ەسەپتى جىلدا ءوڭىر ەكونوميكاسى دامۋىن تومەندەتكەن جوق. ءوندىرىستىڭ فيزيكالىق كولەم يندەكسى 100,3 پايىزدى قۇراپ, 600,1 ميلليارد تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلدى. ونىڭ ىشىندە وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ءونىمى 8,4 پايىزعا ارتتى. بىلتىردان باستاپ قوستاناي وبلىسىندا شيكىزات كەيىن شەگىنىپ, وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ قادامى العا باستى.
وڭىردەگى ماشينا قۇراستىرۋ مەن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەۋ سالاسىنداعى ىلكىمدى ىستەردىڭ ءباسى باسىم بولىپ وتىر. مىسالى, 2016 جىلى ماشينا جاساۋ سالاسىندا قازاقستاندىق مازمۇن 4,2 پايىزعا ارتتى. وتكەن جىلى جۇك ماشينالارىن جاساۋ 44,1 پايىزعا ءوسىپ, 206 ماشينا ساپقا قويىلدى. سونىمەن قاتار, استىق جينايتىن 320 كومباين جاسالدى, بۇل الدىڭعى جىلعا قاراعاندا 100 بىرلىككە ارتىق, ياعني ونى ءوندىرۋ 39 پايىزعا ارتقان.
جالپى, قوستانايدىڭ ماشينا جاساۋشىلارى سوڭعى جىلدارى جەڭىل ماشينالاردىڭ 50 مودەلىن جاساۋدى يگەردى, سونىڭ ءىشىندە SsangYong, Peugeot, IVEGO,Toyoto, Hyndai, JAC cەكىلدى الەمدىك مويىندالعان برەندىلەر بار. «سارىارقااۆتوپروم» زاۋىتى شىعارعان 12 ەلەكتروموبيل ەسەپتى جىلدىڭ جاڭالىعى بولىپ وتىر.
«بايان سۇلۋ» كونديتەر فابريكاسى وتكەن جىلى «التىن ساپا» بايقاۋىندا «حالىق تۇتىناتىن ءۇزدىك تاۋار» اتالىمى بويىنشا لاۋرەات اتاندى. وبلىس بويىنشا كونديتەرلىك بۇيىمدار 1,6 ەسە, ەت 37,2 پايىزعا, شۇجىق ونىمدەرى 11,8, ءسۇت پەن قايماق 33,3, سارى ماي 8,1, ۇن 17,9 پايىزعا ارتتى.
2010 جىلى ءوڭىر ونەركاسىبىندە ءوڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ ۇلەسى 29 پايىز بولسا, بىلتىر ول 52,7 پايىزعا جەتتى. وبلىس ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيا تارتۋ ءوندىرىستىڭ ءوسۋ كەپىلىنە اينالىپ وتىر. وسى جىلدار ىشىندە وبلىس ەكونوميكاسىنا 125 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 84 جوبا جۇزەگە اسىرىلدى, سونىڭ ارقاسىندا 5000 جۇمىس ورنى اشىلدى. تەك بىلتىر عانا 107,8 ميلليارد تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلگەن.
ەكىنشى بەسجىلدىقتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ كارتاسىنا ەنگىزىلگەن 333,4 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيالىق قارجى سالىنعان 19 جوبا جۇزەگە اسىرىلۋعا ءتيىس ەدى. سودان قۇنى 8,9 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 7 نىسان پايدالانۋعا بەرىلىپ, 223 ادام جۇمىس ورنىن تاپتى. وسى جىلى تاعى دا 16 ميلليارد تەڭگە جۇمسالاتىن 3 كاسىپورىن ىسكە قوسىلماق, وندا 306 جۇمىس ورنى ۇسىنىلادى.
وبلىس وڭىرىندە وسىمدىك مايىن سىعاتىن ءىرى ەكى ماي زاۋىتى دا «Eurasian Foods Corporation» جانە «KazirAgro» كومپانيالارى ينۆەستيتسيالايتىن 34 ميلليارد تەڭگەگە سالىناتىن بولادى.
وتكەن جىلى قوستانايلىق ديقاندار 5,6 ميلليون توننا استىق جينادى, گەكتار اينالىمى 13,3 تسەنتنەردەن كەلدى. 215 مىڭ توننا مايلى داقىل جينالدى. قويماعا 186 مىڭ توننا كارتوپ, 71 مىڭ توننا كوكونىس سالىندى. مال ازىعى دا جەتكىلىكتى دايىندالدى.
وتكەن جىلى 22 ميلليارد تەڭگەگە 1145 بىرلىك اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارى الىندى. وبلىستان 1,4 ميلليون توننا استىق, 860 مىڭ توننا ۇن ەكسپورتتالدى. بۇل الدىڭعى جىلعا قاراعاندا 1,5 ەسە كوپ. رەسپۋبليكادان سىرتقا شىعارىلعان استىقتىڭ 25, ۇننىڭ 30 پايىزى قوستاناي جەرىندە وندىرىلگەن.
مال شارۋاشىلىعىندا ءسۇت پەن جۇمىرتقا ءوندىرۋ كولەمى ارتتى. سونىڭ ارقاسىندا ەت 2 مىڭ توننا, ءسۇت 3,5 مىڭ توننا, جۇمىرتقا 15 ملن دانا كوپ وندىرىلگەن. وبلىستا «سىباعا», «قۇلان», «التىن اسىق», «ىرىس» باعدارلامالارىنىڭ بارلىعى دا اسىرا ورىندالعان.
جولدىڭ ەكونوميكا ءۇشىن دە, الەۋمەتتىك سالا ءۇشىن دە پايداسى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ەسەپتى جىلى بۇل ماقساتقا بيۋدجەتتەن 16 ميلليارد تەڭگە قارجى ءبولىندى. ەكاتەرينبۋرگ –الماتى رەسپۋبليكالىق جولىنداعى توبىل وزەنىنىڭ ۇستىنەن وتەتىن كوپىرگە جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بىلتىر نەگىزىنەن اۋداندىق ماڭىزى بار جولدارعا كوڭىل ءبولىندى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا جىل بويىندا اتقارىلعان يگى ىستەرگە ءولىم-ءجىتىمنىڭ ازايعانى كەپىل بولا الادى. نارەستەلەر ءولىمى 15,9, تۋبەركۋلەزدەن بولاتىن ءولىم-ءجىتىم 9,4, قان اينالىمىنان قايتىس بولعاندار سانى 2,7 پايىزعا تومەندەگەن. ناتيجەسىندە وڭىردەگى جاس ۇزاقتىعى 70,7 جاستى قۇرادى.
ارحيمەد بەگەجان ۇلى ءبىلىم, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, الەۋمەتتىك قورعاۋ, مادەنيەت, تاعى باسقا سالالارداعى جىل بويى اتقارىلعان جاقسى ىستەر تۋرالى ايتىپ ءوتتى.
وبلىستا بيىل اتقارىلار, باستالار جوبالار بىتكەن ىستەن دە اۋقىمدى. قوستاناي قالاسىندا يندۋستريالىق ايماقتىڭ ىرگەسى قالانىپ, ونىڭ ينفراقۇرىلىمى جاسالۋدا. وندا بىرنەشە زاۋىت سالىنادى. سونىڭ بىرەگەيى اۆتوكومپونەنتتەر شىعارۋ زاۋىتى بولماق. سونىمەن قاتار, ءبىرسىپىرا ينۆەستيتسيالىق باسقا دا جوبالار جۇزەگە اساتىن بولادى. مىسالى, جىلىنا 300 مىڭ توننا سافلور مايىن وندىرەتىن زاۋىت تا وسى يندۋستريالىق ايماقتان ورىن تەبەدى. جوبا كۇنباعىس, باسقا دا مايلى داقىلداردى قابىلداپ, ساقتايتىن ءۇش ەلەۆاتوردى قامتيتىن بولادى. سونىمەن قاتار, بيىل وبلىس ورتالىعىندا اگروونەركاسىپتىك پاركتىڭ قۇرىلىسى باستالماق. وندا نىساننىڭ وندىرىستىك قۋاتىنا ساي جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلماق.
وبلىستىڭ مادەني-رۋحاني ومىرىندە دە سەرپىلىستەر كۇتىپ تۇر. ۇلى اعارتۋشى ىبىراي التىنساريننىڭ كەسەنەسى قايتادان سالىنادى, شاقشاق جانىبەككە ءزاۋلىم ەسكەرتكىش ورناتىلادى. قىركۇيەك ايىندا كەسەنەسى دايىن بولىپ, كەيكى باتىردىڭ باس سۇيەگى تۋعان جەر قوينىنا تاپسىرىلادى.
وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ زالدان قويىلعان سۇراقتاردىڭ بارلىعىنا جاۋاپ بەردى, جۇرتشىلىق وكىلدەرى كوتەرگەن الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى الداعى ۋاقىتتا نازاردا ۇستاپ, شەشىمىن تابۋى ءۇشىن جۇمىس جۇرگىزىلەتىنىن ايتتى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي وبلىسى