دامۋ جوسپارىن ايقىنداپ العان ەل
سوڭعى 25 جىل ىشىندە قازاقستان دەربەس مەملەكەت رەتىندە قالىپتاسۋ جولىمەن قارقىندى تۇردە ءجۇرىپ ءوتتى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندىق مەملەكەتتىلىكتىڭ تاريحى باسقا دامۋشى ەلدەر ءۇشىن جارقىن مىسال بولۋعا ابدەن لايىق دەپ سانايمىن. وسى 25 جىل ىشىندەگى جەتىستىكتەرگە ەلدىڭ ۇستانعان ساياسي باعىت-باعدارىنىڭ, ورتاق ەكونوميكالىق ۇستانىمنىڭ, سونىمەن قاتار, قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزىلدى. بۇگىنگى تاڭدا الەم كۇردەلى كەزەڭدى باستان وتكىزۋدە, كوپتەگەن ايماقتاردا قارۋلى قاقتىعىستار, لاڭكەستىك وقيعالار ورىن الىپ, كەيبىر ەلدەر ءوزىنىڭ دامۋ ۆەكتورىنان ايىرىلىپ قالدى. قازاقستان بولسا, 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋ ماقساتىن ايقىنداپ الدى. قازاقستان باسشىسى الەمدىك ەكونوميكانىڭ سوڭعى دامۋ ءۇردىستەرىن جەتە ءتۇسىنىپ, ءوز ەلىنە جاھاندىق دامۋدىڭ الدىڭعى قاتارىنان كورىنۋدى ۇسىنىپ وتىر. بۇل جاڭعىرۋدىڭ باسىمدىق بەرىلگەن باعىتتارى رەتىندە IT سەكتورى, اگرارلىق سالا جانە ينۆەستيتسيالىق ساياسات اتاپ كورسەتىلۋدە. «قازاقستان-2050» ۇزاق مەرزىمدى باعدارلاماسى مەن «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» جولداۋىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا ايرىقشا نازار اۋدارىلعان. ءدال وسى سەگمەنت الداعى 20 جىلدا ەلدىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ 50 پايىزىن بەرۋگە ءتيىس. ياعني, قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ءال-اۋقاتى قازىرگىمەن سالىستىرعاندا, الدەقايدا جاقسارىپ, جان باسىنا شاققانداعى ءىجو كولەمى بويىنشا الەمنىڭ دامىعان ون مەملەكەتىنىڭ قاتارىنا قوسىلادى دەگەن ءسوز. ۋكراينا مەن قازاقستان ونداعان جىلداردان بەرگى ارالىقتا تىعىز قارىم-قاتىناستا. ەلدە دامۋدىڭ جەكە باعدارلاماسىنىڭ بولۋى ءبىزدىڭ قازاقستان سياقتى تۇراقتى ءارى سەنىمدى ارىپتەسىمىز بار ەكەنىن كورسەتەدى. ال قازاقستان حالقىنا شىن جۇرەكتەن بەيبىتشىلىك, ماحاببات جانە ءوسىپ-وركەندەۋ تىلەيمىن. اندرەي ديكۋن, بۇكىلۋكراينالىق اگرارلىق كەڭەس باسشىسىءوسىمنىڭ بولاشاق مودەلى
بۇگىنگى ماتەريالىمىزدىڭ تاقىرىبىنا شىعارىپ وتىرعانىمىزداي مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقىنا بيىلعى جولداۋى بويىنشا مالىمدەمەسىندە ءوسىمنىڭ بولاشاق مودەلى دەگەن بۇعان دەيىن قولدانىلىپ كورمەگەن تىڭ تىركەستى اينالىمعا ەنگىزىپ جىبەردى. ونىڭ بىرنەشە بۋىندارى بار ەكەنىن ءبىلىپ وتىرمىز. سولاردىڭ ەڭ الدىڭعى قاتارىندا اگروونەركاسىپ كەشەنى تۇر.
سونداي-اق, جولداۋدا ەلىمىزدىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ بولاشاعىنا قاتىستى ناقتى تۇجىرىمدار ايتىلعان. جولداۋ جولدارىندا جازىلعانداي, بۇگىنگى باستى ماقسات – ەلىمىزدىڭ الەمدەگى ءىرى اگرارلىق ەكسپورتتىق ءونىم وندىرۋشىلەردىڭ قاتارىنا كىرۋى بولىپ وتىر. بۇل اگرارلىق سەكتوردا وڭدەۋ ىسىمەن اينالىسىپ جۇرگەن وتاندىق وندىرىسشىلەرگە جاڭا, تىڭ مىندەتتەر جۇكتەيدى.
«نوۆوالدجان» ۇن-ديىرمەن كومبيناتى جشس-ءنىڭ باس ديرەكتورى قانات تاپاەۆپەن ءتىلشىمىزدىڭ اڭگىمەسى وسىنداي باعىتتا ءوربىدى.
– قانات جاقسىلىق ۇلى, جولداۋدا ەلىمىزدىڭ ەۋرازيا ايماعىندا «نان كارزەڭكەسى» بولۋى كەرەكتىگى اتاپ كورسەتىلگەن. ونىڭ باستى جولى – شيكىزات وندىرىسىنەن جاپپاي ساپالى وڭدەلگەن ءونىم شىعارۋعا كوشۋ ەكەندىگى ايتىلعان. ءسىز بۇعان نە دەيسىز؟ – مەنىڭ ويىمشا, مۇنىڭ ماعىناسى تىم تەرەڭدە. پرەزيدەنت تۇجىرىمى ەكىنشى ءبىر قىرىنان قاراستىرعاندا جولداۋدىڭ باستى تاقىرىبىندا تۇرعان جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك دەگەن ۇعىمدى بىلدىرەدى. بۇل – وزدىگىنەن وڭاي بولا قالاتىن ءىس ەمەس. ءارى اگرارلىق سەكتوردىڭ الدىنا مەملەكەت باسشىسى قويىپ وتىرعان مىندەتتەر تەك تازا ەكولوگيالىق تاعامدارعا قاتىستى ەكەنىن ەسكەرسەك, وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ الدىندا تۇرعان جاۋاپكەرشىلىك جۇگى ارتا تۇسەدى. ءبىر سوزبەن تۇيىندەگەندە, بۇل – قازاقستاندىق برەند قالىپتاستىرۋ دەگەن ءسوز. جولداۋدا كورسەتىلگەن ءونىمنىڭ ۇلگىسى جانە ەتالونى دەگەن تىركەستەردى دە وسى برەند ۇعىمىمەن قاتار قولدانۋعا بولادى دەگەن ويدامىن. بۇل باعىتتا ەلىمىزدەگى ازىق-ت ۇلىك شيكىزاتىن وندەۋشى كاسىپورىندار ەڭ الدىمەن ەڭبەك ونىمدىلىگىن كوتەرۋگە كوڭىل بولۋلەرى قاجەت. الايدا, ماسەلەنىڭ ءمانى وسىلاي ەكەن دەپ ءونىم ساپاسىنا نۇقسان كەلسە, الەمدىك اۋقىمداعى باسەكەگە توتەپ بەرە الماي قالۋىمىز ابدەن مۇمكىن. بۇل وي-پىكىرىمنىڭ, اسىرەسە, ەكسپورتقا شىعارىلاتىن ونىمدەرگە تىكەلەي قاتىسى بار دەمەكپىن. ەلىمىزدىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنى تەك تاۋەلسىزدىكتىڭ سوڭعى ون جىلىندا عانا شيكىزاتتىق شىلاۋدان تولىق ارىلىپ ساپالى ءونىم وندىرۋگە بەت بۇردى. بۇل جەتىستىكتەر حالىقارالىق رىنوكتارمەن يىق تىرەستىرىپ ەمىن-ەركىن باسەكەگە تۇسۋىمىزگە سەپتىگىن تيگىزدى. وزگەسىن ايتپاعاندا, قازىرگى كەزدە بىزدە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنىڭ وراسان باي رىنوكتارىنىڭ ەسىگى ايقارا اشىلعان. جولداۋ تالاپتارىنا ساي كەلەشەكتە قىتايمەن بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلگەن. مۇندا اگرارلىق سەكتورعا دا اۋقىمدى ۇلەس تيەتىنىنە دە كۇمان كەلتىرە المايمىز. – مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا اگرارلىق سەكتور ەكونوميكانىڭ جاڭا درايۆەرىنە اينالۋى كەرەكتىگى ايتىلعان. مۇنىڭ ماعىناسىن قالاي تۇسىنەسىز؟ – بۇل تەرميندى قوزعاۋشى كۇش اگرارلىق سالانى ورگە سۇيرەيتىن لوكوموتيۆ جانە قوزعالمالى العا تەز جۇيتكيتىن تەتىك, قارقىندى قۋات كوزى تۇرعىسىندا قاراستىرۋعا بولاتىن شىعار. سونداي-اق, درايۆەردى الدىڭعى لەپتە نەمەسە الدىڭعى قاتاردا دەگەن ۇعىمدارمەن تەڭ قويساق تا قاتەلەسپەيتىن شىعارمىز. ياعني, اگرارلىق سەكتور ەكونوميكانىڭ جاڭا درايۆەرىنە اينالاتىن بولسا, ونىڭ بولاشاعى زور ءارى سەنىمدى دەگەن ءسوز. مىنە, پرەزيدەنت اتاپ كورسەتكەندەي, كوپتەگەن پوزيتسيالار بويىنشا الەمدەگى ءىرى اگرارلىق ءونىم وندىرۋشىلەردىڭ قاتارىنا كىرەتىن جولدىڭ باسى دا وسى بولسا كەرەك. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن تەمىر قۇسايىن,«ەگەمەن قازاقستان» اقتوبە وبلىسى