90-جىلداردىڭ باسىندا كسرو-داعى 700 مىڭ سوتتالۋشىنىڭ 100 مىڭى قازاقستاننىڭكولونيالارىندا جازاسىن وتەگەن. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ەلىمىز تۇرمەدەگىلەر سانى بويىنشا اقش پەن رەسەيدەن كەيىنگى ءۇشىنشى ورىندا بولعان. 25 جىل ىشىندە قازاقستاندا جازا وتەۋشىلەر سانىن قىسقارتۋ ماقساتىندا 8 رەت راقىمشىلىق جاسالدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن قىلمىستىق ساياساتتى ىزگىلەندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. باس پروكۋراتۋرادا «تۇرمە رەفورماسىنىڭ» ءىV فورۋمى وتەدى. ونىڭ بارىسىندا سوڭعى ءۇش جىلداعى جۇمىس قورىتىندىلانادى, دەپ ءمالىمدەدى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن باسپاسوز ءماسليحاتىندا باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى مارات احمەتجانوۆ. ول «ءتۇرمە رەفورماسىنىڭ» ءبىرىنشى فورۋمى 2013 جىلدىڭ اقپانىندا ءوتكىزىلگەنىن, ونىڭ شەڭبەرىندە «ءتۇرمە حالقىن ازايتۋدىڭ 10 شاراسى» جوباسى باستاۋ العانىن ەسكە سالدى.
«اتالعان فورۋمدا قالىپتاسقان ۇسىنىستار ءىس-شارالار جوسپارىنا ەنگىزىلىپ, پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ, جوعارعى سوتتىڭ, ءىىم, حالىقارالىق قۇقىق قورعاۋشى ۇيىمدارىنىڭ تاراپتارىنان قولداۋ تاپتى. جاڭا قىلمىستىق ءجانە قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكستەرىنە قوسىلدى. جوبانى ءۇش جىل ىشىندە ءجۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە قازاقستاندا ءتۇرمەدەگىلەردىڭ سانى 30% ازايدى, 2012 جىلى جازا وتەۋشىلەر سانى 52 مىڭ بولسا, 2016 جىلدىڭ سوڭىندا 36 مىڭ ادامدى قۇرادى, – دەپ اتاپ ءوتتى م.احمەتجانوۆ. – حالىقارالىق رەيتينگتە قازاقستان 35-ءشى ورىننان 68-گە تومەندەدى. ەكى جىل ىشىندە قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسىنىڭ 7 مەكەمەسى جابىلىپ, بيۋدجەتتىڭ 12 ملرد تەڭگەسى ۇنەمدەلدى».
سونىمەن قاتار, «تۇرمە رەفورماسىنىڭ» ءىV فورۋمىندا «كولونيالاردا جۇمىسپەن قامتۋ - 2017» جانە «الەۋمەتتەندىرۋ – سەن قوعامعا كەرەكسىڭ» جوبالارىن ىسكە اسىرۋ ناتيجەلەرىن تالقىلاۋ جوسپارلانعان. باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى فورۋمنىڭ ەكىنشى بولىگىندە «ازاپتاۋسىز قوعامعا» جاڭا جوباسى, سونداي-اق ولاردى بولدىرماۋدىڭ ناقتى ءىس-شارالار جوسپارى تانىستىرىلاتىنىن ايتتى.
«جوبانىڭ ماقساتى – قىلمىستىق پروتسەستە جانە پەنيتەنتسيارلىق سالادا ازاپتاۋدى جويۋ بويىنشا زاڭنامالىق جانە ءتاجىريبەلىك شارالاردى ازىرلەۋ جانە ءجۇزەگە اسىرۋ. ازاپتاۋدى بولدىرماۋ ينستيتۋتتارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ باعىتىندا زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ, سونداي-اق زاڭداردى جانە تاجىريبەنى حالىقارالىق ستاندارتتارعا جانە راتيفيكاتسيالانعان كەلىسىمدەر مەن كونۆەنتسيالار اياسىنداعى مىندەتتەرگە ءسايكەستەندىرۋ جوبانىڭ نەگىزى بولىپ تابىلادى», – دەپ ءتۇسىندىردى م.احمەتجانوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, جوبادا ىستانبۇل حاتتاماسىنىڭ قاعيدالارىن تاجىريبەگە ەنگىزۋ شارالارى بولەك كورسەتىلگەن, وندا ۇلتتىق جانە پروتسەسسۋالدىق ەرەكشەلىكتەرگە قاراماستان, ازاپتاۋدى ءتيىمدى تەرگەۋ بويىنشا بۇكىل الەمنىڭ تاجىريبەسى جيناقتالعان.
ايدار ورىسباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»