گازەتتىڭ وتكەن نومىرىندە حابارلاعانىمىزداي, سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قازىحانوۆ بريۋسسەلدەگى ساپارىنان كەيىن, لوندون مەن بەرلين قالالارىندا بىرقاتار ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى.
ەرجان قازىحانوۆ ۇلىبريتانيا استاناسى – لوندوندا الدىمەن تاياۋ شىعىستى رەتتەۋ ءجونىندەگى حالىقارالىق كۆارتەتتىڭ ارنايى وكىلى, وسى ەلدىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى توني بلەرمەن, «ستراتفور» كورپوراتسياسىنىڭ باسشىلارىمەن جانە لوردتار پالاتاسىندا وسى ەلدىڭ ءبىرقاتار بەلدى ساياساتكەرلەرىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزدى. قازاقستان ءمينيسترى, سونداي-اق ءوزىنىڭ بريتاندىق ارىپتەسى ۋيليام حەيگپەن كەزدەسۋى وسى كۇنگى ءىس-شارانىڭ ەڭ باستىسى بولدى. ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە گۋمانيتارلىق سالالارداعى, پارلامەنتارالىق دەڭگەيدەگى ءوزارا ىقپالداستىق, حالىقارالىق سيپاتتاعى كەڭ كولەمدى ماسەلەلەر بويىنشا استانا مەن لوندوننىڭ ۇستانىمدارىنىڭ ۇقساستىعىن اتاي كەلىپ, ەكى ەلدىڭ سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆولارىنىڭ باسشىلارى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ قازىرگى دامۋى دەڭگەيىنە شىنايى ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى. سونداي-اق, كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار ەكونوميكالىق سالاداعى ىنتىماقتاستىققا توقتالا وتىرىپ, ەكى ەلدىڭ ۇكىمەتتەرى قابىلداعان داعدارىسقا قارسى شارالار ءجونىندە پىكىر الماستى. ەكى ەل ەكونوميكالارىنىڭ قيىلىسۋىنىڭ قازىرگى جاعدايى ۇلىبريتانيانىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيا قۇيىپ وتىرعان جەتەكشى ينۆەستورلار قاتارىندا ساقتالىپ قالۋىنا مۇمكىندىك بەرۋدە, دەپ اتاپ ءوتتى وسى تۋرالى ەرجان قازىحانوۆ.
قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇلىبريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى دەۆيد كەمەرونعا ەكىجاقتى قارىم-قاتىناس تاريحىندا العاش رەت قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كەلۋ جونىندە جولداعان شاقىرۋىن راستادى. بۇل ەكى جاقتىڭ پىكىرىنشە, ىنتىماقتاستىقتىڭ بارلىق سالالارىنا ايتارلىقتاي سەرپىلىس بەرەر ەدى. ال ءوز كەزەگىندە ۋيليام حەيگ ءوزارا ءتيىمدى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىقپالداستىقتىڭ زور الەۋەتى بار ەكەنىن اتاي كەلىپ, لوندون بار ءمۇمكىندىكتى تولىعىمەن قولدانۋعا ۇمتىلىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. تاراپتاردىڭ اتاپ وتكەنىندەي, ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ دامۋىنا اعىمداعى جىلدىڭ كۇزىندە استانا مەن لوندوندا قازاقستاندىق-بريتاندىق ساۋدا-ونەركاسىپتىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىن جانە قازاقستاندىق دامۋ فورۋمىن وتكىزۋ ايتارلىقتاي سەپتىگىن تيگىزۋى قاجەت.
بۇدان كەيىن ەكى مەملەكەتتىڭ مينيسترلەرى ساياسي جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق سالالارداعى بىرلەسكەن جوبالار شەڭبەرىندەگى جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدا قازاقستان مەن ۇلىبريتانيا اراسىنداعى كەلىسىمدىك-قۇقىقتىق بازاسىن كەڭەيتۋ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىردى. تاراپتاردىڭ نازارىنان ەكى ەلدىڭ گۋمانيتارلىق سالاداعى ىنتىماقتاستىعى دا تىس قالعان جوق. وسىعان بايلانىستى ە.قازىحانوۆ پەن ۋ.حەيگ قازىرگى كۇننىڭ وزىندە بريتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارى قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمەن, سونىڭ ىشىندە نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتىپ وتىرعانىن جانە ۇلىبريتانيانىڭ «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا قازاقستاندىق ستۋدەنتتەردى قابىلداعان ءىرى رەتسيپيەنت ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا ىنتىماقتاستىقتى ءارى قاراي دامىتۋدىڭ زور الەۋەتى بار ەكەنىنە ريزاشىلىق ءبىلدىردى. كەزدەسۋ بارىسىندا, سونداي-اق ەكى ەلدىڭ مينيسترلەرى جاھاندىق جانە وڭىرلىك قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىمەن قوسا, قازىرگى زامانعى حالىقارالىق قاتىناستاردىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا دا پىكىر الماستى. اڭگىمەلەسۋشى تاراپتار ەكى ەلدىڭ يادرولىق قارۋسىزدانۋ جانە ونى تاراتپاۋ جونىندەگى مىندەتتەر بويىنشا ءوزارا ىقپالداستىقتى ودان ءارى نىعايتا بەرۋگە نىق سەنىمدە ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى.
سول كۇنى لوندوندا ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قازىحانوۆ لوردتار پالاتاسىنداعى دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسىپ, ونىڭ بارىسىندا قازاقستان مەن ۇلىبريتانيانىڭ ساياسي جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ تەرەڭدەۋى جانە كەڭ اۋقىمداعى حالىقارالىق ءماسەلەلەر تالقىعا سالىندى. وعان قاتىسۋشىلاردىڭ الدىندا ءسوز سويلەگەن ە.قازىحانوۆ قازاقستاننىڭ يىۇ ءتوراعالىعىنداعى باسىمدىقتارىمەن تانىستىرىپ, ءوڭىردەگى جاعدايعا قاتىستى ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى. بۇل باسقوسۋدا ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا, قازاقستانداعى ىسكەرلىك كليماتتى ودان ءارى جاقسارتۋعا, تەحنولوگيا سالاسىنداعى ءوزارا ىقپالداستىق بولاشاعىنا باسا نازار اۋدارىلدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قازىحانوۆتىڭ بەرليندە گەرمانيا فەدەراتيۆتىك رسەپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى گيدو ۆەستەرۆەللەمەن كەزدەسۋى دە جەمىستى بولدى. تاراپتار ەكى ەلدىڭ دوستىق جانە ءوزارا سەنىمگە قۇرىلعان قاتىناستارىنىڭ سوڭعى جىلدارى جوعارى قارقىنمەن دامىعانىن اتاپ ءوتتى. ويتكەنى, قازاقستان ەۋروپا وداعى ءۇشىن ماڭىزدى ارىپتەس بولىپ سانالادى. گيدو ۆەستەرۆەللە ءوز سوزىندە ەكى ەل اراسىنداعى ىقپالداستىق الەۋەتتى ارتتىرۋ ءۇشىن ءوزارا قارىم-قاتىناستاردى دامىتۋ ءوز دەڭگەيىندە ءجۇرگىزىلىپ كەلە جاتقانىنا نازار اۋداردى. ونىڭ اتاپ ءوتۋىنشە, قازاقستانمەن اراداعى ارىپتەستىك, اسىرەسە, شيكىزات سەكتورىندا ەرەكشە ءرول اتقارىپ كەلەدى. «قازاقستان قۇقىقتىق جاعىنان سەنىمدى, ترانسپورەنتتى جانە ينۆەستيتسياعا وتە تارتىمدى. بۇل وتە ماڭىزدى. تەك قانا ەكونوميكا, سونىڭ ىشىندە شيكىزات سالاسىنداعى ارىپتەستىك قانا ەمەس, قازاقستان – گەرمانيا ۋنيۆەرسيتەتى جوباسى ءبىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىققا جاقسى مىسال بولا الادى», دەدى گيدو ۆەستەرۆەللە. ول سونىمەن قاتار, وزدەرىنىڭ دە وسى جوباعا ىنتا تاڭىتىپ, ونىڭ ناتيجەلى جۇزەگە اساتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
ەرجان قازىحانوۆتىڭ ەۋروپاعا, ونىڭ ىشىندە گەرمانياعا مينيستر رەتىندەگى جاساعان العاشقى ساپارى ەكەنىن ايتا كەتۋ كەرەك. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىندا ايتارلىقتاي كەلىسىمدىك-قۇقىقتىق بازا قالىپتاسقان. ەلىمىز قاۋىپسىزدىك سالاسىندا ءوزارا ىقپالداستىقتى دامىتۋعا ءمۇددەلى. ءبىلىم بەرۋ, تەحنولوگيا, ينۆەستيتسيا, ساۋدا جانە ءمادەنيەت سالالارىنداعى ءوزارا قارىم-قاتىناستاردىڭ ورناۋى قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان ەتنوستىق نەمىستەر ەلدەردى بايلانىستىرۋشى بولىپ وتىر. «ءبىز بۇل بايلانىستاردى وتە جوعارى باعالايمىز. بىلتىر گەرمانيا كانتسلەرى ا.مەركەل قازاقستانعا ساپارمەن كەلدى. وسىنىڭ بارلىعى ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ ءناتيجەسى», دەدى ەرجان قازىحانوۆ.
مينيستر بۇدان سوڭ ەلىمىزدىڭ 2020 جىلعا دەيىن ىشكى جالپى ءونىمىن ەكى ەسەگە دەيىن ارتتىرۋدى كوزدەپ وتىرعاندىعىن تىلگە تيەك ەتە كەلىپ, 2015 جىلى جان باسىنا شاققانداعى تابىستى 15 مىڭ دوللارعا جەتكىزۋدى ماقسات ەتىپ قويعاندىعىنان حاباردار ەتتى. بۇل جەردە گەرمانيانىڭ قولداۋى وتە ورىندى بولماق. سوندىقتان دا قازاقستان كەلەسى جىلدان باستاپ ۆيزالىق رەجىمدى وڭتايلى ەتۋدىڭ جولىن قاراستىرۋعا كىرىسكەلى وتىر.
كەزدەسۋ كەزىندە تاراپتار اۋعانستان ماسەلەسىنە قاتىستى دا پىكىر الماستى. قازاقستان وسى ەلدەگى جاعدايدىڭ تۇراقتانۋىنا, ەكونوميكالىق جاعىنان ايىعۋىنا ءمۇددەلى ەل رەتىندە ەرجان قازىحانوۆ گەرمانيالىق ارىپتەسىنىڭ وسى ءماسەلەگە بايلانىستى كونفەرەنتسياعا شاقىرۋىن قابىل الدى. يسلام ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنا توراعا رەتىندە ەلىمىز ەۋروپامەن, سونىڭ ىشىندە گەرمانيامەن ءوزارا ىقپالداساتىن بولادى. وسىلايشا مۇسىلمان الەمى مەن باتىس اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردى نىعايتۋعا اتسالىساتىندىعىن ايتا كەلىپ, ە.قازىحانوۆ قازاقستان گەرمانيانىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى مۇشەسى بولۋعا دەگەن ۇمتىلىسىنا قولداۋ بىلدىرەتىندىگىن اتادى. ءسوزىنىڭ سوڭىندا قازاقستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى ءوز ارىپتەسى گ.ۆەستەرۆەللەنى وزىنە ىڭعايلى كەزدە قازاقستانعا ساپارمەن كەلىپ قايتۋعا شاقىردى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.