ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىنا بايلانىستى بريفينگ ءوتتى. وعان ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, «نۇر وتان» فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى گۇلميرا ەسەمباەۆا, دەپۋتاتتار گۇلجان قاراقۇسوۆا مەن نۇرتاي ءسابيليانوۆ قاتىستى.
جيىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى جولداۋدىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن, ونىڭ العا قويعان ماقساتى مەن مىندەتتەرىن ايتىپ, ءوز پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. وندا گ.ەسەمباەۆا ەل ىشىندە ەلباسىنىڭ جولداۋى داستۇرگە اينالعانىن, ونى قازاقستان حالقىنىڭ جىل سايىن تاعاتسىزدانا كۇتەتىنىن, ويتكەنى, قۇجاتتا ەلىمىزدىڭ سوڭعى جىلدارى اتقارعان جۇمىستارى قورىتىندىلانىپ, بولاشاققا باعىت-باعدارى كورسەتىلەتىنىن اتاپ ءوتتى.
-قازىرگى كەزدە, - دەدى «نۇر وتان» فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى, – ەلىمىزدە كوپتەگەن باعدارلامالار قابىلدانىپ, جۇمىستار جاسالىپ جاتىر. ءبىز تاۋەلسىزدىگىمىزدى نىعايتۋدا تاريحي كەزەڭدەردەن ءوتىپ, ەلىمىزدى دامىتۋدا مۇمكىندىكتىڭ ءبارىن جاساپ كەلەمىز. بۇگىندە جۇزدەگەن اۋرۋحانالار مەن مەكتەپتەر, مىڭداعان شاقىرىم جولدار, ءجۇز مىڭداعان شارشى مەتر تۇرعىن ۇيلەر سالىنۋدا. وسىنىڭ ءبارى بىرلىك پەن بەرەكەنىڭ, قازاقستان حالقىنىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ اينالاسىنا توپتاسىپ, بىرىگىپ جۇمىس ىستەگەنىنىڭ ارقاسى دەپ بىلەمىن.
وسىعان بايلانىستى ول ەلىمىزدىڭ ەكى تاريحي كەزەڭنەن وتكەنىن, ەندى الدىمىزدا ءۇشىنشى جاڭعىرتۋ كەزەڭى تۇرعانىن, بۇل جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتى بولۋ كەزەڭى بولاتىنىن ايتتى. «وزدەرىڭىز جاقسى بىلەسىزدەر, – دەدى گ.ەسەمباەۆا, – قازاقستان الەمدەگى باسەكەگە قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قاتارىنا كىرىپ وتىر. ءبىزدىڭ ەل مۇنىمەن توقتامايدى. ەندىگى كەزەكتە ەلىمىزدىڭ ماقساتى – 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ. وعان پرەزيدەنتتىڭ ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ مەن باسقا دا تاپسىرمالارىن ورىنداساق قانا جەتە الامىز».
وسى جەردە حالىق قالاۋلىسى ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋداعى تاپسىرمالارىنا, ونىڭ ماڭىزدىلىعىنا كەڭىنەن توقتالدى.
–بيىلعى جولداۋدا ەلىمىزدىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنە باسا نازار اۋدارىلدى. راسىمەن دە قازىرگى كەزدە الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە باسەكەلەستىك كۇشەيىپ جاتىر. ءبىزدىڭ ەلگە دە بولاشاقتا يىق تىرەسە ءجۇرىپ, باسقا مەملەكەتتەرگە ءوز ونىمدەرىمىزدى وتكىزۋگە دايىن بولۋى كەرەك. باسكەگە قابىلەتتى بولۋ دەگەنىمىز – بيزنەستىڭ قاراپايىم قاعيداسى, ەرەجەسى. ول ءۇشىن ارينە, اۋەلى حالىققا كاسىپكەرلىكپەن اينالىسۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, شاعىن بيزنەستى دامىتۋعا جاعداي جاساۋىمىز كەرەك. ەلباسى جولداۋدا وسى جاعىن جاقسى ايتتى. بۇگىنگى تاڭدا جەر-جۇزىندە ءىت تەحنولوگياسى دامىعان, اۋىل شارۋاشىلىعى شالقىعان ەلدەر عانا قارا ءۇزىپ, العا شىعىپ جاتقانىن بىلەمىز. ەگەر مەملەكەت ءوز حالقىن جاقسى ونىممەن قامتاماسىز ەتىپ, تاعامدارىن تازا, ساپالى جاساعىسى كەلسە, الدىمەن ءوز ەلىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدان باستاۋ كەرەك. پرەزيدەنت جولداۋدا وسى جاعىن قاداپ ايتىپ, ناقتى تاپسىرمالار بەردى. سونىمەن بىرگە ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتىپ, ەلدىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى ايتتى. مەن ماجىلىستەگى «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى رەتىندە پارتيانىڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداپ, العان قويعان ماقسات-مىندەتتەرىن قولدايتىنىن ايتقىم كەلەدى. جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك – جولداۋداعى نەگىزگى باعدارلامالىق قۇجات. ەكونوميكانىڭ دامۋى كاسىپكەرلىكتى جان-جاقتى قولداپ, دامىتۋعا بايلانىستى. ءبىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتى ەلىمىز, الەم مويىنداعان ەلباسىمىز بار, – دەدى ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى.
وسىدان كەيىن جيىندا ءماجىلىستىڭ قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى گۇلجان قاراقۇسوۆا پرەزيدەنتتىڭ جولداۋدا قارجى جۇيەسى مەن بانك سەكتورىن دامىتۋ, نەسيە الۋ, ونى ءتيىمدى پايدالانۋ تۋرالى تاپسىرمالارىنا قاتىستى ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى. ول الەمنىڭ بارلىق ەلدەرى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن حالىققا نەسيە بەرۋمەن اينالىساتىنىن, ونىڭ ءوز ءىسىن باستاعان ادامعا جانە بانكتەرگە ءتيىمدى بولۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جاسايتىنىن ايتتى.
ء–بىزدىڭ ەلدە مەملەكەت پەن كاسىپكەرلەر اراسىندا ارىپتەستىك قالىپتاسىپ كەلەدى. الايدا, نەسيە بەرۋ ءىسىنىڭ اقساڭداپ جاتقانى دا بار. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسىنىڭ شاعىن بيزنەستى قولداۋ تۋرالى ويلارىمەن تولىق كەلىسەمىن جانە قولدايمىن. جالپى, ەلىمىزدە نەسيە بەرۋ, قارجى سالاسىن رەتتەۋ جۇمىسىن باقىلايتىن ءبىر ورگان بولعانى دۇرىس. ول ۇلتتىق بانك بولۋى كەرەك, – دەدى گ.قاراقۇسوۆا.
بريفينگتە كەلەسى كەزەكتە ءماجىلىستىڭ ەكونوميكالىق رەفورما جانە وڭىرلىك دامۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇرتاي سابيليانوۆ ءسوز الدى. ول بيىلعى جولداۋدىڭ ەلىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جاسالعانىن, وسى قۇجاتتىڭ نەگىزىندە كاسىپكەرلىكتى, ەلدى-مەكەندەردە ينتەرنەت جۇيەسى مەن ساندىق تەحنولوگيانى دامىتۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
–جاسىراتىنى جوق, قازىر شالعاي اۋىلداردا, باسقا دا جەرلەردە ينتەرنەت جۇيەسىنىڭ جىلدامدىعىن جاقسارتۋ كەرەك. جولداۋدا پرەزيدەنت وسى ماسەلەنى كوتەرىپ, ساندىق باعدارلاما جاساۋدى ۇسىندى. بۇل قۇجاتتا ينتەرنەت جۇيەسىنىڭ جىلدامدىعى ارتىپ, ساپاسىن جاقسارتۋ كوزدەلگەن. ەلباسى كاسىپكەرلەردىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرمەۋ تۋرالى دا تاپسىرما بەردى. قازىر كەيبىر جەردە كاسىپكەرلەرگە كەدەرگى جاسالىپ جاتقانى راس. سونىڭ كەسىرىنەن شاعىن بيزنەسپەن اينالىسىپ جاتقان ادامدار ءىسىن دوڭگەلەتە الماي كەلەدى. سوندىقتان پرەزيدەنت جولداۋدا بيزنەسكە كەدەرگى كەتىرمەۋ تۋرالى باسا ايتتى, – دەدى ول.
سونىمەن بىرگە ول كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ماسەلەسىندە ەلباسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى ويلارىمەن تولىق كەلىسەتىنىن, ويتكەنى, ەلدىڭ بەرەكەسى مەن مەرەكەسى, حالىقتىڭ ءوسىپ-وركەندەۋى وسى سالامەن تىعىز بايلانىستى ەكەنىن جەتكىزدى. وسى ورايدا ن.سابيليانوۆ نەسيەنى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا دەگەن ىنتاسى, جىگەرى بار ازاماتارعا بەرىلۋ كەرەكتىگىن, سولار وتاندىق ءونىمدى كوبەيتىپ, تاۋارلاردى ەكسپورتقا شىعارسا ەلىمىزگە پايدا عانا اكەلەتىنىن ايتتى. «بيىلعى جولداۋدا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى باسەكەگە قابىلەتتىلىك اگرارلىق سەكتورعا بايلانىستى ەكەنىن, سول ءۇشىن وسى سالانى دامىتۋ تۋرالى ناقتىلى تاپسىرمالار بەردى. ونى دامىتۋدىڭ بىرنەشە جولىن كورسەتىپ, ماقسات-مىندەتتەر قويدى. مىسالى, قازىر سۋبسيديا ماسەلەسى دە وزەكتى بولىپ تۇر. بۇگىندە ەلىمىزدە سۋبسيديانى ءىرى شارۋا قوجالىقتارى السا, بولاشاقتا ونى شاعىن بيزنەسكە دە كوبىرەك بەرۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. ەكىنشى ماسەلە, اگرارلىق سەكتورمەن ناقتى اينالىساتىن قۇرىلىمداردىڭ جۇمىسىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋ كەرەك. وسى ماقستاتا پرەزيدەنت «بايتەرەك» حولدينگى مەن «قازاگرو» كومپانياسىن بىرىكتىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەردى. بۇل وتە دۇرىس شەشىم بولدى. قازىر «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اق-نىڭ 500-دەن اسا ەنشىلەس كومپانيالارى بولسا, «قازاگرودا» 7, «بايتەرەكتە» 11 كاسىپورىن بار. سولاردىڭ ءبارى تىزە قوسىپ جۇمىس ىستەسە اگرارلىق سەكتور داميتىنى ءسوزسىز», – دەدى ول.
جيىندا ءماجىلىس دەپۋتاتى جولداۋدا سىبايلاس جەمقورلىق, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ماسەلەسىنە كەڭىرەك توقتالعانىن, قازاقستان دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلامىن دەسە جەمقورلىق دەگەن جەگىقۇرتپەن كۇرەسۋدى توقتاتپاي, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدا قاتاڭ ءتارتىپ پەن باقىلاۋدى كۇشەيتۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
داستان كەنجالين, «ەگەمەن قازاقستان»