اسسالاۋماعالايكۇم, «گاملەت»!

ءى.وماروۆ اتىنداعى قوستاناي وبلىستىق قازاق دراما تەاترىنىڭ ساحناسىندا الەمدىك دراماتۋر­گيا­نىڭ شىڭى سانالاتىن ۋ.شەكس­پير­دىڭ «گاملەت» تراگەدياسى قو­يىل­دى. قازاقتىڭ كەڭ تىنىستى اقىنى حاميت ەرعاليەۆ اقولەڭ تۇرىندە اۋدار­عان شىعارمانى تەاتر­دىڭ باس رەجيسسەرى, قازاق­ستان­نىڭ حالىق ءارتىسى ەرسايىن تولەباي ساحنالا­عان كەزدە ىق­شام­داپ, قازاقى ۇعىم­عا ىڭعايلاي ءتۇسىپتى. رەجيسسەردىڭ بۇل شەبەرلىگىنەن تەرەڭ فيلوسو­فيا­عا قۇرىل­عان وقيعا جەلىسىنە ەش­قانداي نۇق­­سان كەلىپ تۇرعان جوق. عۇ­مىرىن تەاترعا ارناپ كەلە جات­قان كانىگى ماماننىڭ ايتۋىنشا, درا­ماتۋر­گيا­نىڭ الەم­دىك ءىنجۋ-مار­جا­نى سانالاتىن شى­عار­مانى قويماي, ەشقانداي تەاتر بيىك دەڭ­گەيگە شىق­­تىق دەپ ايتا ال­مايدى. قوس­تاناي تەاترى مۇنداي بيىككە ون جىلدىڭ ىشىندە كوتە­رىل­دى. «ءان تۇزەلدى, تىڭداۋشىم, سەن دە ءتۇ­زەل» دەگەن ەمەس پە اباي! قازاق تەاترى «گاملەتتى» قويادى دەگەننەن زال كورەرمەنگە لىق تولدى. ونىڭ اراسىندا قاريادان جاس­تارعا دەيىنگى جاس ەرەكشەلىگىن بى­لاي قوي­عاندا, ورىس تەاترىنىڭ كورەرمەن­دەرى دە ءجۇر. سپەكتاكل اياقتالىپ, ساحنا جابىلعاندا ونى ءبىر دەممەن وتى­رىپ كورگەن جۇرت­شىلىق دۋىل­داپ ورنىنان تۇرىپ كەتتى. راسىن ايتۋ كەرەك, رەجيس­سەر­دىڭ دە, اكتەر­لەر­دىڭ دە, كورەر­مە­ندەردىڭ دە مۇن­داي الا­قاي قۋا­نىشى ءار ءسات بولا بەرمەيدى. بۇل ۇلى شىعارمانىڭ بوياۋىن بۇزباي, كورەرمەنگە جەتكىزە بىلۋدەن بولار. اكتەرلەردىڭ ون­داعى ءار كە­يىپ­­كەردىڭ بەينەسىن ءار­لەپ شىعارا ءبىلۋىنىڭ ارقاسىندا اق پەن قارا­نىڭ, ادالدىق پەن ارام­دىقتىڭ, ماحاببات پەن عاۋاداتتىڭ ماڭگى كۇرەسىن ويىپ الىپ كورسەتكەن شى­عارما قىر­لانىپ, جۇتىنا ءتۇس­كەن. اكەسى­نىڭ ءىنىسى كلاۆديدىڭ وپا­سىزدىعى ءۇشىن ودان كەك الۋدى ويلاعان گاملەت – نۇرلان كەن­جەاحمەتوۆتىڭ ءار قيمىلىن زال كىرپىك قاقپاي كۇتىپ وتىردى. بو­يىن كەك كەرنەگەن گاملەتتەن با­تىل­دىقتى دا, باتىر­لىق­تى دا, ءادىل­دىكتى دە, ءتىپتى ەڭ جاقىن ادام­دارىن جو­عالتقان شاراسىز جان­­نىڭ دا كۇيىن ۇعۋعا بولاتىن ەدى. اقىرىندا ونىڭ ءوزى دە وسى كۇ­رەستىڭ قۇربا­نى­نا اينالادى. ­ونەردىڭ قۇدىرەتى ەمەس پە, كو­رەر­مەن دە وي جەتەگىندە كەتەدى. ەكى ءجۇز­دى پولوني, ءوزىنىڭ توعى­شار­لى­عى جولىندا تۋعان اعاسىن قۇربان­دىققا شالعان كلاۆدي, ادالدىقتى ۇستاپ تۇرا الماعان گاملەتتىڭ اناسى گەرترۋدا بولماسا ادالدىق, ادامگەرشىلىك ءۇشىن ءومىر­دە كۇرەس تە بولماس ەدى. گاملەتتى سۇيگەن وفەليانىڭ شى­نا­يىلىعىن جاس اكتريسا ءمولدىر تا­عاەۆا ءمول­دىرەتىپ كورسەتە ءبىلدى. قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك ءسى­ڭىرگەن قايراتكەرى قونىس­بەك بەگايداروۆ قانداي ءرول بولسا دا شيىر­شىق اتتىرىپ جىبەرەتىن شەبەرلىگىن بۇل جولى دا كوپكە دالەلدەدى. ونىڭ ءپولونيى بو­يىن­داعى جاعىمپاز­دىق­­تىڭ, با­قاي­ە­سەپتىكتىڭ ءتۇبى جاق­سى­لىقپەن اياقتالمايتىندىعى كو­رەرمەنىن سەندىرەدى. سونىمەن قا­تار اكتەرلەر بەرىكقان توكەنوۆتىڭ كلاۆديى مەن گۇلميرا ۋاليەۆا­نىڭ گەر­ترۋ­داسى دا كورەرمەن كو­ڭى­لى­نەن شىقتى. وتكەن جىلى ون جىلدىعىن تويلاعان تەاتر وسى كۇنگە دەيىن 52 شىعارما ساحنالاپتى. اكتەرلەر, رەجيسسەرلەر ماڭدايتەرىن سى­پىر­عان سول قويىلىمداردىڭ كورەر­مەنگە بەرگەنى دە از بولعان جوق. سوڭعى جىلدارى قوستانايلىقتار ىبىراي ءالتىنساريننىڭ, ءمىرجا­قىپ­تىڭ, سۇلتان بايماعام­بەتوۆ­تىڭ بەينەسىن تەاتر ساحناسىنان كوردى. الدا قازاقتىڭ ءبىرتۋار ازا­ماتى, قوعام قايراتكەرى ءىلياس وماروۆتىڭ ءجۇز جىلدىق مەرەي­تويى كەلە جاتىر. تەاتر اتىن الىپ وتىرعان ءارى قوستاناي توپى­راعىنىڭ پەرزەنتى وسىناۋ ءىرى تۇل­عانى دا تەاتر ۇجىمى كورەرمەنگە ساحنادان كورسەتكىسى كەلەدى. باس رەجيسسەر ەرسايىن تولەبايدىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ونىڭ جۇزەگە اسارىنا تەاتر ۇجىمى سەنىمدى. باسقاسىن ايتپاعاندا, قازاق تەاتر ونەرىنىڭ پايعامبارلارى سەر­كە, ەلۋباي, قاپاندى بەرگەن قوس­تاناي ءوڭىرى ءتىلىمىز بەن ءدىنىمىز, ءداستۇرىمىز ەشكىمگە كەرەك بول­ما­عان زاماندا رۋحاني جۇتاڭدىقتى دا باستان كەشتى. تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان كەيىن وبلىستا قازاق تەاترى ەسىگىن اشتى. ەندى مىنە, قازىر قازاق دراما تەاترىنىڭ ءسان­دى دە ساۋلەتتى عيماراتى بوي كو­تەرۋدە. ۇستىمىزدەگى جىلعى كۇزگە سالىم ول پايدالانۋعا بەرىلمەك. – تەاتردىڭ ءوزى ادامنىڭ رۋحاني ازىعى ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىن ورىن. تەاتردىڭ ءىشى دە, سىرتى دا ءبارى دە سۇلۋ بولۋى كەرەك. قوستانايدا سالى­نىپ جاتقان تەاترداي عيمارات قازاق­ستاننىڭ وزگە وڭىرىندە ازىرگە جوق. بىزدە بۇرىن كادر جەتىسپەيدى دەگەندى كوپ ايتاتىن ەدىك. قازىر قوستاناي تەاترىندا كاسىبي ءتورت رەجيسسەر بار. بۇل ۇلكەن جەتىستىگىمىز. ءار­تىس­تەر قۇرامى دا بىلىكتى, جاس جا­عى دا تولىمدى. تەاتر جانىنان اشىلعان ستۋديا بالالار ءتار­بيە­لەپ, مامان­داردى ءوزىمىز دايىن­داۋ­عا مۇمكىندىك بەردى, دەيدى ەر­سايىن تولەباي. تەاتر تەك ءوسۋ, ورلەۋ ۇستىندە. بىلىكتى رەجيسسەر ءبىز اڭگىمەلەگەن «گاملەت» سپەكتاكلىنە كانىگى اكتەرلەرمەن قاتار, جاستاردى تارت­تى. ولار دا رەجيسسەر سەنىمىنەن شىعا ءبىلدى. دايىندىق شەبەرلىگىن شىڭ­داۋدان جالىقپايتىن تەاتر­دىڭ ءار اكتەرى شەكسپيردىڭ الەمدىك دەڭگەي­دەگى شىعارماسىن «اسسالاۋماعا­لايكۇم, «گاملەت!» دەپ قۋانا قارسى الدى. ويتكەنى, ولار وزدەرىنىڭ ىشكى قۋاتىنا, دا­يىندىعىنا سەنىمدى ەدى. كورەر­مەن­نىڭ دە كوڭىلىندە وسى ءسوز تۇر­عان­داي, ويتكەنى ولار تەاتر ونەرى­­نىڭ الەمدىك قازىناسىنان قا­نىپ ىشكىسى كەلەدى دە. ءنازيرا جارىمبەتوۆا. قوستاناي.