البەرت گور «وتە جاقسى...», ال لي پەن «ساليۋت!..» دەپ ەدى

ءتىلشىنىڭ قويىن داپتەرىنەن اقتارىلعان سىر قىپ-قىزىل تىسى 90-شى جىلداردى ەرىكسىز ەسكە سالىپ تۇراتىن ءتىلشى بلوكنوتىنىڭ شيمايعا تولى بەتتەرىن پاراقتاي باستاعانىم سول ەدى, وتكەن جىلدار, كەتكەن كۇندەر, سوق­قان ساعاتتار مەن جىلجىعان مي­نۋتتار كوز الدىمدا بەينەتاسپاداي تار­تىلىپ, رەت-رەتىمەن سىرعي جونەلدى... ول كەزدە اقوردا – الماتىدا. ەلىمىزدىڭ ەگەمەندىگىن مويىنداعان شەت مەملەكەتتەردىڭ باسشىلارى ەل استاناسىنا ات باسىن بۇرىپ, بىرىنەن سوڭ ءبىرى توقتاۋسىز اعىلىپ كەلىپ جاتتى. قويىن داپتەردىڭ پاراقتارىن اۋدارىپ, شۇقشيىپ قاراعان سا­يىن تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ ءتاي-ءتاي باسقان العاشقى ادىمى, وتكەن جولدارى نەبىر قىزىعىنا جەتەلەپ, قاي-قايداعىنى, جاي-جايداعىنى ەسكە ءتۇسىردى... «اقوردا. 13.ءحىى.93 – ساعات 17:08... اقش ۆيتسە-پرەزيدەنتى البەرت گور...». ءبارى كوز الدىمدا – ۇزىن بويلى اقسارى امەريكالىق مەي­مان جىلى جىميىپ بارشا جۋر­ناليسكە باسىن يزەپ, يشارا جاسا­دى. الماتىعا كەلىپ جاتقان اسا ءمار­تەبەلى مەيمانداردىڭ ارا­سىن­دا العاش رەت قازاقشا ءتىل قات­قان دا وسى البەرت گور بولاتىن. ءتىل­ماشتىڭ الدىن وراپ «وتە جاق­سى, وتە جاقسى... راحمەت» دەپ قازاق­شا ءسوز باستاعان اقش ۆيتسە-پرەزي­دەنتىنىڭ ءىلتيپاتىن تاۋەلسىز جاس قازاقستاننىڭ حالقىنا, قازاقتارعا, قازاق تىلىنە قۇرمەتى دەپ ءتۇسىنىپ, جاسىرمايمىن... توبەمىز كوككە ەكى ەلى جەتپەي جادىراپ قالدىق. مارتەبەلى مەيمانمەن كەزدەسۋ بارىسىندا ەكى جاقتى تەڭ قۇ­قى­لى ىنتىماقتاستىق, ىسكەرلىك سەرىكتەس­تىك, سول سەكىلدى سەمەي يادرو­لىق پولي­­گونىنىڭ جابىلۋى, بال­­ليس­تيكا­­لىق زىمىرانداردى وقتۇم­سىق­­­تار­­­دان اجىراتۋ, ناتو تۋرالى ماڭىز­دى مەملەكەتتىك ماسەلەلەر قوزعال­­دى. كەزدەسۋگە پرەزيدەنت  نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن بىرگە قازاق­­­ستان تارا­پىنان ەلىمىزدىڭ سول كەز­­دەگى ۇكى­مەت باسشىسى سەرگەي تەرە­­­ششەن­كو, قورعانىس ءمينيسترىنىڭ ءمىن­دەتىن ات­قارۋشى گەنەرال-مايور ءالى­بەك قاسىموۆ, سىرتقى ىستەر مي­نيسترى تولەۋتاي سۇلەيمەنوۆ قاتىستى. ءبارى تاڭسىق. مەملەكەت باسشى­لارى­نىڭ مۇنداي باسقوسۋدا شام­پان قۇيىلعان بوكالدارىن سوعىس­تىرا­تىنىن دا العاش كوردىك. ايتپاقشى, قازاق­ستاندا ءدال بۇگىن البەرت گور ەسىم­دى ءبىرى جىگىتتىڭ تۇرىپ جاتقانى تۋ­را­لى بىلەسىزدەر مە؟ جاسى 23-تە. ءبىر قازاق مۇعالىمىنىڭ قانداي ويعا ءسۇ­يەن­­گەنىن, قانداي ىرىمعا قۇلا­عانىن كىم ءبىلسىن, ايتەۋىر, سول جىلى جاڭا تۋعان سابيىنە اقش-تىڭ سول كەزدەگى ۆيتسە-پرەزيدەنتىنىڭ اتى-ءجونىن ءبىر ءارپىن قالدىرماي تاڭىپ قويىپتى... قويىن داپتەردىڭ باستاپقى بەت­تەرىنىڭ بىرىندە 1992 جىلدىڭ 3 اقپانىندا الماتىدا (سەيفۋللين مەن ۆينوگرادوۆ كوشەلەرىنىڭ قيى­لىسىندا) العاش رەت اقش ەل­شى­لىگى اشىلدى دەپ جازىلىپتى. ول شارانىڭ دا باسى-قاسىندا ءجۇر­دىك. سالتانات باستالعاندا امەري­كالىقتاردىڭ ساپىرىلىسىپ جۇرگەن جەرىندە توقتاي قالىپ, ورىندارىندا تىك تۇرعان بويدا اقش ءانۇرا­نىن داۋىستاپ ايتقانىن كورىپ, تاڭداندىق. اشىق امەريكا دەگەن وسى ەكەن عوي! – دەدىك. ال ەندى البەرت گور ساپارىنىڭ الدىندا, ەكى اي بۇرىن عانا, 1993 جىلعى قازان ايىنىڭ 24 كۇنى قازاقستانعا قۇراما شتاتتاردىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى ۋوررەن كريستوفەر كەلگەن. ەلباسىمەن كەزدەستى. مەمحاتشى سەمەي پوليگونى مەن ارال تەڭىزى ايماعىن ساۋىقتىرۋ ءۇشىن قۇراما شتاتتار سەناتىنىڭ قول قويعان قۇجاتىمەن قوسا, قازاقستانعا 15 ميلليون دوللار الىپ كەلىپتى... اقش سەناتى ەكى ەل اراسىنداعى ينۆەستيتسيال­ىق جوبانى راتيفيكاتسيالاعان دەگەن سوزدەردى ءتىلىمىز بۇرالىپ, قىزىل بلوكنوتقا كادىمگىدەي قينالىپ جاز­عانىمىزدى قالاي ۇمىتايىن! زامان, قوعام وزگەرىپ, تىلىمىزگە جاڭا تەرميندەر دەندەپ ەنە باستاعان! سول كۇنى ءتۇس اۋا ساعات 15.00-دە ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مي­نيستر­لىگىندە الەمدەگى ەڭ كىش­كەنتاي ەلدىڭ ءبىرى ليۋكسەمبۋرگتىڭ ەكونوميكا ءمينيسترى روبەرت گوببەلس سۇحبات بەرىپ, قازاقستانمەن ۇزاق مەرزىمدىك قارىم-قاتىناس جاساۋعا ىنتالى ەكەندىگىن ءبىلدىرىپ جاتتى... سول كۇننىڭ ەرتەسىنە, ياعني 1993 جىلدىڭ 25 قازانى كۇنى ساعات 12.00-دە اقوردادا قازاقستان پرە­­زي­­دەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى الياكبار حاشەمي راف­ساندجانيمەن كەزدەستى. الەمدىك تۇلعانىڭ الماتىعا ءبىرىنشى ساپارى. ءارى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ شاقىرۋىمەن الماتىعا ادەيىلەپ كەلگەن يران پرەزيدەنتىنىڭ اۋزىنان جۇرەگىڭدى جىلىتار جىلى-جىلى سوزدەر شىقتى. «يران حالقى مۇسىل­مان, قازاقستان حالقىنىڭ نەگىزىن دە قازاقتار – مۇسىلمان­دار قۇراي­دى. سوندىقتان, ەكى ەل اراسىن­داعى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردا ەش­قان­داي دا تۇسىنىسپەۋشىلىك بولۋى ءمۇم­كىن ەمەس», دەگەن رافساندجاني مىر­زا ەكى ەلدىڭ اراسىندا شالقىپ جات­قان كاسپي تەڭىزىنىڭ بايلىعى مەن سۋداعى جانە قۇرعاقتاعى كولىك قاتى­ناس­تارىنىڭ بولاشاعى جايلى كوسىلە ءسوز سويلەدى. ءبارى-ءبارى قىزىل بلوكنوتتىڭ بەتىنە مۇقيات جازىلىپتى... ۇزاق جىل ءبىر-بىرىنە قىرعي-قاباق تىرەسىپ, مىنەز تانىتىپ كە­لەتىن ەكى ەل – يران مەن اقش باس­شىلارىنىڭ اراعا ءبىر كۇن سالىپ الماتىدا قازاقستان پرەزي­دەنتى­مەن كەزەك-كەزەك كەزدەسۋ وتكىزۋى دە الەمدىك قوعامداستىقتىڭ نازارىن وزىنە اۋدارعان, تالايدى وي­لان­دىرعان. وسىلايشا, استانادا كۇن سايىن قىم-قۋىت ءوتىپ جات­قان حالىقارالىق دارەجەدەگى ەكى-ءۇش كەزدەسۋ جۇرەگىن الىپ-ۇشقان تىلشىلەر قاۋىمىن كاسىبي تۇرعىدان شيراتا ءتۇستى, جاڭاعا بەيىمدەدى... بۇرىن-سوڭدى ءبىزدىڭ ەلدە وتپەگەن «پرەسس-كونفەرەنتسيا» – «ءباسپاسوز ءماسليحاتى» دەگەن جاڭا اتاۋدى ءبىز جاتسىنبادىق. تەلەفون قوڭىراۋى «شىلدىر» ەتسە, ايتقان جەرگە توپىرلاپ بارىپ باس قوسا قويۋعا دا تەز ارادا بوي ۇيرەتتىك. قازاقستان­دىق جۋرناليستەر ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ ال­­عاشقى ساتىسىندا ەلگە جاڭاشا ۇعى­­نىقتى اقپارات تاراتۋ ءۇشىن جانىن سالدى. ونىڭ ۇستىنە, كەڭەستىك ءجۋرناليستىڭ قالامى مەن بلوكنوتىنا دىبىس جازعىش ءارى قالتاعا سالۋعا قولايلى ديكتوفون قوسىلعان زامان. بۇرىنعىداي رەداكتسيانىڭ قىزىل كۋالىگىن كورسەتىپ, بارلىق ەسىكتەن وتە بەرەتىن ەركىندىك تە جايىنا قالدى, ەندى اقورداعا قاتاڭ تۇردە الدىن الا جاسالعان ءتىزىم بويىنشا, قاتاڭ تەكسەرۋدەن وتكەن سوڭ عانا كىرگىزەدى. ءبارىن ايت تا ءبىرىن ايت, ازۋىن ايعا بىلەگەن «ازاتتىق», «بي-بي-سي», «رەيتەر» سەكىلدى الەم­دىك اقپارات قۇرالدارىنىڭ ءتىل­شىلەرىمەن يىق ءتۇيىستىرىپ قاتار تۇرامىز-اۋ دەپ كىم ويلاعان؟! ...قاي جەردە ءباسپاسوز ءماسليحاتى وتسە, سول جەردە قازاقستاندىق جۋر­نا­ليستەردىڭ قاتارىندا ۇنەمى «وس­تان­كينودانبىز» (ماسكەۋ) دەگەن كينوشىلاردىڭ ءتۇسىرۋ توبى جۇرە­تىن. ءبىر قىزىعى, ولار مەيمانعا سۇ­راق قويمايدى, بىراق ءبىرى سىرىققا باي­لاعان ءۇش كوزدى شامىن كوتەرىپ, ءبىرى شۇباتىلعان توق وتكىزگىشكە سۇرىنە-قابىنا ميكروفونىن ۇستاپ زىر قاعادى دا جۇرەدى. ءۇشىنشىسى – وپەراتور. ايتۋلارىنا قاراعاندا, تاريح ءۇشىن كينودەرەك جيناي­دى. ۇلكەن ەكى تاباعى ءتورتبۇرىشتى قورا­بىنا قابىستىرىلعان قولايسىز بەي­نەكامەرانىڭ «تىرىلداعان» داۋىسى بەينەبىر ءبىزدىڭ بالا كەزىمىزدەگى اۋىل كلۋبىنىڭ كينوپروەكتورىن ەلەستەتەر ەدى. سول «تىرىل» ءماسلي­حات كەزىندە سويلەۋشىلەردىڭ داۋى­سىن ديكتوفونعا جازۋعا كەدەر­گى كەل­تىرىپ مەزى ەتەتىن. بىراق بۇل كينو­شى­لارعا «قوي دەيتىن قوجا, ءاي دەي­تىن اجە» تابىلمادى. ءباسپاسوز ءماس­لي­حاتىنىڭ باستالار الدىندا ولار­دىڭ شۇبىرىپ كەلىپ ەڭ جاي­لى ورىنعا جايعاسا قوياتىنى دا تالاي ارىپتەستەردىڭ جۇيكەسىنە اۋىر تيە باستاعان... قىسقاسى, ءبىزدى وسى ءبىر قولايسىزدىقتان قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك كەڭە­سى­نىڭ پرەمەرى لي پەن قۇتقاردى... «اقوردا. 26.ءىV.94 – ساعات 10.55. قحر مەملەكەتتىك كەڭەسىنىڭ پرەمەرى لي پەن». مارتەبەلى قوناق­تارعا ارنالعان ۇستەلگە الدىمەن لي پەننىڭ ءوزى جەكە-دارا كەلىپ جايعاستى. قاپ-قارا شاشىن ادەمىلەپ ارتقا قايىرعان, قالىڭ كوزىلدىرىك­تى, ورتا بويلى اققۇبا بۇل كىسىنىڭ كەلبەتىن تەلەديداردان كورىپ تە ءجۇر­گەنبىز. ەندى, مىنە, قول سوزىم جەردەن بىزگە قاراپ ءىلتي­پات تانىتىپ وتىر. «موتور!» دەگەن ءسوزدىڭ شىعۋى مۇڭ ەكەن, كينو­شىلارىمىز ادەتتەگىدەي ءاي-شاي­عا قاراماي قاربالاس ىسكە كىرىستى. الدەكىم «باستالدى...», – دەدى جاق­تىرماعان داۋىسپەن. وپەراتور قوبديشا ءتارىزدى زور بەينەكامەرانى مارتەبەلى قوناققا باعىتتاپ, «تىرىلىن» قوسقانى دا سول, جارىق كوتەرگەن سيداڭ جىگىت سولاي قاراي ۇزىن سىرىعىن بۇرا بەرگەن. كەنەت, الگى سىرىق باسىنداعى ءۇش كوزدى شام «تارس» ەتىپ جارىلىپ, جۇرت ۇرپيىسە قالدى. شامنىڭ سىنىقتارى جەرگە شاشىلىپ ءتۇستى. ءتۇتىن بۇرق ەتتى. «تىرىلداعان» بەينەكامەرا­نىڭ داۋى­سى ءوشتى. شوشىنعان قىزدار­دىڭ داۋىسى شىقتى. ەكى كوزىمىز – مارتەبەلى مەيماندا. ابىروي بول­عاندا شىنى جارىقشاقتارى قوناق جاققا ءتۇس­پەدى. قاس-قاعىم ءسات­تىك ابىر-سابىر باسىلدى-اۋ دەگەن­­دە بارىپ لي پەن سول قولىن كوتەرىپ, «ساليۋت... ساليۋت», دەدى جىميىپ. جۇرت قوستاپ ك ۇلىپ ءجى­بەر­دى. «وستان­كينوشىلار» اساي-مۇسە­يىن تەز جيناپ, اسىعىس-ۇسىگىس زالدان شىقتى. قۇلاعىمىز تىنشىدى. بار-جوعى بەس مينۋتتىڭ ىشىندە بولعان وقيعا. ساعات – 11.00. زالعا قازاقستان پرە­زي­دەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كەلىپ كىرىپ, ءباسپاسوز ءماسليحاتى باستالدى. ەكى ەلدىڭ باسشىلارى ەكى ارا­داعى سوزىلىپ جاتقان 1700 كيلو­مەتر مەملەكەتتىك شەكارانىڭ سىزى­عىن بەلگىلەگەن مەملەكەتتىك ما­ڭىز­دى شارتقا قول قويدى. تمد ەل­دەرى ىشىندە ەشقانداي مەملەكەت مۇنداي كەلىسىمگە قول جەتكىزبەگەنى وسى كەزدەسۋ بارىسىندا ايتىلدى. «ءبىزدىڭ ورتاق شەكارامىز – ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى دوستىق, بەيبىتشىلىك ءارى تاتۋ-ءتاتتى كورشىلەر شەكاراسى بولاتىنىنا سەنەمىن», دەدى قىتاي باسشىسى ءوز سوزىندە. قازاق باسشىسى وسى ارادا ەكى ەل اراسىندا تۇڭ­عىش رەت ەكونوميكالىق ارنايى اۋماقتىڭ قۇرىلعانى جايىندا مالىمدەدى. بۇل – سىرت جاقتان دا, ءىش جاقتان دا «قازاقستانعا قوس ازاماتتىق لايىق!» دەپ ۇرانداتىپ, داۋرىعىپ, ساۋەگەيلىك تانىتۋشىلاردىڭ ارقا­لارىنىڭ قوزىپ, ۇيقىلارىنىڭ بۇزىلىپ تۇرعان تۇسى. «يزۆەستيا» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى قحر مەملەكەتتىك كەڭەسىنىڭ پرەمەرى لي پەننەن «بۇگىنگى بۇكىل تمد مەملەكەتتەرىن قاتتى تولعانتىپ جۇرگەن قوس ازاماتتىق ماسەلەسى تۋرالى پىكىرىمەن» ءبولىسۋدى سۇرادى. وعان مارتەبەلى قوناق «قىتاي – كوپ ۇلتتى ەل. ولار تەڭ قۇقى­لى, تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتىر. قىتاي ەكى ازاماتتىقتى قۇپ­تامايدى, ول تۋرالى ءبىزدىڭ «ازامات­تىق تۋرالى» زاڭىمىزدا ناقتى ءارى تۇسىنىكتى ەتىپ جازىلعان», دەدى قىسقا قايىرىپ. «سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى. 18.ءى.94 – ساعات 10:30. سلوۆەنيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى لويزە پەتەرلە...». لويزە پەتەرلە الدىمەن تاياۋدا دۇنيەگە كەلگەن ءبىزدىڭ ءتول تەڭگەمىزگە اق جول تىلەدى. سلوۆەنيا بۇدان ەكى جىل بۇرىن عانا «تولار» دەپ اتالاتىن ءوز اقشالارىن اينالىسقا ەنگىزگەن ەكەن. وسى ەكى ارادا العاشقى ينفلياتسيانى باسىنان وتكەرىپ ۇلگەرىپتى. بىراق, قازىر ۇلتتىق اقشالارى رىنوك جۇيەسىندە ءبىرشاما تۇراقتانعان. 1 اقش دوللارى 130 تولارعا, 1 تولار 10 رەسەي رۋبلىنە, 1 تەڭگە 10 تولارعا تەڭ... رەسەيلىك ارىپتەستەر ادەتتەگىدەي سوزدەن جاڭىلماي, قوس ازاماتتىق تۋرالى ساۋالدى العا تارتتى. تا­ڭىر­قاي تۇرىپ ءسوز ساپتاعان سلو­ۆەنيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى لويزە پەتەرلە حالىقتىڭ 90 پايى­­­زىن سلوۆەندىكتەر, 2 پايىزىن يتا­ليا­لىق, قالعان بولىگىن وزگە ۇلت وكىل­دەرى قۇرايتىن ەلگە مۇنداي ساۋال­دىڭ شىن مانىندە وزدەرى ءۇشىن تاڭسىق ەكەنىن مالىمدەدى. سول كۇنى ءتۇس قايتا 15:00-دە جوعارعى كەڭەستىڭ اتاقتى №8 زالىن­دا رەسەي فەدەراتسياسى سىرت­­قى ىستەر ءمينيسترى اندرەي كوزى­­رەۆ­پەن ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءوتۋى ءتيىس ەدى. «ءتيىس ەدى» دەگەنىم قىزىل بلوكنوتتىڭ بەتىندە «مينيستر بەلگىلەنگەن ۋاقىتتان 45 مي­نۋت كەشىگىپ كەلدى. ءباسپاسوز ءماس­ليحاتى وتپەي قالدى» دەپ جازىلىپتى. ۇلكەن حولدا نوكەرلەرىن شۇبىرتىپ ارلى-بەرلى ءجۇرىپ العان مينيستر, ءوزى كەشىگىپ كەلگەنىنە قاراماستان, جۋرناليستەرمەن باس قوسۋعا اسىقپادى... اقوردانىڭ جاپ-جاس قىزمەتكەرلەرى ومىرزاق شوكەەۆ پەن وراز جاندوسوۆتىڭ ۇلكەن تەرەزەنىڭ الدىندا كوفە ءىشىپ, ءوزارا اڭگىمەلەسىپ, ءتىپتى... ەلەگىزىپ تۇرعانى دا كوز الدىمدا قالىپ قويىپتى. كەنەت كوزىرەۆتىڭ كومەكشىسى­نىڭ ءبىرى بىزگە جاقىنداپ كەلىپ, مينيستر­دىڭ ءباسپاسوز ءماسليحاتىن وتكىزبەيتىنىن جەتكىزدى. دەگەنمەن دە, مينيستر كوزىرەۆ ءجۇرىپ بارا جاتىپ بي-بي-سي-ءدىڭ ەكى سۇراعىنا جاۋاپ قاتتى. اعىلشىن تىلىندە اعىپ تۇر. بىزگە ول دا تاڭسىق... بىراق, ماسكەۋ جۋرناليستەرى جانىن قويسىن با, شاۋجايلاپ ءجۇرىپ كوزىرەۆتىڭ «ءتىلىن شىعاردى». «بىزگە (رەسەي مەن قازاقستانعا – اۆت.) قۇجاتتار توپتاماسىن ءالى دە بارىنشا پىسىقتاپ الۋ كەرەك سياقتى», دەدى ءوڭى سىنىق مينيستر بوگەلىپ, كۇمىلجىپ. «ءبىرىن­شى – اسكەري ىنتىماقتاستىق, يادرو­لىق قارۋلاردىڭ دەمونتاجى... ەكىنشى – قۇقىقتىق-گۋمانيتارلىق ماسەلەلەر, اتاپ ايتقاندا, قوس ازا­ماتتىق پروبلەماسى». «ءۇشىنشى – بايقوڭىر عارىش اي­لاعى...» ءدال سول تۇس­تا جاس مەملەكەتتىڭ باسىنا سىندارلى ساتتەردىڭ تۋىپ تۇرعانىن كوپشى­لىگىمىز بىلە بەرمەدىك تە. «قوس ازا­مات­تىق» دەگەن ءبىر جاق­تان, «مەم­لە­كەت­تىك ءتىل» ەكىنشى جاق­تان وكپەنى قىسىپ, تىنىسىڭدى تارىلتسا, «جاپ­­پاي باستالعان تاۋەل­سىزدىك «شەرۋى­نىڭ» الدىندا جۇرگەن قازاق­ستاننىڭ» (رەسەي باسىلىمدارىنان – اۆت.) بولاشاقتا ەل بولىپ كەتەرىنە كۇمان تۋدىرىپ, جاپپاي تاراتىلعان اقپا­رات­تار لەگىنىڭ نامىستى قايراپ, قان­دى قايناتقانى دا ەستە. ءبارى دە ەستە!.. قىزىل بلوكنوتتا قىزىق كوپ... ول كۇندەرگە قاتىستى كوپ جايتتار بۇگىن ۇمىتىلعانمەن, سانادا ماڭگى ساقتالىپ قالدى. ودان بەرى دە ارادا ەڭ كەمى 22-23 جىلداي ۋاقىت ءوتىپتى... تاريح كوشى العا توقتاۋسىز ەكپىنمەن ءتىپ-تىكە تارتىپ كەلەدى. قازاقستان تاۋەلسىزدىگى­نىڭ 25 جىل­دىعىن تويلاپ جاتىر... تالعات ءسۇيىنباي, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى