«قازاقستان حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرى مەن ادەت-عۇرىپتارى». شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مەكتەپتەرىندە ەندى وسىنداي جاڭا ءپان وقىتىلا باستايتىن بولادى. جاڭا ءپاندى ءبىلىم وردالارىنا ەنگىزۋ يدەياسىن وبلىس پروكۋرورى باعبان تايىمبەتوۆ ۇسىنىپتى. ەلباسىنىڭ «ماڭگىلىك ەل» ۇلتتىق يدەياسى مەن باس پروكۋراتۋرانىڭ قىلمىسپەن كۇرەس بويىنشا جۇزەگە اسىراتىن الدىن الۋ شارالارى ساياساتىن باسشىلىققا العان باستامانى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى, وبلىس اكىمدىگى مەن ءبىلىم باسقارماسى بىردەن قۇپتاعان كورىنەدى.
جاڭا ءپاننىڭ ماقسات-مۇراتى قانداي؟ قانداي قاجەتتىلىكتەن تۋىندادى؟ قالاي وقىتىلادى؟ وبلىستىق پروكۋراتۋرادا شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى اسەم ءنۇسۇپوۆا, وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايجان سادىقوۆا مەن وبلىس پروكۋرورىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن جاڭا ءپاننىڭ تۇساۋكەسەر راسىمىندە بۇل ساۋالدارعا جان-جاقتى جاۋاپ بەرىلدى. وبلىس پروكۋرورى باعبان تايىمبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, جاڭا ءپان الدىمەن جاس بۋىندى اتا داستۇردەن الشاقتاماي, ەلىن, جەرىن سۇيۋگە, قۇندىلىقتارعا قۇرمەتپەن قاراۋعا ۇيرەتۋدى مۇرات تۇتادى.
– جاسىراتىنى جوق, سوڭعى كەزدەرى ءداستۇرلى ەمەس ءدىني اعىمدارعا قوسىلىپ جاتقان جاستارىمىزدىڭ قاتارى كوبەيىپ بارادى. بۇل, ارينە, ءبارىمىزدى دە الاڭداتادى. مۇنىڭ ءبىر ۇشىعى ولاردىڭ ءوز حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرى مەن ادەت-عۇرىپتارىن جەتىك بىلمەۋىندە جاتىر ما دەپ ويلايمىز. سوندىقتان دا بالالارعا مەكتەپ جاسىنان باستاپ ءاربىر ەتنوستىڭ, ءدىننىڭ, ءارتۇرلى مادەنيەتتەردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن وقىتىپ, ءتۇسىندىرۋىمىز قاجەت. ولاردى تۇسىنىستىككە, شىدامدىلىققا باۋلۋعا ءتيىسپىز. بايتاق دالانى ساقتاپ قالعان بابالارىمىز سالت-ءداستۇردى بەرىك ۇستانا وتىرىپ, تاربيە ماسەلەسىنە ايرىقشا ءمان بەرگەنى ءمالىم. تاربيە مەن سالت-ءداستۇردىڭ تىزگىنىن قاتار ۇستاي بىلگەندىكتەن ۇرپاعى جاتباۋىر بولىپ, جات اعىمنىڭ جەتەگىندە كەتكەن جوق. دىلىنەن, دىنىنەن بەزگەن جوق. سوندىقتان مەكتەپ وقۋشىلارىنا ساف التىنداي سالت-ءداستۇرىمىزدى ەرتە باستان وقىتساق, ۇتىلمايتىنىمىز انىق, دەيدى وبلىس پروكۋرورى.
ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى ايجان سادىقوۆا جاڭا ءپاندى وقىتۋعا ازىرگە 17 ساعات ءبولىنىپ وتىرعانىن ايتادى. ياعني, مەكتەپ وقۋشىلارى ەكى اپتادا ءبىر رەت قازاقستان حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرى جانە ادەت-عۇرىپتارىمەن جان-جاقتى تانىسادى. ەگەر قاناتقاقتى جوبا ساتىمەن جۇزەگە اسىپ, اتا-انالار مەن مۇعالىمدەر تاراپىنان قولداۋعا يە بولسا, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بۇل باستامانى رەسپۋبليكانىڭ وزگە دە ءبىلىم وشاقتارىنا ەنگىزۋدى جوسپارلاپ وتىرعان كورىنەدى. قاناتقاقتى جوبا اۋەلى وسكەمەندەگى №17, 43 مەكتەپتەردىڭ بەسىنشى سىنىپ وقۋشىلارىنا ارنايى فاكۋلتاتيۆ ساباعى رەتىندە وقىتىلا باستايدى. جىل سوڭىنا دەيىن سەمەي قالاسى مەن گلۋبوكوە جانە ۇلان اۋداندارىنىڭ 9 مەكتەبى جاڭا ءپاندى تاجىريبەدەن وتكىزىپ كورمەك.
جاڭا ءپاننىڭ باعدارلاماسىن ازىرلەگەن جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى امانتاي جىلقىباەۆانىڭ ايتۋىنشا, باعدارلامالىق كەشەن باعدارلاما, مۇعالىمدەرگە ارنالعان نۇسقاۋلىق جانە وقۋشىلارعا ارنالعان وقۋ قۇرالى سىندى ءۇش بولىمنەن تۇرادى.
– ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – قازاق حالقىنىڭ عانا ەمەس, وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ دە تاريح تولقىنىنان ءوتىپ, سۇرىپتالىپ بىزگە جەتكەن اسىل مۇراسىن, مادەنيەتىن, تاريحىن جاس ۇرپاقتىڭ بويىنا ءسىڭىرۋ. سول ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. قازاقتا «ادام ۇرپاعىمەن مىڭ جاسايدى» دەگەن ءسوز بار. اۋمالى-توكپەلى مىناۋ زاماندا جاستارعا دۇرىس باعىت-باعدار كورسەتۋ – اعا ۇرپاقتىڭ پارىزى, دەيدى فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى امانتاي جىلقىباەۆا.
جاڭا ءپاندى مەكتەپتەرگە ەنگىزۋ نەمەسە ەنگىزبەۋ ماسەلەسى وقۋ جىلىنىڭ سوڭىندا بەلگىلى بولادى. اۋەلى تاجىريبە جۇرگىزىلگەن سىنىپتاردىڭ وقۋشىلارى ەمتيحان تاپسىرادى. ناقتى شەشىم سونىڭ ناتيجەلەرىنە وراي قابىلدانادى.
ازامات قاسىم,
«ەگەمەن قازاقستان»
شىعىس قازاقستان وبلىسى