كوكتەمگى سۋ تاسقىنى وبلىس اكىمى ەرىك سۇلتانوۆتىڭ تىكەلەي باقىلاۋىندا تۇر. تاسقىنعا توسقىن قويۋدىڭ ازىرلىك شارالارىنا بايلانىستى ءوڭىردە قۇرامىندا 2700-دەن استام قۇتقارۋشى ءجانە 867 تەحنيكا بار جەدەل توپ جاساقتالعان. 41,1 مىڭ توننا ينەرتتى ماتەريالدار, 139 مىڭ ليتر جانار-جاعارماي قورى قۇرىلعان. وبلىس ورتالىعىنداعى بىلعارى زاۋىتى, زارەچنىي, جۇمىسشى كەنتى, بەرەكە, ويقالا شاعىن اۋداندارىندا سۋ باسۋ ىقتيمالدىعى جوعارى بولعاندىقتان, سۋ اعاتىن قۇبىرلاردى تازالاۋ ەرەكشە قارقىن العان. جارتى ميلليون تەكشە مەتر قار سىرتقا شىعارىلدى.
دەسەك تە, تابيعاتتىڭ مىڭ قۇبىلعان توسىن مىنەزىنە قارسى الدىن الۋ جۇمىستارى تياناقتى اتقارىلىپ جاتقانىنا قاراماستان, ارقانى كەڭگە سالۋعا ءالى ەرتە. كوكتەمنىڭ قالاي بولارى بەلگىسىز. كۇن كۇرت جىلىنىپ, ساي-سالانى سارقىراي اققان قارعىن سۋ كەمەرىنەن اسىپ كەتسە, قايتىپ جان ساقتايمىز دەگەن ساۋال ءۋاليحانوۆ اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىن دا قاتتى مازالاپ وتىرعان جايى بار. ويتكەنى, بۇل ايماقتاعى سىلەتى سۋ قويماسى قاۋىپتى ۋچاسكەلەردىڭ ءبىرى سانالادى. «كىسىدەگىنىڭ كىلتى اسپاندا» دەمەكشى, اۋداننىڭ تاعدىرى اقمولا وبلىسىندا ورنالاسقان سۋ قويماسىنا تىكەلەي تاۋەلدى. ول جاقتان اساۋ اتتاي ارىنداي كەلەتىن مول سۋ سىلەتى وزەنىنە قوسىلعاننان كەيىن ونىڭ جاعاسىن مەكەندەگەن اۋىلداردى ۇلكەن ابىگەرگە سالىپ جاتادى. وسى سەبەپتى اكىمدىكتىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا ءۋاليحانوۆ اۋدانىنداعى سىلەتى, ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى اۋدانداعى – شارىق, تايسارى, پەتروپاۆل, سەرگەەۆكا سۋ قويمالارىنا قاتىستى ارنايى ماسەلە قوزعالىپ, دايىندىق شارالارىن كۇشەيتۋگە باستى نازار اۋدارىلدى.
ءۋاليحانوۆ اۋداندىق توتەنشە جاعدايلار ءجونىندەگى ءبولىمنىڭ جەتەكشىسى باۋىرجان راحىمجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, قار نورماداعىدان كوپ ءتۇسكەندىكتەن, قارعىن سۋ توندىرەتىن قاۋىپ-قاتەردەن ارىلۋدىڭ جولدارى كۇنى بۇرىن ويلاستىرىلعان. ول ءۇشىن سۋ جىرىپ كەتەدى-اۋ دەگەن جەرلەر ەسەپكە الىنىپ, ارنايى ادام ءجانە تەحنيكا كۇشتەرى بەكىتىلگەن. توتەنشە جاعداي ورىن السا, ءبىر مىڭنان استام ادام قاۋىپسىز ورىندارعا كوشىرىل-
مەك. ورنالاستىرۋ, تاماقتاندىرۋ ءماسەلەلەرى شەشىلگەن.
«قامدانعان قاپى قالمايدى». جاۋاپتى ادامداردىڭ مالىمدەۋىنشە نەگىزگى كۇش-جىگەر سىلەتى سۋ قويماسىنان تونەتىن قاتەرگە قارسى جۇمىلدىرىلعان. سىلەتى سۋ قويماسىنىڭ باسشىسى ەۆگەني سىسولياتين ەرتە سۋ بوساتۋ تاجىريبەسى العاش رەت قولدانىپ وتىرعانىن, قازىر سۋ مولشەرى 60 پايىزدى قۇراپ, اعىس جىلدامدىعى سەكۋندىنا 20 مەتر بولسا, وزەننەن جىبەرىلەتىن سۋ مولشەرى ارتقان كەزدە ەكى ەسەگە دەيىن مولاياتىنىن جەتكىزدى. وسىعان بايلانىستى جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىمەن بىرلەسە وتىرىپ قورعانىس بەرىكتىگىنە ەرەكشە ءمان بەرىلىپ, جولدارداعى سۋ وتەتىن قۇبىرلاردى تازالاۋدىڭ كۇشەيتىلگەنى بايقالادى.
توسىن اپاتتىڭ زارداپتارىن بولدىرماۋ شارالارى كەشەندى جۇرگىزىلسە, مالعا دا, جانعا دا ەش زالالى تيمەسى انىق.
ءومىر ەسقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى