وسىدان ءبىر جىل بۇرىن وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ ءۇرجار اۋدانىنا ارنايى بارىپ, سول جۇمىس ساپارىندا الاكولدىڭ جاعالاۋىنداعى دەمالىس ايماعىن دامىتۋ ءماسەلەسى جونىندە القالى جيىن ءوتكىزگەن ەدى. جينالىسقا دەمالىس بازالارىنىڭ يەلەرى, كاسىپكەرلەر, مەكەمە باسشىلارى قاتىستى. وبلىس اكىمى سوڭعى كەزدە جاعالاۋى دا, جاعدايى دا سىن كوتەرمەي كەتكەن الاكولدىڭ ەرتەڭىنە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ, كول جاعاسىن رەتكە كەلتىرۋ كەرەكتىگىن باستى مىندەت قىپ قويدى. ءتىپتى, وبلىستىق بيۋدجەتتەن قوماقتى قاراجات ءبولىنىپ, ول ەڭ الدىمەن, جاعالاۋدى اباتتاندىرۋعا جۇمسالاتىندىعىنان دا حاباردار ەتتى. ءسويتىپ, جينالىستا بەلگىلى بولعانداي, ءبىر جىلدان سوڭ حالىقارالىق ماڭىزى بار نىسان الاكولدە, عاجايىپ جاعاجاي, دەمالىس ساياباعى, اربات ۇلگىسىندەگى كوشە, اۆتوبەكەت پەن 200 كولىككە ارنالعان تۇراق سالىناتىن بولدى. دەگەنمەن, وبلىس اكىمى دانيال كەنجەتاي ۇلى سول جولعى جيىندا, الاكولدىڭ كەمشىلىكتەرىن تايعا تاڭبا باسقانداي اتاپ كورسەتتى. ماسەلەن, كول جاعالاۋىنداعى 200-گە تارتا بازانىڭ 50-ءى عانا زاڭداستىرىلعان. دەمالىس بازاسىندا ەشقانداي قاۋىپسىزدىك شارالارى قامتىلماپتى. حالىقتان وڭاي جولمەن اقشا الىپ, بىراق دەمالۋشىلارعا جاعداي جاساماۋعا بارلىعىنىڭ ەتى ۇيرەنىپ العان.
مىنە, وسى پروبلەمالار ءبىر جىل بۇرىن ناقتى ايتىلسا دا, اباي اتامىز ايتقانداي, «باياعى جارتاس ءبىر جارتاس, قاڭق ەتەر, تۇكتى بايقاماس» دەگەننىڭ كەبىن كيگەن الاكولدىڭ ماسەلەسى سول كۇيى قالسا كەرەك. سەبەبى, بيىل الاكول تۋريستەردى قابىلداي المايتىن بولدى. بۇعان وبلىس اكىمى تىيىم سالدى. ءويتكەنى, وسىنداعى 147 تۋريستىك نىساننىڭ 139-ى سانيتارلىق تەكسەرۋدەن وتپەگەن. ماماندار ارنايى بارىپ تەكسەرگەندە بەلگىلى بولعانداي, دەمالىس ايماعىندا قاۋىپسىزدىك شارالارىن رەتكە كەلتىرۋ قولعا الىنباعان. قاجەتتى ينفراقۇرىلىم جوق. وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆ الاكولدىڭ جاعدايىنا بايلانىستى ءوتكەن بيىلعى جيىندا وسى پروبلەمالاردى ناقتى كورسەتە كەلە بىلاي دەدى:
– الاكولدىڭ ماڭىنان جاڭادان قۇرىلىس نىساندارىن سالۋعا تىيىم سالىنادى. حالىقتىڭ الدىندا الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنبەي وتىرسىزدار. جەڭىل جولمەن اقشا تاۋىپ, قالتاعا باسقاندى عانا بىلەسىزدەر. ءتىپتى اس ءىشىپ, اۋقاتتاناتىن مەيرامحانالاردىڭ دا بارلىعى تالاپقا ساي ەمەس. بىلتىر دا وسى, بيىل دا وسى. وسىلاي كۇن كورىپ, قوسىمشا بيۋدجەتتىڭ دە ءبۇيىرىن سورۋعا ءۇيرەنىپ العان سياقتىسىزدار. الاكولدىڭ ماڭىن تارتىپكە, رەتكە كەلتىرمەي, سىزدەرگە بىردە-ءبىر تيىن بەرىلمەيدى. بىلتىرعى ايتقان نۇسقاۋدى, تاپسىرمانى ورىنداڭىزدار.
دەسە دە, وبلىستىق اكىمدىك تۋريستىك بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن دەپ 550 ملن تەڭگە بولگەن ەكەن. بۇل قارجى جەكە-جەكە ءۇي تۇرعىزىپ العان كاسىپكەرلەرگە ەمەس, جالپىعا ورتاق حالىق دەمالاتىن جاعاجايدى جوندەپ, جولدى رەتكە كەلتىرۋگە بەرىلەتىن بولدى.
ءۇرجار اۋدانىنىڭ اكىمى سەرىك زاينۋلديننىڭ جۋرناليستەرگە بەرگەن اقپاراتىنا كەلسەك, الاكولدىڭ بولاشاعى زور. تۋريزم كلاستەرىن قۇرۋ بويىنشا ءىس-تاجىريبەلەرى مول ستراتەگيالىق ينۆەستورلاردى تارتۋ دا ويلارىندا بار. دەمەك, زاماناۋي مەيرامحانا, قوناقۇي, ساۋدا-لوگيستيكالىق كەشەن, ساۋدا ءۇيى, اسحانا, شاعىن ماركەت, اۆتوسەرۆيس قىزمەتى ءبىر جەردە شوعىرلانباق.
بىراق, وبلىس اكىمىنىڭ بۇل كولدى سىنعا الىپ وتىرعانى دۇرىس, دەيدى قاراپايىم حالىق. كولدىڭ تازالىعى سىن كوتەرمەيتىندىگى راس. بۇل تەك شىعىس قازاقستان وبلىسىنا عانا قاتىستى ەمەس, الماتى وبلىسىنا دا قاتىستى.
ولاي بولسا, الاكولدە زامان تالابىنا ساي ءتارتىپ ورناتاتىن ۋاقىت كەلگەن سياقتى. قولىمىزداعى التىننىڭ قادىرىن ۋاقىتىندا باعالاي بىلسەك بولعانى.
راۋشان نۇعمانبەكوۆا
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
ءۇرجار اۋدانى