وسىنداي اۋقىمدى قونىستاندىرۋعا قاراشىعاناق كەن ورنىنداعى ەكونوميكالىق جانە تەحنيكالىق باعالاۋ جونىندەگى جۇمىستاردىڭ اياقتالۋى مەن ونى قورعاۋ اۋماعىنىڭ بولجامدى ۇلعايۋى سەبەپ بولىپ وتىر. سوندىقتان, ەل ۇكىمەتى وسى اۋماق اياسىنا تۇسكەن بەرەزوۆكا جانە بەستاۋ اۋىلدارىن قونىستاندىرۋ باعدارلاماسىن قابىلدادى. باعدارلاما ايماقتاعى جەرگىلىكتى بيلىك باسشىلىعىمەن ءىسكە اسىرىلۋدا, ال تاپسىرىس بەرۋشى ءرولىن جانە بارلىق شىعىنداردى «قاراشىعاناق پەتروليۋم وپەرەيتينگ ب.ۆ.» كومپانيياسى ءوز موينىنا الدى. جوعارى ساپا تالاپتارىن مۇلتىكسىز ساقتاۋ ەرەجەلەرىن ۇنەمى ۇستاناتىن كونسور-
تسيۋم كوشىرۋمەن بايلانىستى بارلىق جۇمىستى قر زاڭناماسى مەن حالىقارالىق ستاندارتتارعا قاتاڭ ءسايكەستىكتە جۇرگىزۋدى الدىنا ماقسات ەتىپ قويدى. ياعني, جاڭا جەردە ءار وتباسىعا بۇرىنعىسىمەن بىردەي تەڭ, ءتىپتى ودان دا قولايلى جاعدايلار ۇسىنىلادى. قۇرامىنا ءبورلى اۋدانى اكىمدىگى مەن ءماسليحاتىنىڭ, قپو جانە قوعامدىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى كىرگەن ارنايى كوميسسيا, ەڭ الدىمەن, بەرەزوۆكالىقتار مەن بەستاۋلىقتاردىڭ پىكىرى مەن ءمۇددەسىن ەسكەرەتىن بولادى. ولاردىڭ ءبىرى اۋداننىڭ اكىمدىگى جانە كاسىپ ورتالىعى اقساي قالاسىنان تۇرمىسقا قولايلى ءپاتەردى قالاسا, ەندى ءبىرى اۋىلدىڭ تۇرمىس سالتىن ءوزگەرتپەۋگە شەشىم قابىلداعان.
قونىستاندىرۋ ۇدەرىسى ەكى كەزەڭگە ءبولىنگەن. ءبىرىنشى كەزەڭدە اقسايداعى ەكى كوپ پاتەرلى ۇيگە الەۋمەتتىك از قامتىلعان ازاماتتار قاتارىنا جاتاتىن 82 وتباسى كوشىپ كىردى. ۇسىنىلعان پاتەرلەردىڭ كولەمى بۇرىنعى باسپاناسىنان كەم ەمەس. وتباسىنىڭ ءار مۇشەسىنە 15 شارشى مەتردەن دەگەن ەسەپپەن بەرىلدى. الايدا, ەگەر يەلىكتەگى ءۇيى ۇلكەن بولسا, جاڭادان قونىستانۋشىلار ودان دا كەڭ باسپاناعا يە بولادى. بولەك ءپاتەر الۋعا تىلەك بىلدىرۋشىلەردى دە, ءماسەلەن, نەكەدەگى ەر جەتكەن بالالارى بار اتا-انالاردىڭ تالاپتارىن ەسكەردىك.
جاڭادان قونىستانۋشىلاردىڭ العاشقى كوپ پاتەرلى ەكى ءۇيدىڭ ساپاسىنا كوڭىلدەرى تولادى. پاتەرلەر گازبەن جىلىتۋ قۇرالدارى جانە پليتالارمەن, ءاسۇي جيھازىمەن جابدىقتالعان. بالكوندارى شىنىلانعان, اۋلاسى اباتتاندىرىلعان. ءۇيدىڭ ماڭىندا مەكتەپ پەن بالالار باقشاسى ورنالاسقان.
ەكىنشى كەزەڭدەگى قونىستاندىرۋ جۇمىستارىنىڭ باسىم بولىگى دە اياقتالدى. اقساي قالاسىندا تاعى دا ەكى كوپ پاتەرلى ءۇي جانە «ارالتال» شاعىن اۋدانىندا اباتتاندىرۋ دەڭگەيى بويىن-
شا قالا ءپاتەرلەرىنەن كەم ءتۇسپەيتىن 100 كوتتەدج تۇرعىزىلدى. ولارعا كوممۋنيكاتسيالاردىڭ بارلىق ءتۇرى – گاز, ەلەكتر جانە سۋ جۇرگىزىلگەن. كوكتەمدە جولدار مەن اياقجولدار ءتوسەۋ جوسپارلانىپ وتىر.
– ءبىز, ەڭ الدىمەن, ءار وتباسى ءۇشىن قونىستانۋ ومىردەگى ماڭىزدى وقيعانىڭ ءبىرى ەكەنىن ەسكەردىك, – دەپ تۇسىندىرەدى ءبورلى اۋدانىنىڭ اكىمى الديار حالەلوۆ. – سوندىقتان دا ءبىز تۇرعىنداردان كەلىپ تۇسكەن ءماسەلەلەر, تىلەكتەرى مەن ۇسىنىستارىن ەسكەرۋگە تىرىستىق. باسىندا ولار وتە كوپ بولدى. الايدا, مەنىڭ ەسەپتى كەزدەسۋىمدە بەلگىلى بولعانداي, تۋىنداعان ءماسەلەلەردىڭ كوپشىلىگى ءوز شەشىمىن تاپتى. جوبانىڭ ىسكە اسىرىلۋىن وبلىس باسشىلىعى ۇنەمى نازارىندا ۇستاپ وتىر. ءبىز, ءوزىمىز دە ءبىرىنشى كەزەكتەگى تالابىمىز دەپ ەسەپتەيتىن جۇمىس ساپاسىن قونىستانۋشىلاردىڭ وزدەرى دە باقىلاۋدا ۇستاپ ءجۇر. سولاردىڭ اراسىنان قۇرىلعان باستاماشىل توپ, مەن ايرىقشا ماڭىزى بار دەپ اتاعان نىساندار – قۇرىلىس الاڭدارىندا ءدۇركىن-دۇركىن بولىپ تۇرادى.
ەكىنشى كەزەڭ اياسىندا 373 ءۇي يەلەرىنىڭ تۇرعىندارى كوشىرىلەدى. ولاردىڭ 349-ى بەرەزوۆكادا جانە 24-ءى بەستاۋدا. قونىستاندىرۋ ءجونىندەگى جوبا باسقارۋشىسى ترەۆور ماندەيدىڭ ايتۋىنشا, حالىقارالىق كونسۋلتانتتاردىڭ قاتىسۋىمەن اشىق ەسىك كۇندەرى وتكەن. ول كەزدەسۋلەردە قونىستانۋ جاعدايلارى, قونىستانۋشىلارعا العاشقى كومەك پەن قولداۋ ەرەجەلەرى ەگجەي-تەگجەي ءتۇسىندىرىلدى. وسى ماسەلە بويىنشا تولىق اقپاراتتى قامتيتىن بىرنەشە بروشيۋرا شىعارىلدى. بۇدان بولەك, قۇرىلعان كوميسسيا تۋىنداعان ماسەلەلەر بويىنشا قابىلداپ, ولارعا تولىق جاۋاپ بەرۋ جۇمىسىن جالعاستىرۋدا.
جاڭا ۇيلەردىڭ قۇرىلىسىنا قازاقستاندىق كومپانيالار تارتىلعان. ارالتالداعى 100 ءۇي – ءبۇتىن ءبىر شاعىن اۋدان. وندا 50 ءۇش بولمەلى جانە سونشالىقتى ءتورت بولمەلى كوتتەدج تۇرعىزىلدى.
– ءۇي ىرگەسىندەگى جەر تەلىمىنە شارۋاشىلىق قۇرىلىستارىن تۇرعىزۋ ءۇشىن وتەماقى بەرۋ قاراستىرىلعان, – دەپ جالعاستىردى ءسوزىن الديار حالەلوۆ. – ونىڭ ۇستىنە, قازىرگى كەزدە قولدانىلىپ وتىرعان باعامەن. شەشىمىن تابۋعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتىلەتىن باستى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – جۇمىسپەن قامتۋ. كوپشىلىگىنىڭ كەن ورىندارىندا تۇراقتى جۇمىسى بار. شاعىن جانە ورتا بيزنەسپەن اينالىساتىن كاسىپكەرلەرگە قونىستانعاننان كەيىن ءوز ءىسىن جالعاستىرۋعا ارنالعان جەر تەلىمدەرى بەرىلىپ جاتىر. جاڭا جاعدايدا شارۋا قوجالىعىنداعى جۇمىسىن جاڭعىرتۋعا بايلانىستى ءماسەلە دە ويلاستىرىلدى. بۇل جەردە جاڭادان قونىستانۋشىلاردىڭ تالاپ-ءتىلەكتەرىن ەسكەرۋ قاجەت. وسىنداي تاپسىرمالار كاسىپكەرلىك ءجانە جەر قاتىناستارى بولىمدەرىنە بەرىلدى. «قاراشىعاناق 1» شاعىن اۋدانىندا 300 ورىندىق مەكتەپ جانە ارالتالدا 320 ورىندىق بالاباقشا قۇرىلىسى اياقتالىپ كەلەدى. بۇل, سونىمەن بىرگە, قوسىمشا جۇمىس ورىندارى.
«ورالقۇرىلىسينۆەست» كومپانياسى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى فەدور پاۆكين ايتىپ وتكەندەي, بالاباقشا تۇرعىزۋداعى بارلىق قۇرىلىس جۇمىستارىمەن بىرگە, جيھاز بەن قۇرال-جابدىق جەتكىزىپ بەرۋ اياقتالدى. قۇرىلىس دەپارتامەنتى مەن ءبىلىم ءبولىمىنىڭ تالاپتارى دا ەسكەرىلىپ وتىر. نىسان باسىندا ۇنەمى تەحنيكالىق قاداعالاۋ وكىلى ءجۇردى. مەردىگەرلەردىڭ وزدەرى دە جۇمىس ساپاسىنىڭ جوعارى بولۋىنا, قۇرىلىس مەرزىمى مەن قاۋىپسىزدىك تەحنيكاسى نورمالارىن ءمۇلتىكسىز ساقتاۋعا مۇددەلى بولدى. بالاباقشادا ءبۇلدىرشىندەردىڭ ساباق وقۋى ءجانە دەم الۋى ءۇشىن بارلىق جاعداي قاراس-
تىرىلعان.
– مۇنداي ىستە مايدا-شۇيدە بولمايدى, – دەيدى الديار حالەلوۆ. – جاڭادان قونىستانۋشىلاردىڭ ارالتالداعى ءار اۋلانى تەحنيكالىق سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ءتىلەگى ورىندالدى. بۇل ءۇشىن ۇڭعىمالار قازىلدى. قونىستانۋ بەلگىلەنگەن مەرزىمدە وتكىزىلەدى دەپ ويلايمىن, اللا قالاسا, قىركۇيەك ايىندا جاڭا جەرگە قونىستانادى. بالاباقشا ءىس جۇزىندە ءازىر. مەكتەپتەگى سوڭعى جۇمىستاردى ءبىرىنشى تامىزعا دەيىن اياقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بەرەزوۆكا مەن بەستاۋ بالالارىنىڭ دەمالۋى مەن ەمدەلۋىنە قولداۋ كورسەتەمىز. ءبىز الدىمىزعا ءارقايسىسىنىڭ جاعدايىنا كىرۋدى ماقسات ەتىپ قويدىق, ونى ورىنداپ شىعامىز دەپ سەنەمىن. سونىمەن بىرگە, ابدەن ويلاستىرىلعان جوسپارعا دا ءومىر ءوز تولىقتىرۋىن ەنگىزەدى. سوندىقتان, جاڭادان قونىستانۋشىلارعا قولداۋ كورسەتۋ ءجونىندەگى كوميسسيا قونىستانۋشىلار كوشىرىلگەننەن كەيىن دە ارەكەت ەتەتىن بولادى.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
باتىس قازاقستان وبلىسى