«ءبىر تال كەسسەڭ – ون تال ەك» دەگەندى ەس بىلگەلى قۇلاعىنا قۇيىپ وسكەن حالىق ءۇشىن ونىڭ ءتالىم-تاربيەلىك ءمانى بولەك. وسى ورايدا, قاراپايىم حالىقتى ايتپاعاندا, ەلىمىزگە كەلگەن شەتەلدىك مارتەبەلى مەيمانداردىڭ ءوزىنىڭ تال وتىرعىزۋى داستۇرگە اينالعانىن ايتا كەتۋ كەرەك.
ەلورداعا ات باسىن تىرەپ, اقورداعا ات بايلاعان بىلدەي ءبىر مەملەكەتتىڭ تىزگىنىن ۇستاعان تۇلعالارى قولىنا كۇرەك الىپ, قازاقستانمەن اراداعى ۇزاق جىلدارعا سوزىلاتىن دوستىقتىڭ دانەكەرى بولسىن دەگەن يگى نيەتپەن قازاق توپىراعىنا اعاش وتىرعىزعانىن كورىپ ءجۇرمىز. استاناداعى وتان-انا مونۋمەنتىنىڭ ىرگەسىندەگى الاڭدا پرەزيدەنتتەر وتىرعىزعان شىرشا اعاشتارى جايقالىپ تۇرعانى سونىڭ ءبىر ايعاعىنداي.
تيانشان شىرشالارىنىڭ تۇبىندەگى تاقتايشالارعا كوز جۇگىرتىپ شىقساڭىز, ءبىزدىڭ ەلگە كەلگەن مەملەكەت باسشىلارىنىڭ تولىق ەمەس ءتىزىمىن وسى جەردەن تابارىڭىز حاق. ەلباسى ن.نازارباەۆ وتىرعىزعان شىرشامەن ءبىر قاتاردا قحر توراعاسى سي تسزينپين, تۇركيا پرەزيدەنتى رەدجەپ تايپ ەردوعان, ازەربايجان باسشىسى يلحام اليەۆ, يوردانيا حاشيميت كورولدىگىنىڭ كورولى ابدوللا ءىى يبن ءال-حۋسسەين, ۇلىبريتانيانىڭ ەكس-پرەمەرى دەۆيد كەمەرون, گەرمانيانىڭ ەكس-پرەزيدەنتى حورس كەلەر سىندى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ شىرشالارى قازداي ءتىزىلىپ تۇر. يتاليا, ۋكراينا, سلوۆاكيا, وزبەكستان, حورۆاتيا, سلوۆەنيا, گرەتسيا, مىسىر, وڭتۇستىك كورەيا, پولشا, ۆەتنام, تۇرىكمەنستان, موڭعوليا سىندى مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ اتى-جوندەرى دە اعاش تاقتايشالارعا جازۋلى تۇر. ۇزىن سانى الپىسقا جۋىقتايدى.
ەرتەرەكتە كەلگەن پرەزيدەنتتەر شىرشالارىنىڭ بۇتاقتارى وتاۋ ورنىنداي جەرگە قانات جايىپ, 8-9 مەترگە دەيىن بوي ءتۇزەپ قالىپتى. «كەنجە» كوشەتتەر دە ولاردان قالىسار ەمەس. قحر-دىڭ بۇرىنعى ءتوراعاسى حۋ تسزينتاو مەن قازىرگى توراعا سي ءتسزينپيننىڭ دە استاناعا كەلگەنىنە, شىرشا ەككەندەرىنە قاراپ, ەكى مەملەكەتتىڭ اراسىنداعى قاتىناستاردىڭ تاريحى ەرتەرەك باستالىپ, قازىر دە قانات جايىپ كەلە جاتقانىن بىلۋگە بولادى.
شىرشالار وسكەن الاڭقايدىڭ ءبىر بۇرىشىندا «استانا كوگالداندىرۋ قۇرىلىسى» اق ماماندارى جاڭا كوشەتكە ورىن ءازىرلەپ جاتىر ەكەن. جاندارىنا بارىپ, از-كەم اڭگىمەگە تارتتىق. قالانى كوگالداندىرۋ مەكەمەسىنىڭ بەلدى قىزمەتكەرلەرى ديدار تەلجانوۆ پەن رۋسلان قابكەنوۆكە مەملەكەت باسشىلارىنا تال ەگۋگە قولعابىس جاساۋ تاڭسىق جۇمىس ەمەس. بىراق جاۋاپكەرشىلىگى كوپ جۇمىس. ەكەۋى تالاي پرەزيدەنتكە جۇمىس قولعابىن كيگىزىپ, كۇرەگىن اپەرىپ, اعاشقا سۋ قۇيىسقان. قاراپايىم جىگىتتەر ونى ايتىپ ماقتانعان جوق, ءوزىمىز سۋىرتپاقتاپ سۇراپ الدىق.
– شىرشالار قالانىڭ سىرتىنداعى «زەلەنسترويدىڭ» تالىمباعىندا كۇتىپ-باپتالادى,– دەيدى رۋسلان. – تۇبىندەگى توپىراعىمەن بىرگە قازىپ اكەلەمىز. تۇبىنە تىڭايتقىش دارىلەرىن سالامىز. پرەزيدەنتتەر ەككەن اعاشتاردىڭ ەشقايسىسى سولىپ قالعان ەمەس. ساپالى سۇرىپتالعان, كۇتىمى جاقسى كوشەتتەر عوي.
رۋسلان مەن ديداردىڭ قولىندا كوشەتتەرگە توپىراق سالاتىن, قىزىل بارقىتپەن قاپتالعان «ەكسكليۋزيۆ» كۇرەك, پرەزيدەنتتەردىڭ ەسىمدەرى جازىلاتىن تاقتايشا, سۋ قۇياتىن ىدىس, باسقا دا كەرەك-جاراقتارى سالىنعان جاشىك بار. ەكەۋى جۇمىس قولعابىن كيگىزىپ, كۇرەكتەرىن اپەرىپ, قولعابىس جاساعان. ديداردىڭ ايتۋىنشا, كۇن جىلىنعاننان كەيىن اعاشتاردى اپتاسىنا ەكى مارتە سۋارىپ, توپىراعىن قوپسىتىپ تۇرادى.
وتان-انا مونۋمەنتىنەن بولەك, «اتامەكەن» ەتنومەموريالدىق كەشەنى جانىنداعى تۋتوبەنىڭ ەتەگىندە دە مارتەبەلى مەيماندار ەككەن شىرشالار سامساپ تۇر. رەسەي پرەزيدەنتى ۆ.پۋتين, قىرعىزستاننىڭ ەكس-پرەزيدەنتى ا.اقاەۆ, ءتۇرىك رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى س.دەميرەل, ۋكراينانىڭ بۇرىنعى باسشىسى ل.كۋچما سىندى ساياساتكەرلەردىڭ ءىزى قالعان جەر. جالپى, شەت مەملەكەت باسشىلارى باسقا اعاش ەمەس, تيانشان شىرشاسىن ەگۋىنىڭ وزىندە ءبىر ءمان جاتقانداي. اسەمدىگىن, اڭقىعان حوش ءيىسىن ايتپاعاندا, بۇل – ءۇش عاسىردان استام ۋاقىت جاسايتىن, ءدىڭى ەكى مەترگە, بيىكتىگى ونداعان مەترگە دەيىن جەتەتىن اعاش. ءبىر بوي الىپ كەتسە, تابيعاتتىڭ قاتال مىنەزىنە, توپىراقتىڭ تاستاعىنا قاراماستان, ورشەلەنىپ وسە بەرەدى. «اتادان مال قالعانشا تال قالسىن» دەگەن قاعيدا بار. قانات جايعان استانامەن بىرگە, پرەزيدەنتتەر ەككەن كوشەتتەر دە جايقالىپ ءوسىپ كەلەدى. بۇل اعاشتار قازاقستاننىڭ باسقا مەملەكەتتەرمەن اراداعى بەرىك بايلانىسىنىڭ, دوستىعىنىڭ, باۋىرلاستىعىنىڭ بەلگىسى سياقتى.
ارنۇر اسقار, «ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ, «ەگەمەن قازاقستان