پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كەشەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا نەگىزىنەن ءۇش ماسەلە قارالدى. ونىڭ ءبىرىنشىسى – مەملەكەت باسشىسىنىڭ 14 اقپانداعى جارلىعىمەن بەكىتىلگەن اگروونەركاسىپتىك كەشەندى (اوك-ءتى) دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ جوسپارى.
وسى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قايرات ايتۋعانوۆ اتالعان باعدارلامانىڭ ماقساتى نارىقتاردا سۇرانىسقا يە, باسەكەگە قابىلەتتى اگروونەركاسىپتىك كەشەن ءونىمىن ءوندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلاتىندىعىن ايتىپ, باعدارلاماداعى 8 نەگىزگى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 134 ءىس-شارانىڭ قاراستىرىلىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
«ەلباسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ءبىرقاتار باعىتتار بويىنشا ءبىزدىڭ الەمدە ءىرى اگرارلىق ەكسپورتتىق ءونىم ءوندىرۋشى ەلدەردىڭ ءبىرى بولا الاتىنىمىز اتاپ ءوتىلدى. ءاسىرەسە, بۇل ەكولوگيالىق تازا تاعامدارعا قاتىستى ايتىلدى. بۇل ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, شاعىن جانە ورتا شارۋاشىلىقتاردى كووپەراتسيالارعا كەڭىنەن تارتۋ كوزدەلۋدە», – دەدى ءبىرىنشى ۆيتسە-مينيستر.
قارالىپ وتىرعان جوسپار اياسىندا ىشكى نارىقتى اۋىلشارۋاشىلىق تاۋرلارىمەن تولتىرۋ, وتاندىق ءونىمنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋ, وسى ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ قارجىلىق شارالارىن ءتيىمدى جۇرگىزۋ, سۋ رەسۋرستارى مەن جەر رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋعا جاعداي جاساۋ, وتاندىق تاۋار ءوندىرۋشىلەردى اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارى, حيميالىق قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتۋدى ارتتىرۋ, اوك-ءتى عىلىمي-تەحنولوگيالىق, كادرلىق جانە اقپاراتتىق-ماركەتينگتىك قامتاماسىز ەتۋ سەكىلدى كوپتەگەن ماڭىزدى ماسەلەلەر قامتىلعان.
وسى ماسەلەنى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اسقار مىرزاحمەتوۆ جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا كوپتەگەن مىندەتتەر جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارىنا جۇكتەلگەندىگىن, سوندىقتان, ولار ءوز مىندەتتەرىنە ءسايكەس ءاربىر اۋدان دەڭگەيىنە دەيىن وسىنداي جوسپار تۇزگەندەرى ءجون بولاتىندىعىن ايتىپ ءوتتى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان ەكىنشى ماسەلە مەكتەپتەردە ەلەكتروندى كۇندەلىكتى ەنگىزۋدىڭ قاناتقاقتى جوباسى جايىندا بولدى. وسى ماسەلە جايىندا بايانداعان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ بۇل شارا مينيسترلىكتىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىن بىرىكتىرۋ اياسىندا ىسكە اسىراتىندىعىن اتاپ ءوتتى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ول باسقاراتىن ۆەدومستۆو اياسىندا 73 اقپاراتتىق جۇيە جۇمىس ىستەيدى. وسى جۇيەلەردەگى دەرەكتەر 4 پلاتفورماعا بىرىكتىرىلگەن. ونىڭ ءبىرىنشىسى – ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ فدەرەكتەر بازاسىندا ءبىلىم جۇيەسى بويىنشا بارلىق اكىمشىلىك اقپاراتتاردى جيناقتاۋ. ەكىنشى پلاتفورما – ەلەكتروندى كۇندەلىكتە وقۋشىلاردىڭ كۇندەلىكتى ۇلگەرىمى, مەكتەپتىڭ, تەحنيكالىق-كاسىپتىك ءبىلىمنىڭ اكادەميالىق اقپاراتى جيناقتالادى. ءۇشىنشى پلاتفورما – بۇلتتى بۋحگالتەريا بويىنشا بارلىق ءبىلىم ۇيىمدارىنىڭ بىرىڭعاي بۋحگالتەرياسى جۇمىس ىستەمەك. ءتورتىنشى پلاتفورما – جوعارى ءبىلىمدى باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى دەپ اتالادى. مۇندا اتىنا ءسايكەس, ەلىمىزدەگى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەسى جيناقتالادى.
«ەلەكتروندى جۋرنالداردىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن ەندىرۋ سالانىڭ تولىقتاي اۆتوماتتاندىرۋعا ءمۇمكىندىك بەرەدى. وسىنىڭ نەگىزىندە ەندى مينيسترلىك, جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر مەن ءبىلىم بولىمدەرى وڭىرلەر مەن ايماقتاردا, مەكتەپتەردە, سىنىپتارداعى جاعداي جونىندە اقپارات الىپ, ساراپتاۋ مەن شەشىمدەر قابىلداۋ ءۇشىن قولايلى قۇرالعا يە بولماق. سونىمەن قاتار, مەكتەپتەردەگى بالالار كونتينگەنتىن جوسپارلاۋ, وقۋشى ورىندارىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن بولجاۋ, تاعى باسقا ماسەلەلەردى شەشۋ مۇمكىندىكتەرى ەداۋىر جەڭىلدەنەدى», دەدى مينيستر.
بۇل جۇيەنىڭ مەكتەپتەر مەن ولارداعى مۇعالىمدەر ءۇشىن بەرەتىن پايداسى دا مول بولماق. ولار ەندى سىنىپتارداعى جاعدايدى ونلاين باقىلاۋ مۇمكىندىكتەرىنە يە بولماق. ءويتكەنى, ەندىگى كەزەكتە ءىس جۇرگىزۋ قاعازدان ەلەكتروندى نۇسقاعا كوشىرىلەدى. ەلەكتروندى كۇندەلىكتىڭ اتا-انالار ءۇشىن ءتيىمدى جاعى, ولار ەندى بالالارىنىڭ ءبىلىم الۋداعى دامۋ بارىسىن, ولاردىڭ باعالارىن, ءۇي تاپسىرمالارىن قاداعالاۋعا ءمۇمكىندىك الادى. ويتكەنى, بۇل قىزمەتتەر تۇتىنۋشىلار ءۇشىن تەگىن ۇسىنىلادى.
مينيستر وسىعان وراي قولعا الىنعان قاناتقاقتى جوبا اياسىندا «ەلەكتروندى كۇندەلىك» جۇيەسىن پايدالاناتىن مۇعالىمدەر سانى قازىر 174 مىڭنان اسقاندىعىن, ونى 1,4 ملن وقۋشى مەن 854 مىڭنان استام اتا-انا قولدانىپ وتىرعاندىعىن جەتكىزدى. 2016 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنان باستاپ وسى ەلەكتروندى كۇندەلىك ارقىلى 64,5 ملن باعا قويىلىپ, 9,6 ملن ءۇي تاپسىرمالارى بەرىلگەن ەكەن.
بۇل جۇيەنى بۇكىل ەل كولەمىندە تاراتۋ ءۇشىن قولعا الىنعان ءمىندەتتەر ىشىندەگى ماڭىزدىلارى – مەكتەپتەردەگى ينتەرنەتتىڭ جىلدامدىق ليميتتەرى ماسەلەسىن شەشۋ جانە ءار سىنىپقا WiFi جەتكىزۋ بولىپ وتىرعاندىعىن ايتا كەتسەك, ارتىق بولماس.
ەرلان ساعاديەۆ بالالارعا ارنالعان جاڭا دەڭگەيلى تسيفرلى ءبىلىم رەسۋرستارىن (تسبر) دامىتۋ تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى.
تسبر دەگەنىمىز – بەينە جانە ينتەراكتيۆتى ساباقتار. ەلىمىزدەگى ءبىر مىڭنان استام مەكتەپ, ولاردىڭ ىشىندە نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى «BilimMediaGroup» كومپانياسى ۇسىنعان وسىنداي رەسۋرستاردى 2014 جىلدان باستاپ قولدانىپ كەلەدى ەكەن. 2016 جىلى كومپيۋتەر, پروەكتور جانە ەكراننان تۇراتىن وسىنداي «ۇشتىكتەر» جيناعىنىڭ 7300 داناسى ساتىپ الىنسا, 2017 جىلى 11 000-ى الىنباق. ال 2018 جىلى 12 000 جيناق ساتىپ الۋ جوسپارلانعان. ءبىرىنشى كەزەكتە مۇنداي كەشەندى قۇرالدارمەن اۋىل مەكتەپتەرى جانە ينتەرنەتكە قوسىلۋ مۇمكىندىكتەرى جوق ءبىلىم وشاقتارى جابدىقتالاتىن بولادى. مينيستر بۇل ورايداعى باستى مىندەت – بارلىق ءپان بويىنشا ەڭ ۇزدىك بەينەساباقتاردى اۋىل مەكتەپتەرىنە جەتكىزۋ ەكەندىگىن ايتىپ ءوتتى. بۇگىنگى كۇنى بالالارعا ارناپ ءۇش تىلدە جاسالعان 50 مىڭ بەينەساباق جيناقتالعان. مۇعالىمدەرگە ارنالعان بەينەماتەريالدار دا جەتكىلىكتى.
العا قويىلعان ماقساتقا ءسايكەس ءبىلىم بەرۋ سالاسىن اقپاراتتاندىرۋ ىسىمەن بەل شەشە كىرىسكەن مينيستر وسىنداي ماسەلەدە تۋىندايتىن اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك جايىنا دا توقتالىپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءاربىر اقپاراتتىق جۇيە, ەڭ الدىمەن, مىندەتتى تۇردە اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك تۇرعىسىنان تەكسەرىلىپ, سەرتيفيكاتتاۋدان وتكىزىلەدى. دەرەكتەر مەملەكەتتىك سەرۆەرلىك ورتالىقتا ساقتالادى. «كۇندەلىكتەگى» جەكە تۇلعالار تۋرالى مالىمەتتەر مەملەكەتتىك دەرەكتەر بازالارىنا كىرىكتىرىلەدى. 2016 جىلى قولدانىسقا ەنگىزىلگەن «اۆتوماتتاندىرۋ تۋرالى» زاڭ تالاپتارىنا سايكەس, مەملەكەتتىك ورگاندار جۇيەلەرىنىڭ وپەراتورى رەتىندە «ۇلتتىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار» اق تاعايىندالعان.
ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىن اقپاراتتىق تەحنولوگيالارمەن قامتاماسىز ەتۋ, ولاردىڭ ءبىرىڭعاي جۇيەسىن قۇرۋ ءۇشىن 36 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان ەكەن. وسىعان وراي اتالعان ماسەلەنى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسى قازىرگى ۋاقىتتا بۇكىل الەم بويىنشا اقپاراتتاندىرۋ ءىسىنىڭ جەدەل دامۋىنا بايلانىستى ونىڭ تەحنولوگيالارى دا جىلدان جىلعا جاڭارىپ, بۇرىنعىلارى تەز ەسكىرىپ قالىپ جاتقاندىعىن ەسكە سالدى. دەمەك, اتالعان ماسەلەدە قارجى جۇمساۋدىڭ تيىمدىلىگى بارىنشا ەسكەرىلۋى كەرەك. «بىزگە اقپاراتتىق تەحنولوگيالار مەن ولاردىڭ قۇرال-جابدىقتارىن ساتىپ العان كەزدە وسى جاعىن مىقتاپ ەسكەرۋ كەرەك. ەرتەڭ ول قۇرالدار جاراماي قالدى دەگەندەي قارجىنى بوسقا شاشىپ ءجۇرمەيىك», دەپ اتاپ ءوتتى باقىتجان ساعىنتاەۆ.
كۇن تارتىبىندەگى ءۇشىنشى ماسەلە – مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار كەزىندە كەلىسىمشارتتاردى قازىناشىلىق سۇيەمەلدەۋ تۋرالى قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆتىڭ بايانداماسى تىڭدالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار جونىندە جاسالعان كەلىسىمشارتتاردىڭ ورىندالۋى ەندى قازىناشىلىق تۇرعىدان باقىلاناتىن بولادى. ونىڭ جوباسى «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ قاتىسۋىمەن جاسالدى. بۇل ءىس تە ەلىمىزگە قاناتقاقتى جوبا دەڭگەيىندە بىرتە-بىرتە ەنگىزىلمەك.
پرەمەر-مينيستر ەلىمىزدە جۇرگىزىلەتىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ءىسىنىڭ ەلباسى سىنىنا ىلىككەندىگىن, سوندىقتان, وسى باعىتتا ەنگىزىلەتىن قاناتقاقتى جوباعا بارىنشا مۇقيات قاراۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. ءارينە, كەيبىر جەرلەردە وسى ىسكە كەدەرگى كەلتىرۋشىلىكتىڭ كەزدەسۋى دە عاجاپ ەمەس. سوندىقتان, بۇل باعىتتا اتقارىلاتىن جۇمىستارمەن جۇرتشىلىقتى حابارلاندىرىپ وتىرۋ قاجەتتىگىن ەسكە سالدى.
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان»