قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ بيلىك تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى ۇندەۋىندە حالىققا «ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى, تاعدىرلى ماسەلەنى ۇسىنباق» ويىن, «كونستيتۋتسيا مەن زاڭدارعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ» جونىندەگى ۇسىنىستارىن ايتتى. «ءبىزدىڭ الدىمىزدا بيلىك تارماقتارىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن قايتا ءبولۋ مىندەتى تۇر», دەي كەلە, وسى مىندەتتى ورىنداۋعا كىرىسۋ سەبەبىن بىلاي دەپ وتە ورىندى پايىمدادى: «قازىر زاماننىڭ ديدارى وزگەردى. ءبىز دە وزگەرۋگە ءتيىسپىز. سول سەبەپتى, مەملەكەتتىڭ باسقارۋ جۇيەسىن دە جاڭعىرتاتىن كەز كەلدى». سودان سوڭ ءوزىنىڭ «ەلدىڭ مۇددەسى مەن زاماننىڭ تالابىن, ۇرپاقتىڭ بولاشاعىن ويلاي وتىرىپ, وسىنداي بايلام» جاساعانىن ەسكەرتتى جانە «ەكى نەگىزگى باعىت بويىنشا ىسكە» اسىرىلماق رەفورماعا تۇسىنىك بەردى.
پرەزيدەنتتىڭ ءوزى اتاپ ايتقانداي, ۇسىنىلىپ وتىرعان باعدارلاما ءۇش مىندەتتى شەشۋگە جاعداي جاسايتىن بولادى. بىرىنشىدەن, ساياسي جۇيەنىڭ تۇراقتىلىق قورىن جاسايدى. ەكىنشىدەن, ۇكىمەت پەن پارلامەنتتىڭ ءرولىن ارتتىرادى. بۇل شارا قازىرگى زامانعى سىن-تەگەۋرىندەرگە جاۋاپ قايتارۋدىڭ نەعۇرلىم ءتيىمدى مەحانيزمىن بەرمەك. پرەزيدەنت مۇنى «باسقارۋدىڭ نەعۇرلىم كۇردەلى جۇيەسى» دەپ اتادى. ول ءوز يەلىگىندەگى وكىلەتتىكتەردىڭ ايتارلىقتاي بولىگىن بيلىك تارماقتارىنا بەرۋگە سانالى تۇردە بارىپ وتىرعانىن اتاپ ايتتى. «مەن مۇنى جالعىز عانا ماقساتپەن – ەلدى باسقارۋدىڭ نەعۇرلىم ءتيىمدى, ورنىقتى, زاماناۋي جۇيەسىن قۇرۋ ءۇشىن جاساپ وتىرمىن», – دەدى. «ۇشىنشىدەن, الەمدە مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ امبەباپ مودەلى جوق. ءبارى دە ىزدەنىس ۇستىندە» ەكەنىن ەسكەرتە كەلە, «ءبىز ءوزىمىزدىڭ, كەيدە ەرەكشە شەشىمدەرىمىزدى» تاباتىنىمىزدى, «مەملەكەتتىك قۇرىلىستىڭ بوگدە مودەلدەرىن كوشىرىپ الۋمەن ەشقاشان اينالىسپاعانىمىزدى», ءبۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋعا «ۇسىنىپ وتىرعان رەفورما ەڭ الدىمەن ءوز تاجىريبەمىزگە جانە قازاقستاننىڭ ءوزىنىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە ارقا سۇيەيتىنىن» قاداپ ايتتى. قازاقستان قاي باعىتتا جۇرەدى دەگەن ساۋالعا جاۋاپ رەتىندە اتالعان رەفورمالار باعدارلاماسىن ۇسىندى.
ۇندەۋ جاريالانىسىمەن كوپشىلىك ۇسىنىلعان وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار جوباسىن قولداپ, ولاردى جاقسارتا تۇسۋگە باعىتتالعان ۇسىنىستارىن دا بىلدىرە باستادى. ءبىز دە مەملەكەت باسشىسىنىڭ سىرتقى ساياساتقا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك پەن ەلدىڭ قورعانىس قابىلەتىن ارتتىرۋعا كۇش-جىگەرىن جۇمىلدىرۋدى كوزدەگەن شەشىمىنە ريزامىز. وسى جەردە, ماسەلە كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر جايىندا بولعاندىقتان, كونستيتۋتسيادا بيلىكتىڭ سوت تارماعى جايىندا مەملەكەتتىك تىلدە تۇجىرىمدالعان قاعيداتتاردى مەيلىنشە دۇرىس ءتۇسىنۋ ءۇشىن تەرميندەردىڭ دۇرىس قولدانىلۋى دا ماڭىزدى ەكەنىنە نازار اۋدارعاندى ءجون كورىپ وتىرمىن. مەنىڭشە, ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر قاتارىندا بۇلاردى دا قاپەرگە العان ءجون بولار ەدى. مەن جاقسارتۋعا ءتيىس كەمشىلىككە بالاپ وتىرعان جايتتار نەگىزگى زاڭنىڭ مەملەكەتتىك تىلدە ەمەس, ورىسشا دايىندالىپ, قازاقشاعا اۋدارىلۋى سالدارىنان كەتكەن بولۋعا كەرەك. دەمەك, ونى تۇزەتەتىن ۋاقىت تا كەلدى, ورايى دا تۋدى.
سونداي-اق, كونستيتۋتسيالىق رەفورما جانە تاريحي ءادىلەتتىلىك قول ۇستاسىپ قاتار جۇرسە دەگەن تىلەكتەمىز. مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەنىمىزبەن, قازاق حالقىنىڭ بۇرىنعى رەجىمدەردە شەكتەلگەن قۇقىقتارىن تولىق قالپىنا كەلتىرۋمەن شىنداپ اينالىسپادىق. جاڭا مۇمكىندىكتەرگە يە بولعالى وتىرعان پارلامەنت, ءبالكىم, قازاقتىڭ ۇلت ماسەلەسىن ەسكەرەر, ارنايى تالقىلاۋلار جاسار, شەشىلمەگەن تۇستارىن ايقىندار, ءتيىستى قۇجاتتار قابىلدار, ءار سالادا قازاقتىڭ ۇلتتىق ءمۇددەلەرىنىڭ قوعالۋىن ءبىرىنشى كەزەككە قويار دەپ ۇمىتتەنەمىز.
پرەزيدەنتتىڭ ءوز بيلىگىنىڭ بىرقاتارىنان ەرىكتى تۇردە باس تارتىپ, زاڭ شىعارۋشى جانە اتقارۋشى بيلىكتى كۇشەيتۋگە سانالى تۇردە بارۋىن بارشامىز باعالاي بىلەيىك جانە وسى جاسالماق وزگەرىستەردىڭ جاسامپازدىققا ۇلاسۋىنا, بيلىك سالالارىنىڭ حالىققا قىزمەت ەتۋ دارەجەسىنىڭ جاقسارۋىنا بارشامىز ءبىر كىسىدەي كومەكتەسەيىك دەگەن تىلەك بىلدىرەمىن.
بەيبىت قويشىباەۆ,
«ادىلەت» تاريحي-اعارتۋ قوعامى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى