىندا ءبىزدى قۋانتقانى – اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار سالاسىندا قازاقستاندىق 22 كومپانيانىڭ جۇزەگە اسىرعان ناقتى جوبالارىنا قاتىستى كورمە ۇيىمداستىرىلدى. يمپورتتىق تاۋارلاردان ساپاسى ءبىر مىسقال دا كەم ەمەس تەحنولوگيالار وزگەلەردىڭ ونىمدەرىن ىعىستىرۋعا الەۋەتى جەتىپ تۇر. تەك باسەكەگە توتەپ بەرۋى ءۇشىن جەرگىلىكتى بيلىك پەن «سامۇرىق-قازىنا» سياقتى قورلاردىڭ دەمەۋى اسا قاجەت ەكەندىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
ماسەلەن, «سامۇرىق-قازىنا كونتراكت» جشس باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى مۇحيت ماعاجانوۆ بۇگىنگى كومپانيا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جۇمىستارىندا اشىقتىق دەڭگەيىن ارتتىرۋعا كۇش جۇمساپ جاتقانىن اتادى.
– ءبىز كاسىپكەرلەر ءۇشىن نەعۇرلىم قولايلى جاعداي جاساۋعا تىرىسۋدامىز. مەنىڭ ويىمشا تەك ءادىل باسەكەلەستىك بولعان كەزدە عانا ساتىپ الىناتىن تاۋارلاردىڭ, جۇمىستاردىڭ جانە قىزمەتتەردىڭ جوعارى ساپالى بولۋىنا قول جەتكىزۋگە بولادى. قازىرگى تاڭدا بىلىكتىلىك الدىنداعى ىرىكتەۋ مەحانيزمىن, ساتىپ الۋدى ساناتتاۋ جۇيەسىن ەنگىزىپ جاتىرمىز, ۇزاق مەرزىمدى كەلىسىمشارتتاۋ ينستيتۋتىن جۇرگىزۋدەمىز. قوردىڭ ديرەكتورلار كەڭەسى بەكىتەتىن ساتىپ الۋ قاعيدالارىنا بارلىق وزگەرىستەردى كاسىپكەرلەرمەن تالقىلاعاننان كەيىن ەنگىزەمىز. ءبىز ءۇشىن بيزنەستىڭ پىكىرى ماڭىزدى, – دەيدى مۇحيت ماعاجانوۆ.
ال ەندى «يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىندە جاڭا نىساندار بوي كوتەرگەن. بۇلار – «KBTU Drilling Centre» مەن «قازاق تەڭىز اكادەمياسى» سىندى وقۋ ورىندارىنىڭ وقۋ-جاتتىعۋ جانە زاماناۋي ورتالىقتارى. بۇلاردىڭ بارلىعى جوعارى تەحنولوگيالىق قوندىرعىلارمەن جابدىقتالعان. مۇنداي قوندىرعىلار بۇرىن اقش, يتاليا, نورۆەگيادا قولدانىلىپ كەلگەن.
«قازاق تەڭىز اكادەمياسى» ورتالىعىنىڭ تمد ەلدەرىندە بالاماسى مۇلدە جوق. بۇرىن قازاق تەڭىز اكادەمياسىنىڭ كادەتتەرى ءتاجىريبەلىك ماشىق جيناۋ ءۇشىن روتتەردام قالاسىنا بارۋعا ءماجبۇر بولعان. ولار ەندى الماتىنىڭ وزىندە شەبەرلىكتەرىن شىڭداۋدا. وسىلايشا تەڭىز اكادەمياسىنىڭ اياسىن كەڭەيتۋ ماماندار قاتارىن 2 ەسە ۇلعايتادى. ال 2025 جىلى كەمەلەر قازاقستاندىق كادرلارمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلەدى دەپ كۇتىلۋدە.
سول سياقتى مەمبرانالى تەحنولوگيالارعا بەيىمدەلگەن «IFTC» جشس-ءنىڭ يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارى اسا كوكەيكەستى. ازاماتتىق جانە اسكەري اۋە كۇشتەرى كادرلارىن دايىنداۋدا بۇل كومپانيانىڭ اقتاردى باسقارۋدىڭ ۆيرتۋالدى وقۋ ءادىستەمەلەرى زامانا ۇدەرىستەرىنە تولىق سايكەس كەلەدى.
قورىتا ايتقاندا, اكتسيا بارىسىندا «سامۇرىق-قازىنا» اق ەنشىلەس كومپانيالارى مەن الماتىلىق كاسىپورىندار اراسىندا بىرىگىپ جۇمىس ىستەۋگە قاتىستى كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى. بۇل ماڭىزدى قۇجاتتار قۇنى 5 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»