ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا كىرەتىن 56 ەلدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى 2007 جىلى مادريدتە باس قوسىپ, قازاقستاننىڭ وسى ۇيىمعا 2010 جىلى توراعالىق ەتەتىنى جونىندە شەشىم قابىلداعان ساتتە, ءبىر جاعىنان, مەملەكەتىمىزدىڭ حالىقارالىق ارەناداعى ابىروي-اتاعى مەن مارتەبەسىنىڭ وسكەنىنە بۇكىل ەل بولىپ قۋانساق, ەكىنشى جاعىنان, بۇل شەشىمنىڭ ەلىمىزگە كورسەتىلگەن ۇلكەن سەنىم عانا ەمەس, زور جاۋاپكەرشىلىك ەكەنىن دە سەزىنىپ, تەرەڭ تەبىرەنگەنىمىز ءالى ۇمىتىلا قويعان جوق. ويتكەنى, بۇلاي تۇيسىنۋگە تۇرتكى بولعان سەبەپتەر دە ول كەزدە بارشىلىق ەدى.
ماسەلەن, سول كەزدەردە 35 جىلدىق تاريحى بار ەقىۇ وزىنە توراعانى ادەتتە تەك باتىس ەۋروپا ەلدەرى مەن سولتۇستىك اتلانتيكا ايماعىنداعى اقش پەن كانادا سەكىلدى ەلدەردىڭ اراسىنان عانا تاڭدايتىن. ال كەشەگى كەڭەس وداعى ىدىراپ, ەگەمەندىگىن جاڭا عانا الىپ شىققان جاس مەملەكەتتەردىڭ بىرىنە ۇيىمنىڭ توراعالىق تىزگىنى تيە قويادى دەگەن وي ەشكىمنىڭ ءوڭى تۇرماق, تۇسىنە دە كىرمەگەن بولاتىن. مىنە, سوندىقتان دا بولار, اتالعان ۇيىمعا مۇشە ەلدەردىڭ ۇزاق تا قىزۋ تالقىسىنان كەيىن ۇيىم ءداستۇرىنىڭ سىرەسكەن سەڭى بۇزىلىپ, كونسەنسۋسپەن قابىلدانعان تاريحي شەشىم مەن تاڭداۋدىڭ ءارى ازيالىق, ءارى تمد ەلدەرىنىڭ ءبىرى, ءارى حالقىنىڭ باسىم كوپشىلىگى مۇسىلمان, ءارى تۇركىتىلدەس قازاقستان مەملەكەتىنە بۇيىرعان ساتتە, ارينە, باتىس الەمى قاتتى تاڭدانىپ, قايران قالعان بولاتىن. سەبەبى, ءدال سول كەزدە توراعالىققا قول سوزىپ, ودان دامەلى بولعان وزگە مەملەكەتتەر جەتىپ ارتىلاتىن.
ەندەشە, وسىدان توعىز جىل بۇرىن ۇيىمعا مۇشە ەلدەردى تۇگەلدەي ەلەڭ ەتكىزگەن الگى توسىن تاڭداۋ مەن ساياسي شەشىمنىڭ استارىندا نە سىر جاتىر ەدى دەگەن جۇمباققا ءۇڭىلىپ, ۇيىمنىڭ نىسانالارى مەن ماقسات-مۇددەلەرىنە سول كەزدە ەلىمىزدىڭ قاۋقارى مەن جاۋاپكەرشىلىك الەۋەتىنىڭ قانشالىقتى ساي بولعانىن تارازىلاپ كورەلىك.
بىرىنشىدەن, اتىنىڭ ءوزى ايتىپ تۇرعانداي, ەقىۇ تەك ەۋروپا اۋماعىنىڭ شەڭبەرىمەن عانا شەكتەلىپ قالعان جوق. سەبەبى, جاھاندىق فورۋمعا اينالىپ ۇلگەرگەن بۇل ۇيىمنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە قازىر باتىس جارتى شارداعى ۆانكۋۆەردەن باستاپ شىعىس جارتى شارداعى ۆلاديۆوستوكقا دەيىنگى ەۋرواتلانتيكالىق جانە ەۋروازيالىق الىپ ايماقتاردا, ناقتىراق ايتقاندا, ءۇش كونتينەنتتە ورنالاسقان 57 مەملەكەتتىڭ اسكەري-ساياسي, ەكونوميكالىق-ەكولوگيالىق جانە گۋمانيتارلىق ولشەمدەرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, حالقىنىڭ سانى 1 ميللياردتان اساتىن اتالعان گەوگرافيالىق كەڭىستىكتەگى وركەنيەتارالىق, مادەنيەتارالىق, دىنارالىق جانە ساياسي ۇنقاتىسۋ مەن سەنىم شارالارىن تولاسسىز دامىتۋ مىندەتى قوسا كىرەدى. بۇل تۇرعىدان, ەقىۇ – بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنان كەيىنگى ەكىنشى ورىندا تۇرعان الىپ ۇنقاتىسۋ الاڭى.
ەكىنشىدەن, جوعارىدا ايتىلعانداردان بولەك, ەقىۇ ءوزىنىڭ ارىپتەستەرى سانالاتىن اۆستراليا, اۋعانستان, جاپونيا, كورەيا رەسپۋبليكاسى, موڭعوليا, تايلاند جانە سول سياقتى جەرورتا تەڭىزى ماڭىنداعى يزرايل, يوردانيا نەمەسە افريكاداعى الجير, مىسىر, ماروككو, تۋنيس سەكىلدى مەملەكەتتەردىڭ دە قاۋىپسىزدىگى مەن سەنىم شارالارىن تۇراقتى دامىتىپ وتىرۋدى كوزدەيدى.
ۇشىنشىدەن, ەقىۇ ورتالىق ەۋروپا باستاماسى, ەۋروپا كەڭەسى, اراب مەملەكەتتەرىنىڭ ليگاسى, ناتو, بۇۇ سياقتى ءىرى حالىقارالىق بىرلەستىكتەرمەن قاتار, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن دە, سول سياقتى وزىنە قاجەت بىلىكتى ماماندار تاڭداۋ ءۇشىن ايگىلى ۋنيۆەرسيتەتتەر, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى جانە ديپلوماتيالىق اكادەميالارمەن دە تىعىز بايلانىس ورناتقان. دەمەك, ۇيىمنىڭ جاھاندىق اۋقىمى مەن جاۋاپكەرشىلىك جۇگىنىڭ قانشالىقتى سالماقتى ءارى زور ەكەنىن وسى ايتىلعانداردىڭ وزىنەن-اق بىلە بەرۋگە بولادى.
ال ەندى جاسى سول كەزدەردە جيىرماعا دا تولماعان قازاقستاننىڭ ەقىۇ سىندى الپاۋىت ۇيىمدى باسقارۋعا الەۋەتى جەتكىلىكتى بولدى ما دەگەن ساۋالدىڭ جاۋابىن ىزدەر بولساق, بىردەن كەسىپ ايتۋ كەرەك, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق كۇش-قۋاتى دا, ساياسي-ديپلوماتيالىق الەۋەتى دە, سول ۋاقىتقا دەيىن وزگە ايماقتىق حالىقارالىق ۇيىمداردى باسقارۋدا جيناقتاعان تاجىريبەسى دە ەشكىمنەن كەم ەمەس بولاتىن. مۇنى تومەندەگى دايەكتەر مەن دالەلدەر تولىعىمەن ايعاقتايدى.
بىرىنشىدەن, قازاقستان بۇرىن كەڭەس وداعىنىڭ قۇرامىنداعى رەسپۋبليكالاردىڭ ءبىرى بولعان كەزدىڭ وزىندە دە جەر كولەمى مەن قويناۋىنداعى تابيعي قازبا بايلىعىنىڭ قورى جاعىنان رەسەيدەن كەيىنگى ەكىنشى ورىندى يەلەنەتىن.
ەكىنشىدەن, ەكونوميكاسىنىڭ باستى سالالارى بولىپ تابىلاتىن تاۋ-كەن ونەركاسىبى, اۋىل شارۋاشىلىعى, مەتاللۋرگيا ءوندىرىسى, عىلىم-ءبىلىم الەۋەتى مەن ادامي رەسۋرستارىنىڭ ساپاسى جاعىنان دا قازاقستان سول كەزدەردىڭ وزىندە رەسەي مەن ۋكراينادان كەيىنگى ءۇشىنشى ورىندا نىق تۇراتىن. سودان سوڭ باتىس ەلدەرى قازاقستاننىڭ ۇلان-عايىر بايلىقتىڭ يەسى ەكەندىگىنە كوزى جەتپەسە, كەزىندە ەلىمىزدى كەڭەس وداعىنىڭ «نان سەبەتى» دەپ اتاماعان بولار ەدى عوي.
ۇشىنشىدەن, بۇكىل الەمدىك قوعامداستىق سەكىلدى كونەكوز ەۋروپا دا قازاقستاننىڭ ەگەمەندىككە بەت العان العاشقى ساتىندە پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ يادرولىق سىناقتارعا قارسى الەمدە تەڭدەسى جوق باتىل قادام جاساپ, بۇرىنعى كەڭەس وداعىنىڭ قىرىق جىل بويى بەس جۇزگە تارتا تاجال سىناق وتكىزگەن, سونىڭ سالدارىنان مىڭداعان ادامنىڭ ءومىرىن جالماپ, قورشاعان ورتاعا ولشەۋسىز زوبالاڭ اكەلگەن سەمەي يادرولىق پوليگونىن جاپقانىن دا جانە يادرولىق سىناقتارعا ءبىرجولاتا تىيىم سالىپ, ءبۇكىل الەمگە تىڭ ۇلگى كورسەتكەنىن دە ۇمىتا قويعان جوق.
تورتىنشىدەن, قازاقستاندا ورنالاسقان, كولەمى جاعىنان الەمدە ءتورتىنشى ورىنداعى يادرولىق ارسەنالدان پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ باس تارتىپ, ونى تۇگەلدەي جويىپ جىبەرۋگە شەشىم قابىلداپ قانا قويماي, ول شەشىمىن ناقتى ىسكە اسىرعانىن عالامشارداعى ايگىلى ساياساتكەرلەر مەن مەملەكەت باسشىلارى دا, ەڭ ابىرويلى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ساناتىنداعى ەقىۇ دا نازارىنان تىس قالدىرماعانى شىندىق.
بەسىنشىدەن, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ سىندارلى ىشكى ساياساتى مەن كوپۆەكتورلى سىرتقى ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە ەلدەگى ينۆەستيتسيالىق كليماتتىڭ بيىك دەڭگەيگە كوتەرىلىپ, الەمدى جاپپاي شارپىعان قارجى داعدارىسىنىڭ الدىندا ەلىمىزدىڭ جالپىۇلتتىق ىشكى ءونىمىنىڭ جىل سايىن 9-10 پايىزدان تومەن تۇسپەي, ەكونوميكامىزدىڭ ۇلكەن قارقىنمەن دامىپ, تولاعاي تابىستارعا قول جەتكىزگەنى سىرت كوزدەن تاسا قالماعانى انىق.
التىنشىدان, حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ تەز كوتەرىلىپ, قازاقستاننىڭ شەت ەلدەرمەن ديپلوماتيالىق جانە ساياسي-ەكونوميكالىق بايلانىستارىنىڭ قارقىندى دامىپ, ساۋدا-ساتتىقتى, اسىرەسە, رەسەي, اقش, قىتاي سياقتى الپاۋىت ەلدەرمەن قاتار, ەۋروپالىق وداقتىڭ, سول سياقتى ازيانىڭ ەڭ قۋاتتى مەملەكەتتەرىمەن دە, الىس-جاقىن مۇسىلمان ەلدەرىمەن دە تەز جولعا قويىپ, دامۋدىڭ دەموكراتيالىق جولىن تاڭداعانى ەقىۇ نازارىنان تىس قالماعانى كۇمان تۋدىرمايدى.
جەتىنشىدەن, باتىس ەلدەرى قازاقستاننىڭ قۋات كوزدەرىنىڭ, ناقتىراق ايتقاندا, مۇناي-گاز, كومىر جانە يادرولىق وتىن قورىنىڭ وتە زور ەكەندىگىن دە, سونىمەن قاتار, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن, اسىرەسە, جوعارى ساپالى بيداي مەن ۇن ەكسپورتتاۋداعى مۇمكىندىكتەرىن كورىپ, الەمنىڭ ەنەرگەتيكالىق ءارى ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە وڭ ىقپال تيگىزە الاتىن الەۋەتىنىڭ جەتكىلىكتى ەكەنىن دە ەسكەردى دەسەك, شىندىقتان الىس كەتپەيمىز.
سەگىزىنشىدەن, ەقىۇ قازاقستاننىڭ ورتالىق ازياداعى ايماقتىق قاۋىپسىزدىكتى قالىپتاستىرۋعا, ونىڭ ىشىندە اۋعانستاندا ورىن العان شيەلەنىستەردى ەڭسەرۋگە, ايماقتاعى قارۋ-جاراق پەن ەسىرتكى تاسىمالداۋدى اۋىزدىقتاپ, لاڭكەستىك توپتاردى تىزگىندەۋگە دە شاماسى كەلەتىنىنەن جانە حالىقارالىق ارەناداعى مامىلەگەرشىلىك ءتاجىريبەسىنىڭ دە مول ەكەنىنەن باتىستىڭ حابارى جەتكىلىكتى بولدى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
توعىزىنشىدان, ەقىۇ قازاقستاننىڭ الەمدىك گەوساياسي ارەناداعى ورنىنا دا جەتە ءمان بەردى. توراعالىققا تاڭداۋ جاساعاندا ۇيىم قازاقستاننىڭ ەۋروپا مەن ازيانى جالعاستىرا الاتىن مۇمكىندىگى مول مەملەكەت ەكەنىن دە تارازى باسىنا سالىپ, ونىڭ توعىز جولدىڭ تورابىندا ورنالاسقان ءارى ىنتىماعى مەن بىرلىگى جاراسقان كوپەتنوستى, كوپكونفەسسيالى جانە ەڭ باستىسى, ەجەلدەن ەشكىمدى كەمسىتىپ-شەتتەتپەگەن, رۋحاني مادەنيەتى مەن ءداستۇرى تەرەڭ مەملەكەت ەكەنىن جاقسى بىلەتىنىن انىق بايقاتتى.
ونىنشىدان, ەقىۇ-نىڭ ازياداعى بالاماسى بولىپ سانالاتىن ءارى قۇرامىنا جيىرمادان استام ءىرى-ءىرى مەملەكەت كىرەتىن ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن دۇنيەگە كەلگەنىن ءارى ول كەڭەستىڭ حالىقارالىق بەدەلىنىڭ جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلە جاتقانىن, سونىمەن قاتار, قازاقستاننىڭ ەۋرازەق, شىۇ, ۇقشۇ, تمد سياقتى ايماقتىق حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ بەلسەندى مۇشەسى ەكەنىن, ءتىپتى ايگىلى ەۋرازيالىق يدەيانىڭ اۆتورى دا قازاقستان پرەزيدەنتى بولىپ تابىلاتىنىن ەقىۇ وزىنە توراعا تاڭداردا ءبىلىپ وتىردى. مۇنىڭ سىرتىندا تمد ەلدەرىنىڭ قازاقستاننىڭ توراعالىعىنا جاپپاي قولداۋ كورسەتكەنى دە ۇيىمعا ۇلكەن اسەر ەتتى. دەمەك, كەزىندە قازاقستاننىڭ 2010 جىلى ەقىۇ-عا توراعا بولىپ بەكىتىلۋىنە جوعارىدا كەلتىرىلگەن فاكتورلاردىڭ ءبارى دە شەشۋشى ءرول اتقارعانى داۋ تۋعىزبايتىن شىندىق.
ال ەندى توراعالىق تىزگىنى قازاقستانعا تيگەن كەزدە ەقىۇ-نىڭ الدىندا قانداي جاۋاپكەرشىلىك پەن مىندەتتەر تۇر ەدى جانە اتالعان ۇيىمنىڭ مۇشە ەلدەردىڭ الدىنداعى ساياسي سالماعى مەن بەدەلى قانداي دارەجەدە ەدى دەگەن ماسەلەگە كەلەتىن بولساق, تاعى ءبىراز جايتتىڭ باسىن اشىپ ايتۋعا تۋرا كەلەدى.
بىرىنشىدەن, قازاقستان تىزگىندى قولعا العان كەزدە ۇيىمنىڭ ءداستۇرلى ءۇش ولشەمى بولىپ تابىلاتىن اسكەري-ساياسي, ەكونوميكالىق-ەكولوگيالىق جانە گۋمانيتارلىق سەبەتتەرىنىڭ قاي-قايسىسىندا دا ءتۇيىنى شەشىلمەي, قوردالانىپ قالعان ماسەلەلەر جەتكىلىكتى بولاتىن.
ەكىنشىدەن, قازاقستان توراعالىعىنىڭ قارساڭىندا ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اراسىندا دۇردارازدىق پايدا بولىپ, سونىڭ سالدارىنان ەقىۇ بەدەلىنە سىزات ءتۇسىپ, توقىراۋ مەن داعدارىستىڭ كەيبىر بەلگىلەرى سىر بەرە باستاعان. ول كەزدەردە ۇيىمعا رەفورما كەرەك, اسىرەسە, ونىڭ قاۋىپسىزدىك ارحيتەكتۋراسىن قايتا جاساقتاپ, ونىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن مىندەتتى تۇردە ۇيىمنىڭ جارعىسىن بەكىتۋ قاجەت نەمەسە ۇيىم ءوزىنىڭ اسكەري-ساياسي ولشەمىندەگى قاۋىپسىزدىككە جەتە ءمان بەرمەي, ونى تاسادا قالدىرىپ, ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋعا باسىمدىق بەردى, سونداي-اق, گۋمانيتارلىق ولشەمدە ادام قۇقىقتارىنا قاتىستى دەموكراتيالىق قۇندىلىقتارعا نازاردى كوبىرەك اۋدارىپ, تەك سولاردى عانا قاۋزاي بەرەتىن بولدى. الايدا, بۇل ولشەم بويىنشا, ۇيىمنىڭ, اسىرەسە, ۆەنادان شىعىستاعى ەلدەرگە باعىتتالعان سىن جەبەسى شامادان تىس جيىلەپ كەتتى دەگەن سياقتى وكپە-نازدار تمد ەلدەرى, ونىڭ ىشىندە, رەسەي تاراپىنان ءجيى ايتىلا باستاعان. سوندىقتان دا, ۇيىمنىڭ بەدەلىن كۇشەيتىپ, ۆەنانىڭ باتىسى مەن شىعىسىندا ورنالاسقان مەملەكەتتەر اراسىنداعى قيۋى كەتە باستاعان سەنىم شارالارىن نىعايتۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلەگە اينالعان بولاتىن.
ۇشىنشىدەن, ءتۇيىنى شەشىلمەي, قوردالانىپ قالعان ماسەلەلەردىڭ سونشالىقتى كوبەيىپ كەتكەندىگىنە قاراماستان, ۇيىمنىڭ 1999 جىلدان بەرى بىردە-ءبىر سامميت وتكىزبەۋى ونىڭ داعدارىس پەن توقىراۋ الدىندا تۇرعانىنىڭ ايقىن بەلگىسى ەدى. ال جىل سايىن تۇراقتى وتكىزىلىپ تۇراتىن ۇيىمعا مۇشە ەلدەر سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ كەڭەسى ۇلكەن ءرول اتقارعانىمەن, وكىلەتتىگىنىڭ شەكتەۋلى ەكەندىگىنە بايلانىستى قابىلداعان ساياسي شەشىمدەرى مىندەتتى تۇردە ورىنداۋعا كەلگەندە ءتيىستى قۇقىقتىق مارتەبەگە يە بولا الماي, كوبىنەسە تەك دەكلاراتيۆتىك ساياسي شەشىم رەتىندە قابىلدانىپ, جىلدان-جىلعا اۋىسىپ, قاعاز بەتىندە عانا قالىپ قويا بەرەتىن. ءتىپتى, 1999 جىلى ىستانبۇل سامميتىندە قابىلدانعان ساياسي شەشىم بويىنشا, ەقىۇ ءسامميتى ءاربىر ەكى جىلدا ءبىر رەت وتكىزىلىپ تۇرۋعا ءتيىستى بولاتىن. بىراق ودان بەرى كوپ جىل وتسە دە, ۇيىم تىم-تىرىس جاتتى.
تورتىنشىدەن, 2009 جىلدىڭ سوڭىندا, ياعني قازاقستاننىڭ ۇيىم توراعالىعىن قولعا الار كەزى جاقىنداعان كەزدە, بۇكىل الەم سەكىلدى, ەقىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر دە عالامشاردى شارپىعان قارجى داعدارىسىنىڭ قۇرىعىنا ءىلىنىپ, ەكونوميكالارى اۋىر كۇيزەلىسكە ۇشىراپ, ءتىپتى ءبىرازى مۇلدە تىعىرىققا تىرەلىپ قالعان ەدى.
مىنە, ءدال وسىنداي شاقتا, 2009 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ەقىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى ۇيىمنىڭ ءىس باسىنداعى توراعاسى گرەكياعا ءوز كەڭەسىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىنا جينالعان بولاتىن. افيناداعى كەڭەسكە قازاقستاننىڭ سول كەزدەگى مەملەكەتتىك حاتشىسى ءارى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قانات ساۋداباەۆ تا قاتىسىپ, ۇيىمنىڭ ءىس باسىنداعى كەلەسى توراعاسى رەتىندە ءسوز سويلەپ, قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2010 جىلى استانادا ەقىۇ-نىڭ كەزەكتى ءسامميتىن وتكىزۋ تۋرالى باستاماسىن جاريا ەتتى. بۇل باستاماعا ءبىرىنشى بولىپ قىزۋ قولداۋ بىلدىرگەن ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ توراعاسى, ءارى پورتۋگاليا پارلامەنتىنىڭ دەپۋتاتى, بۇكىل ەۋروپاعا اتى ءمالىم ساياساتكەر جواو سوارەس قازاقستاننىڭ مارتەبەسىن كوتەرەتىن وتە ءبىر ماڭىزدى مالىمدەمە جاسادى. سىرت كوز – سىنشى دەمەكشى, ءوز سوزىندە اتالعان ساياساتكەر ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسى جۇمىسىنا ءوزىنىڭ جىلدار بويى اتسالىسىپ كەلە جاتقانىن تىلگە تيەك ەتە وتىرىپ, ۇيىمنىڭ توراعالىعىنا قازاقستان سەكىلدى سونشالىقتى ۇلكەن دايىندىقپەن كەلگەن بىردە-ءبىر باسقا مەملەكەتتى ايتا المايتىنىن اتاپ كورسەتتى. ايتسا ايتقانداي-اق, كەڭەسكە قاتىسقان مينيسترلەردىڭ باسىم كوپشىلىگى دە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ەقىۇ ءسامميتى تۋرالى باستاماسىنا قولداۋ ءبىلدىردى. بىراق, بۇل الدا تۇرعان ودان دا زور اسۋلاردى ەڭسەرۋ ءۇشىن جاسالعان ءىس-شارالاردىڭ باسى عانا بولاتىن. سەبەبى, ءسامميتتىڭ قاجەتتىلىگىنە مەملەكەت باسشىلارىنىڭ كوزىن جەتكىزۋ مينيسترلەردىڭ كەلىسىمىن الۋدان اناعۇرلىم قيىن ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى ەدى.
سونىمەن, 2010 جىلدىڭ باسىندا قازاقستان توراعالىق مىندەتىن اتقارۋعا كىرىسىپ تە كەتتى. بىتەر ءىستىڭ باسىنا جاقسى كەلەر قاسىنا دەمەكشى, ۇيىمنىڭ نەگىزگى ءۇش ولشەمى بويىنشا ىسكە اسىرىلعان قىرۋار دا سانسىز ءىس-شارالاردىڭ قاي-قايسىسىندا دا ەلباسىنىڭ باسشىلىعى مەن باعىت-باعدارى تايعا تاڭبا باسقانداي سەزىلىپ تۇردى.
قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىعىنا باعىتتالعان, قازاقستان پارلامەنتىنىڭ باستاماسىمەن سول كەزدە سانكت-پەتەربۋرگتە وتكەن پارلامەنتارالىق كونفەرەنتسيا ءبىزدىڭ ەلدىڭ عانا ەمەس, بۇكىل ۇيىمنىڭ ابىرويىن كوتەرگەن ءىرى قادام ەكەنى داۋ تۋعىزبايدى. ۇيىمنىڭ بەدەلىن كوتەرگەن جانە ەكى ۇلكەن شارا – استانادا ەلباسىنىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن وتكەن ءۇشىنشى حالىقارالىق ەكونوميكالىق فورۋم مەن تولەرانتتىلىققا باعىتتالعان كەڭ اۋقىمدى حالىقارالىق كونفەرەنتسيا. ال ەلوردادا وتكەن جەتپىس ەلدىڭ باسىن قوسقان بۇكىلالەمدىك رۋحاني مادەنيەت فورۋمى قازاقستاننىڭ عالامشاردىڭ رۋحاني جۇرەگىنە اينالا باستاعانىن پاش ەتتى.
وسى ورايدا, «قوي اسىعى دەمەگىڭ, قولىڭا جاقسا ساقا عوي, جاسى كىشى دەمەگىڭ, اقىلى اسسا اعا عوي» دەگەن اتالى ءسوز ويعا ورالادى. قازاق ەلى سول كەزدە ون توعىز جاستاعى البىرت جىگىتكە ءتان قايرات-كۇشىمەن ساقا بولۋعا دا, اعا بولۋعا دا ابدەن لايىق مىنەز تانىتتى. «ەلۋ جىلدا ەل جاڭا» دەۋشى ەدى دانا حالقىمىز. ال بۇگىنگى قازاقستان الگى اتالى ءسوزگە تۇزەتۋ ەنگىزىپ, اقىلمەن باسقارسا, وتە قىسقا مەرزىمدە دە ەل جاڭارتۋعا بولاتىنىن تولىعىمەن دالەلدەدى.
ءادىل احمەتوۆ,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى