يننوۆاتسيالىق دامۋ باعىتىنداعى كاسىپورىن

قوستانايدا قازاقستاندىق «اۆتوكولىك دەترويتى» قۇرىلماقشى جاقىندا Allur Auto قازاق­ستان­دىق كومپانيالار توبى, اق «اگروماشحولدينگ قازاقستان» جانە وڭتۇستىككورەيالىق Ssang­Yong Motor Corp. كورپو­را­تسيا­سىنىڭ بىرلەسكەن اۆتوكولىك قۇ­راستىرۋ جوباسى مەملەكەتتىك ۇدە­مەلى يندۋستريالىق-يننو­ۆا­تسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنا ء(مۇيدب) ەنگىزىلدى. جوبا قار­قىندى يندۋستريالىق-يننو­ۆا­تسيالىق دامۋ جونىندەگى ءوڭىر­لىك كەڭەسىنەن قولداۋ تاۋىپ, يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار مينيسترلىگىنىڭ جانىن­داعى كو­ميس­سيانىڭ كەلىسىمىن الدى. وتاندىق جولسىزبەن جۇرە­تىن كولىكتەر جاساۋ جوباسىنىڭ يندۋستريالاندىرۋ جوبالارى­نىڭ كوشباسشىلار قاتارىنا شى­عۋى ابدەن ورىندى. قوستانايدا ءبىر­قا­تار جىلدار بويى اۋىلشا­رۋا­شىلىق تەحنيكاسى شىعا­رىل­سا, ەندى زاماناۋي اۆتوكولىكتەردى شى­عاراتىن الدىڭعى قاتارلى قۋات­تى وندىرىستىك كەشەن سا­لىن­دى. وتكەن جىلدىڭ كۇزىنەن مۇندا جولسىز­بەن جۇرەتىن كولىكتەر مەن پيكاپ­تاردىڭ جاڭا ۇلگىلەرىنىڭ ءبىر­قا­تا­رى قۇراستىرىلۋدا. بۇل تەك قۇ­راس­تىرۋ كونۆەيەرى عانا ەمەس, قا­زاقستاننىڭ ينتەللەك­تۋال­دى جانە تەحنولوگيالىق مۇمكىن­دىك­تەرى تولىق كولەمدە ىسكە اسى­رى­لىپ جاتقان زاماناۋي يننوۆا­تسيا­لىق ءوندىرىستىڭ شىنايى ۇلگىسى. بىلتىر مەملەكەتتىك ۇدە­مە­لى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيا­لىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ ال­عاشقى بەس­جىل­­دىعى باستالدى. باعدار­لا­ما مۇلدەم جاڭا ويلار مەن زاماناۋي تەحنولو­گيا­لارعا باعىتتالعان ۇزدىك يننو­ۆاتسيا­لىق جوسپارلاردى بىرىكتىرەدى. ءوت­كەن جىلدىڭ شىلدەسىندە ەلىمىزدە جاڭا يندۋستريا­لان­دىرۋ­دىڭ ال­عاش­قى زاۋىتتارى مەن فاب­ري­كالارى ىسكە قوسىلدى – 12 مىڭنان استام قا­زاق­ستان­دىقتاردى تۇ­راقتى جۇ­مىس­پەن قامتاماسىز ەتكەن 72 جوبا جۇزەگە استى. جەل­توقساندا ءۇمىت ارتتىرا­تىن 80 جوبا تاعى ىسكە استى, 12 مىڭ بىلىكتى ماماندار مەن جۇمىسشىلار وسى كا­سىپ­ورىن­داردا تۇراقتى جۇ­مىس ورىندارىن يەلەندى. بۇگىنگى تاڭدا يندۋستريا­لاندىرۋ بەسجىل­دى­­عى جالعاسىن تابۋدا. قوستانايلىق جوباعا قاتىستى قىزىعۋشىلىق تۋدىراتىن باستى نارسە, بۇل وتاندىق اۆتوكولىك ءون­دى­رى­سىنىڭ جالپى دامۋ مۇمكىن­دىك­تەرى. زاۋىتتى ورنالاستىرۋ ءجو­نى­نەن شەشىم قابىلداۋدا كورەيالىق ماماندار وتە قىزىقتى تۇجى­رىم­عا كەلدى. ولاردىڭ پىكىرىنشە, لوگيستيكا تۇرعىسىنان قاراستىر­عان­دا قوستاناي – قازاقستاندىق «اۆ­توكولىك دەترويتى» ءۇشىن ەڭ وڭ­تايلى جەر. بۇل, ولاردىڭ ويىنشا, تمد جانە تۇتاس ەۋرازيانىڭ گەو­گرافيالىق ورتالىعى, سول سەبەپتى بۇل جەردەن ورتالىق ازيانىڭ دا, رەسەيدىڭ ەۋروپالىق بولىگى مەن شىعىس ەۋروپانىڭ دا, ءسىبىردىڭ دە وتكىزۋ رىنوكتارى بىردەي ارا­قا­شىقتىقتا ورنالاسقان. سونداي-اق زاۋىتقا وڭتۇستىك كورەيا مەن جاپونيا ءونىم جەتكىزۋشىلەرىنىڭ نەگىزگى ورتالىقتارى جانە باتىس پەن شىعىستىڭ ىقتيمال رىنوك­تارى­مەن بايلانىستىراتىن ترانس­سىبىر ماگيسترالى دا جاقىن جەردە وتەدى. قازاقستان مەن ورتالىق ازيا رىنوكتارىمەن كاسىپورىندى قىزىلوردا, شىمكەنت, تاشكەنت جانە الماتى ارقىلى وتەتىن باسقا ماگيسترال بايلانىس­تى­را­دى. «بۇدان ارتىق جەردى ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس, – دەپ ءتۇسىندىرىپ ءوتتى قوستانايلىق SsangYong قۇراس­تىرۋ زاۋىتىنىڭ وكىلى اندرەي لاۆرەنتەۆ. – ءوندىرىستىڭ ورنالا­سۋى باسقا ايماقتارمەن سالىس­تىر­عاندا, تەك لوگيستيكانىڭ ءوزى­نەن ءبىر اۆتوكولىكتەن كەم دەگەندە  600 دوللار ۇنەمدەۋگە بولادى». شىنايى يننوۆاتسيالار, ءون­دى­رىسكە جوعارى ءبىلىمدى مامان­داردى تارتۋ, ءوندىرىستىڭ ەلەۋلى دەڭگەيدە جەرگىلىكتى جەردە ورنالاسۋى (50%-عا دەيىن), وتاندىق ازىرلەمەلەردىڭ كەڭ پايدالانىلۋى – جاڭا اۆتو­زاۋىتتىڭ باسىم يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ قاتارىنا ەنگىزىلۋى ءۇشىن سۇبەلى نەگىز. شىندىعىندا, SsangYong اۆتوكولىكتەرىنىڭ قوس­تا­نايدا شىعارىلۋىنىڭ كوپتەگەن كورسەتكىش بويىنشا ارتىقش­ى­لى­عى بار. مىسالى, جوبا اۆتوكولىك كاسىپورنى ءۇشىن رەكوردتى قىسقا مەرزىم ىشىندە ىسكە قوسىلدى. 2010 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا قازاق­ستان پرەزيدەنتى ن.ءا.نا­زار­باەۆ­تىڭ كورەيا رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارى كەزىندە وسى ەلدىڭ اۆتوكولىك جا­ساۋ­شىلارىمەن ارىپتەستىك تۋرالى باستى كەلىسىمدەرگە قول جەتكىزىلدى. كۇزگە تاياۋ كومپانيالار قوستا­ناي­داعى كاسىپورىندا SsangYong اۆتوكولىكتەرىنىڭ ءىرى كولەمدى قۇ­راستىرىلاتىندىعى تۋرالى جاريا­لاسا, وتكەن جىلدىڭ قازان ايىن­دا بارلىق SsangYong ديلەرلىك ورتا­لىق­تارىندا قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىندا قۇراستىرىلعان وسى مار­كالى اۆتوكولىكتەردىڭ رەسمي سا­تىلۋى باستالدى. بۇگىنگى تاڭدا زاۋىت العاشقى جوبالىق قۋاتىنا شىقتى: 300-دەن استام اۆتو­كو­لىك­تەر قۇراستىرىلدى, ال  2011 جىل­دىڭ اياعىنا دەيىن كونۆەيەردەن 1,5 مىڭعى جۋىق ماشينا شىعادى. ساياسي ەرىك پەن بەلسەندى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ ارقاسىندا ءبىر جىلعا تولمايتىن ۋاقىت ىشىندە دۇنيەگە كەلگەن زاماناۋي ماشينا قۇراستىراتىن كاسىپورىن ءىس ءۇس­تىندەگى يندۋستريالاندىرۋدىڭ شى­نايى تاجىريبەسىنىڭ ايعاعى. وسى جوبانى تولىق مانىندە يننوۆاتسيالىق ەتەتىن تاعى دا ءبىر ەرەكشەلىك ماشينا قۇراستىرۋشى كاسىپورىننىڭ قاراپايىم قۇراس­تىرۋعا عانا باعىتتالماعاندىعى. مۇندا ەلدە شىعارىلاتىن تەتىكتەر مەن بولشەكتەردى جاپپاي قول­دانۋ مۇمكىندىگىنە ۇلكەن ءۇمىت ار­تا­دى. جاقىن ارادا قازاقستاندىق اۋقىم كەڭەيە تۇسپەك. 2013 جىلعا قاراي ينۆەستورلار نۇكتەلىك دانە­كەرلەۋ جانە قوراپتى بوياۋ بو­يىنشا روبوتتالعان قۇرال-جاب­دىق­تاردى قۇراستىرىپ, ىسكە قوسۋ­دى جوسپارلاپ وتىر. بۇل ءوندىرىس اۋقىمدىلىعىن 35% دەڭگەيدە قامتاماسىز ەتەدى. ال 2017 جىلعا قا­راي زاۋىت قابىرعاسىندا اشىل­عان كونسترۋكتورلىق بيۋرونىڭ ازىرلەمەلەرىن قولدانا وتىرىپ, Allur Auto جانە «اگروماشحول­دينگ» وندىرىلگەن ءونىمنىڭ قازاق­ستاندىق ۇلەسىن 50%-عا دەيىن كو­تەر­مەك. ايتپاقشى, كب قازاق­ستان­دىق قامتۋ ۇلەسىن بىرتىندەپ كە­ڭەيتۋ ماقساتىندا اشىلىپ وتىر. كونس­ترۋك­تورلىق توپقا بىلىكتى ينجەنەرلەر, اۆتوكولىك تەحنو­لوگيا­لارىنىڭ ساراپشىلارى, پروگرامميستەر شا­قى­رىلدى. كەڭىستىك كومپيۋتەرلىك ۇلگىلەۋ, كۇردەلى فيزي­كا­لىق ەسەپتەر جانە باسقا ءادىس­تەردى قولدانا وتىرىپ, كب قازىرگى كەزدە كاسىپورىن وندىرەتىن اۆتو­كولىك قاتارىندا قول­دانىلىپ جات­قان بىرقاتار ءازىر­لە­مەلەردى جاساپ شىعاردى. مىسالى, SsangYong Actyon Sports پيكاپى جانە Kyron «جولتالعاماسىنىڭ» نەگىزىندە تجم قۇتقارۋ قىزمەتتەرى, ءموبيلدى ءورت كۇزەتى, سونىمەن قاتار گاز جانە كوگالداندىرۋ قىزمەت­تەرى كاسىپ­ورىن­دارى ءۇشىن ارنايى كەشەندەر ازىرلەندى. بۇگىندە مۇن­داي اۆتو­كولىكتەر الماتى, استانا جانە باس­قا قالالاردىڭ ارنايى قىزمەتتەرىنە جەتكىزىلۋدە. جەرگىلىكتى ناشار جولدار ءۇشىن قوزعال­عىش بولىكتىڭ كۇشەيتىلگەن جيىن­تى­عى ازىرلەنۋدە. ونىڭ ىشىندە قوز­عالتقىش ءتۇبى, بەرىلىس قوراپتارى مەن جەتەكشى دوڭعا­لاقتار رەدۋك­تور­لارىن قورعاۋ ءتۇيىن­دەرى قۇراس­تىرىلىپ, وندىرىلۋدە. الايدا بۇل دا وتاندىق مامان­دار­دىڭ ەندىرىپ جاتقان ازىرلەم­ەلەرى­نىڭ تولىق ءتىزىمى ەمەس. قوستانايلىق جوبانىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى ەرەكشەلىگى بار. لوگيستيكا بويىنشا قوستانايداعى زاۋىتتىڭ ورنالاسقان جەرى قولاي­لى ەكەندىگى جوعارىدا اتالىپ ءوتىلدى. كورەيالىق ينۆەستورلاردىڭ ءدال وسى كاسىپورىندا ءوز ونىمدەرىن بولاشاقتا كەدەن وداعى, تمد, ورتالىق ازيا جانە شىعىس ەۋروپا ەلدەرىنىڭ ايماقتىق رىنوك­تارىنا جەتكىزۋ بازاسى رەتىندە قاراستىرۋى تەگىن ەمەس. سول سەبەپتى, ءاۋ باستان-اق جوبا زاۋىتتىڭ مىندەتتى تۇردە جوعارى تەحنو­لو­گيالىق جانە زاماناۋي بولۋىن كوزدەدى. قازىرگى كەزدە  بۇل جەردە Ssang Yong كروسسوۆەرلەرىنىڭ ءتورت ءتۇرى جانە پيكاپتار شىعارىلادى, ال مامىر ايىنان باستاپ بۇل ءتىزىم ناۋرىزدا عانا جەنەۆا اۆتوسالو­نىن­دا رەسمي تۇردە ۇسىنىلعان جاڭا New Actyon 2011 جىلعى ۇلگىسىمەن تولىقتىرىلادى. قازاقستاندىقتار ءۇشىن ەلىمىز­دىڭ اۋماعىندا قۇراستىرىلعان جانە تولىق قىزمەتتىك قامتىلۋعا يە جاڭا كولىكتەردى ساتىپ الۋ مۇمكىندىگىنىڭ بولۋى ءوز كەزەگىندە ۇلكەن ءۇمىت ارتتىرادى. سەبەبى قازىردىڭ وزىندە كوپشىلىك ادامدار 1 شىلدەدەن كەيىن ۇستالعان شەتەل كولىكتەرىن اكەلۋ جەڭىلدىكتەرى الى­نىپ تاستالعاندا قالاي بولاتىنى جايلى ساۋال قويۋدا. سەبەبى ەلىمىز­دىڭ اۆتورىنوكتارىندا ۇستالعان اۆتوكولىكتەر باعاسىنىڭ كۇرت شا­رىقتاپ كەتۋى ابدەن مۇمكىن. ءاري­نە, كوپشىلىك تۇتىنۋشىلار نازا­رى, ەڭ الدىمەن, قازاقستاندا قۇ­راستىرىل­عان اۆتوكولىكتەرگە اۋا­دى, سەبەبى يم­پورتتىق باج سالى­عىنىڭ جوق­تىعى سەبەبىنەن ولار­دىڭ باعاسى قولجەتىمدى بولادى. ونىمەن قوسا «جولتالعاماستار» مەن كروسسور­ۆەر­لەر­دىڭ ايگىلى وڭ­تۇستىككورەيالىق شى­عارۋشىسى SsangYong Motor Corp. ءداستۇر بو­يىنشا دەموكرا­تيا­لىق باعا سترا­تەگياسىن ۇستانادى. وسىنىڭ ار­قا­سىندا كاسىپورىنعا دەگەن قىزى­عۋشىلىق قازىردىڭ ءوزىن­دە ارتىپ كەلەدى. كلاسى بويىنشا بىردەي 3-5 جىلدىق ۇستالعان كولىك­تىڭ ورنىنا اتاقتى ءوندىرۋشىنىڭ سوڭعى ۇلگىدەگى جاڭا كروسسورۆەرىن  ساتىپ الۋ قىزىعارلىقتاي جاعداي. ءون­دىرۋشى تۇتىنۋ رىنوگىنا باعاسى قۇراستىرىلۋىنا بايلانىستى 10-12 مىڭ دوللار بولاتىن باسقا دا قولجەتىمدى ۇلگىلەرىن ۇسىنباق. جاڭا وندىرىستىك كەشەن ورنا­لاسقان ايماقتىڭ اۆتوكاسىپورىن تۇرعىسىنداعى بولاشاعى تۋرالى دا جالپى اتاپ وتپەۋگە بولمايدى. ولاردىڭ كەلەشەگى زور. قوستاناي ءوزىنىڭ جاڭا زاۋىتىن ورنالاستىرۋ ورنى رەتىندە Sollers رەسەيلىك توپ جانە اكتسيونەرلەرى رەتىندە قازاق­ستان­دىق ۇكىمەتتى بىرىكتىرگەن «سا­رى-اركا اۆتوپروم» بىرلەسكەن مە­كەمەسىن تاڭداۋى كەزدەيسوق بول­ماعىنى انىق. «سارى-اركا اۆتوپروم» قوستانايدا ۋاز جانە ءدۇ­نيە جۇزىندە بەلگىلى برەندتەردىڭ ءبىر­قاتار ۇلگىلەرىن شىعارماق. ءسوي­تىپ, قوستانايدا بىرنەشە جىلدار بويى اگروماشحولدينگ كومباين­دارىن شى­عارعان «قوستاناي­دي­زەل» زاۋى­تى­نان باسقا مۇندا ەكى ءىرى ماشينا قۇراستىرۋشى زاۋىت ورنالاساتىن بولادى. دەمەك, «قا­زاق­ستاندىق دەترويت» اتانۋدىڭ سەبەبى دە بار. ەگەر ينۆەستورلار قىزىعۋشىلىعى, مەملەكەت قول­داۋى جانە كەڭ كولەمدى وتكىزۋ رىنوگى بولىپ تۇر­سا, نەگە سولاي اتالماسقا. سەيفوللا شايىنعازى. قوستاناي وبلىسى.