ەرتەدە, جاستاۋ كەزىمىزدە ابىز اقساقالداردىڭ اڭگىمەسىن تىڭداۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت بولاتىن. ءبىزدىڭ بويىمىزدا جاقسىلىقتىڭ, كىسىلىكتىڭ مىسقالداي دا ءبىر ۇلەسى بولسا, سول اتالارىمىز بەن اعالارىمىزعا قارىزدارمىز. وسى ماقالانى جازۋ ءۇشىن قولىما قالام العىزعان مەنىڭ دانالىعىم ەمەس, اعالىعىم, قۇرمەتتى وقىرمان. بار ويىم – وزدەرىڭىزبەن وي ءبولىسۋ.
قازىرگى كۇندە دە تورقالى توي, توپىراقتى ولىمدە اۋىلدىڭ ۇلكەندەرى باس قوسىپ قالادى. وكىنىشكە وراي, اڭگىمە ارقاۋى كوپ جاعدايدا كۇندەلىكتى تىرلىكتىڭ ۇساق-تۇيەگى ماڭىنان ۇزاپ كەتە قويمايدى. سونداي كەزدە ءوزىنىڭ ابىرويىن, ءسوزىنىڭ قادىرىن قاشىرماي ادەمى قارتايا ءبىلۋدىڭ ءوزى قاستەرلى قاسيەت پە دەپ قالاسىڭ.
دانا حالقىمىزدىڭ «كوپ جاساعان بىلە مە, كوپتى كورگەن بىلە مە؟» دەگەن سوزىندە دە ءۇلكەن ماعىنا جاتىر. جاساعان يەمىزدىڭ ءوزى ءولارا شاقتا ءومىرگە كەلتىرىپ, ەكى عاسىردىڭ كۋاسى بولۋدى ءناسىپ ەتكەن ەكەن, ەندەشە ىشكەن-جەگەنىمىزگە ءماز بولماي, باستان كەشكەندى تارازىعا تارتىپ, وتكەننەن ونەگە, تاريحتان ءتالىم بەرۋگە تالاپتانساق ونىڭ نەسى ايىپ؟
توقسانىنشى جىلداردا ەل باسىنا تۇسكەن قيىندىقتار كوپتىڭ ءالى ەسىندە بولار. سوندا ءبىزدىڭ قينالعانىمىزدى كورگەن ءبىر قاريا ادام: «سونشاما نەسىنە ۋايىمدايسىڭدار, اسپانىمىز اشىق, نانىمىز بار. ولاي بولسا جاعداي دا جامان ەمەس قوي», – دەپ جۇباتاتىن.
ءبىر كوپشىلىك جەردە سول ءسوزدى ايتامىن دەپ قارسىلىققا كەز بولعانىم بار. ۇيگە كەلگەن سوڭ وڭاشادا ويعا شومدىم. «شىندىعىندا دا ءبىزدىڭ جاعدايىمىز بۇگىنگى كۇن تۇرعىسىنان العاندا قانداي, تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ جيىرما جىلدىعىندا قول جەتكىزگەن نەندەي تابىستارىمىز بار؟».
ارينە, قاشاندا شىدامدىلىعىنا شۇكىرلىگىن سۇيەۋ ەتىپ, توزىمدىلىگىنە تاۋبەسىن تىرەۋ ەتكەن قارا نارداي حالقىمىز قانداي دا ءبىر قيىندىقتارعا قاسقايا قارسى تۇرا ءبىلدى. اتا-بابالارىمىز سان عاسىر ارمان ەتكەن تاۋەلسىزدىككە قولىمىز جەتىپ, دوسىمىز ءسۇيىنىپ, دۇشپانىمىز كۇيىنىپ جاتسا, «مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن قازاقتىڭ» كەڭ پەيىلىنىڭ وتەۋى بولار.
وتپەلى كەزەڭنىڭ سىناعىن «كوپپەن كورگەن ۇلى توي» دەپ, كورشى اعايىنداردا كەزدەسىپ جاتقان اۋىرتپالىقتارمەن سالىستىرىپ, جەڭىلدەتە سالۋ ويىمدا جوق. ولاردىڭ جاعدايى مەن ءبىزدىڭ تۇرمىسىمىزدىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتىڭ جەر مەن كوكتەي ەكەنىن كوزى قاراقتى كوپشىلىكتىڭ ءوزى-اق كورىپ وتىرعان بولار.
قازىر قاي قالانىڭ بازارىنا بارساڭ دا قاپ ارقالاعان, قاپتاعان قىرعىز باۋىرلاردى كورەسىڭ, الىپ قۇرىلىس الاڭىنا اينالعان قازاقستانداعى بار اۋىر جۇمىستىڭ باسى-قاسىنان وزبەك اعايىنداردى كەزدەستىرەسىڭ. كەشەگى وداق كەزىندە وزىمىزبەن تەرەزەسى تەڭ بولىپ كەلگەن وسى قىرعىز, وزبەك, تاجىك, ت.ب. اعايىندار باسقا ەلدەردىڭ بوساعاسىنان سىعالاپ, نان تاۋىپ جۇرسە, ەۋروپانىڭ كوپتەگەن ايماقتارىندا تۇرىكتەردىڭ, ۇندىلەر مەن پاكستاندىقتاردىڭ جاعدايى وسىنداي. سوندا ولار قايبىر جەتىسكەننەن بالا-شاعاسىن تاستاپ, شەكارا اسىپ جوڭكىلىپ ءجۇر دەپ ويلايسىڭ, وسىنىڭ بارلىعى جۇمىسسىزدىق پەن جوقشىلىقتىڭ سالدارى.
قازىرگىدەي كۇردەلى كەزەڭدە كەيبىر جەرلەستەرىمىزدىڭ تۇرمىس دەڭگەيى ءالى دە كۇرت جاقسارىپ كەتپەگەنىمەن, ءبىزدىڭ حالىقتىڭ تاماق اسىراۋ ءۇشىن باسقا ەلدەردە جۇمىس ىزدەپ جۇرمەۋىنىڭ ءوزى ءبىراز نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ ارينە, بۇل جەردە قازاق حالقىنىڭ جەتىمى مەن جەسىرىن قاڭعىتپاي باۋىرىنا باساتىن قانىندا بار قاسيەت, ەلدە بولسا ەرىنگە تيەدى دەيتىن ەلجاندىلىق پەن قوعامشىلدىق, تۋعان-تۋىس پەن جەكجاتتىڭ اراسىنداعى جازىلماعان زاڭداي بولىپ كەتكەن قايىرىمدىلىق پەن باۋىرمالدىق سياقتى باسقا جۇرتتا كەزدەسە بەرمەيتىن وزىنە عانا ءتان تابيعي مىنەز-ق ۇلىقتىڭ دا ورنى بولەك ەكەنىن ايتىپ ءوتۋ كەرەك.
سوڭعى جىلدارى كۇش العان الەمدىك داعدارىستىڭ سالدارىنان باتىستاعى نەبىر الپاۋىت مەملەكەتتەردىڭ ءوزى بەلدىگىن تارتا بۋىپ, الەۋمەتتىك ءجاردەماقىلار مەن جالاقىنى قىسقارتۋعا ءماجبۇر بولعاندىعىن كۇندەلىكتى حابارلاردان ەستىپ-ءبىلىپ وتىرمىز. ال بىزدە كەرىسىنشە, جىل سايىن بيۋدجەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسى, زەينەتكەرلەردىڭ زەينەتاقىسى, ستۋدەنتتەردىڭ ستيپەندياسى ءوسىپ وتىرعانى كوڭىلگە زور سەنىم ۇيالاتادى. بۇل ورايدا «جالاقى وسەدى» دەگەننەن-اق تاۋارىن قىمباتتاتا باستايتىن ساۋدا تۇتقالارىن ۇستاعان پايداكۇنەمدەردىڭ امال-ايلاسى جەكە اڭگىمەنىڭ تاقىرىبى بولماق.
ۇرپاعىنا ساپالى ءبىلىم, سانالى تاربيە بەرۋ ىسىنە وتباسى مۇشەلەرى عانا ەمەس, مەملەكەتتىڭ دە ەرەكشە ماڭىز بەرۋى وسەر ەلگە ءتان قاسيەتتەردىڭ ءبىرى. كەشەگى كۇنگە كوز جىبەرسەك, تاۋەلسىزدىگىمىزدى العانعا دەيىن بالالارىمىزدىڭ شەتەلگە شىعىپ ءبىلىم الۋى تۇسىمىزگە كىرىپ پە ەدى؟ ءتىپتى, مىناۋ قاسىمىزداعى چەليابى, ومبى, قورعانعا بارىپ وقىعانىنا دا ءماز ەدىك قوي. ال, بۇگىن «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا تالابى بار 4000-نان استام جاستارىمىزدىڭ الەمنىڭ ءار تۇكپىرىندە جوعارى ءبىلىم الىپ جاتقاندىعىن ەستىگەندە ەرەكشە ءبىر سەزىمگە بولەنگەنىمدى جاسىرعىم كەلمەيدى. ونىڭ ۇستىنە ازۋى التى قارىس امەريكادا, الەم ەلدەرىنىڭ ىشىندە بەكزادا بولمىسىمەن ەرەكشەلەنەتىن ۇلىبريتانيادا, قاي كەزدە دە مادەنيەتىمەن كوش باستاپ جۇرەتىن فرانتسيادا, كارى قۇرلىق ەۋروپانىڭ باسقا دا مەملەكەتتەرىندە ءبىزدىڭ بالالاردىڭ وقىپ ءجۇرگەنىنە تاۋبە دەيسىز. ءوزىمىز سياقتى تمد مەملەكەتتەرىنىڭ قايسىسى وسىلاي ىستەپ جاتىر؟ ەندەشە, مۇنى ەلىمىزدىڭ زور جەتىستىگى دەپ باعالاۋعا تولىق قۇقىمىز بار. مۇنداي جاعدايمەن ماقتانساق تا ارتىق بولمايدى.
كەڭەستىك داۋىردە شەت ەلگە شىعىپ, ەل مەن جەر كورۋدىڭ ەلەۋلى كەدەرگىلەرگە كەزدەسكەنى اعا ۇرپاقتىڭ ەسىندە بولار. ءتىپتى سول كەزدەگى «الىس شەتەلىمىز» بولگارياعا, رۋمىنياعا, يۋگوسلاۆياعا تۋريستىك ساپار جاساۋ باقىتى بۇيىرعانداردىڭ ءوزى ايىرباستاۋعا رۇقسات ەتىلگەن 50 سومىن نەگە جەتكىزەرىن بىلمەي, سىرت ەلدەن جەر بولىپ ورالعانىن ۇمىتا قويعان جوقپىز. سونى بىلەتىن شەتەلدىكتەر كەڭەس وداعىنان كەلگەن تۋريستەرگە مۇسىركەۋ سەزىمىمەن قارايتىن. ءبىز ءۇشىن ول كەزدە بالتىق جاعالاۋىنداعى ەستونيا, ليتۆا, لاتۆياعا بارىپ كەلۋدىڭ ءوزى ارمان بولاتىن.
قازىر, شۇكىر, قايدا بارامىن, قانشا بولامىن دەپ ۋايىمدامايسىڭ, قالتاڭ كوتەرسە قالاي سايرانداساڭ دا ءوز ەركىڭدە. جاز كۇندەرى ەڭبەك دەمالىسىن شەتەلدەرگە بارىپ وتكىزەتىندەردىڭ قاتارى كۇننەن-كۇنگە ءوسىپ كەلەدى.
قۋعىن-سۇرگىنگە تولى زامانداعى سولاقاي ساياساتتىڭ كەسىرىنەن قازاقستان تاعدىردىڭ بۇيرىعىمەن كوپ ۇلتتى مەملەكەتكە اينالۋعا ءماجبۇر بولدى. الايدا, مۇنىڭ ءبارى كوشىپ كەلگەن وزگە حالىق وكىلدەرىنىڭ ءوز ەرىكتەرى بويىنشا بولىپ جاتپاعاندىعىن تۇسىنگەن قازاقتار ولارعا دوستىق قۇشاعىن جايىپ, ءبىر ءتىلىم نانىن ءبولىسىپ جەدى. قازاقستانداعى ۇلتتاردىڭ ءبارى ءبۇگىندە ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي تاتۋ-ءتاتتى تىرلىك كەشۋدە. وسىنىڭ ءبارى ءبىزدىڭ حالىقتىڭ كەڭدىگىنىڭ, جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياساتتىڭ ساليقالىلىعىنىڭ جەمىسى. وسىدان 15 جىل بۇرىن قۇرىلعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جۇمىسى بۇكىل الەمنىڭ نازارىن اۋداردى. قازىرگى تاڭدا بىرقاتار مەملەكەتتەردىڭ ۇلتارالىق قاتىناستار شيەلەنىسىپ تۇرعان كەزەڭدە حالىقتار دوستىعىنىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسىنە قىزىعۋشىلىق تانىتۋى زاڭدى دا.
بۇگىندە جەر شارى مازاسىزدىققا تولى. وعان كەيبىر ەلدەردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ ءتومەندەۋى, ۇلتارالىق قاقتىعىستار, ءدىني كوزقاراستار قايشىلىعى سەبەپشى بولۋدا. سونداي دۇربەلەڭدى كەزەڭدە بىزدەگى سۇتتەي ۇيىعان بىرلىككە قىزىعا دا, قىزعانا قارايتىندار از ەمەس. الىس-جاقىن كورشى مەملەكەتتەردە ورىن العان قاقتىعىستار سالدارىنان ادام شىعىنىنا جول بەرىلگەندىگى دە بەلگىلى. ءتىپتى 180 جىلدىق تاۋەلسىز تاريحى بار بەلگيا ءححى عاسىردا وسىنداي قولايسىز جاعدايعا تاپ بولىپ وتىرعانىن كورگەندە, نە ايتارىڭدى بىلمەيسىڭ. سول قايشىلىقتاردىڭ بارلىعى دا سوعان بايلانىستى قازا تاپقان جانداردىڭ ءبىر تامشى قانىنا تاتىمايتىندىعى ايقىن. سوندىقتان دا ەلىمىزدە قول جەتكىزىلىپ وتىرعان تىنىشتىقتىڭ, تاتۋلىقتىڭ قادىرىن ءبىلۋ بارشامىزدىڭ ازاماتتىق, كەڭ ماعىنادا العاندا ەلدىك بورىشىمىز.
تاعى دا ءبىر ەرەكشە توقتالا كەتەر سالا – ءسوز بوستاندىعى. كەڭەس وداعى كەزىندە ەنگىزىلگەن قاتاڭ تسەنزۋرانىڭ سالدارىنان قوعامداعى وتكىر ماسەلەلەر «جابۋلى قازان» كۇيىندە قالىپ كەلدى. وقتا-تەكتە ورتالىق «پراۆدا» گازەتىندە عانا سىن ماتەريالدار جاريالاناتىن. بىراق وندا دا سىن ساداعىنا تومەنگى پارتيا ۇيىمدارى ىلىنەتىن.
ءتىپتى, باتىل سىندى بىلاي قويعاندا, «دارحان قازاق دالاسى», «قازاقتىڭ كيەلى توپىراعى» دەپ جازعاندارعا دا «ۇلتشىل» دەگەن ايىپ تاعىلىپ جاتاتىن. ەگەمەن ەلىمىزدە قانات جايىپ كەلە جاتقان جاريالىلىقتىڭ ناتيجەسىندە اركىم ءوزىنىڭ وي-پىكىرىن اشىق ايتا الاتىن جاعدايعا قول جەتكىزدىك. قازىر مەملەكەتتىك ەمەس بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ سانى شامامەن 2500-گە جەتتى. سوندىقتان دا بۇگىن وبلىستاردا, ءتىپتى شاعىن قالالاردا شىعاتىن گازەتتەردىڭ ءوزى مينيسترلەردى, اكىمدەردى, ت.ب. باسشىلاردى جەردەن الىپ, جەرگە سالىپ جاتقانىن كورەمىز. مۇندايدا تەك كەيدە سىناعاننىڭ ءجونى وسى ەكەن دەپ اۋا جايىلىپ كەتۋگە, ايعاقسىز كىنالاپ, جازىقسىز جالا جابۋعا جول بەرىلمەۋى كەرەك. ال, بىراق, ءادىل سىننىڭ قوعام دامۋىنا قوماقتى ۇلەس قوساتىنى ءسوزسىز.
ەندى مەملەكەتتىك تىلىمىزگە كەلەيىك. قىزىل يمپەريانىڭ كەزىندە انا ءتىلىمىزدىڭ جويىلۋدىڭ از-اق الدىندا بولعانى بارشاعا ءمالىم. قازاقشا مەكتەپتەر شەتتەرىنەن جابىلىپ, ۇلتتىق سالت-داستۇرىمىزدەن اجىراپ قالعانىمىز ءالى ەسىمىزدە. سول كەزدەگى استانامىز, ءبىر ميلليوننان استام حالقى بار ءبىر الماتىنىڭ وزىندە جالعىز-اق قازاق مەكتەبىنىڭ بولعاندىعىن ايتساق تا جەتكىلىكتى. ەگەر اڭساعان تاۋەلسىزدىگىمىز تاعى ونشاقتى جىلعا كەشىككەندە تامىرى قۇرعاپ قالعان تۋعان تىلىمىزگە قان جۇگىرتۋگە كەش بولىپ قالار ما ەدى, قايتەر ەدى؟..
راس, ءبىر كەزدەرى بوساعادان عانا ورىن ءتيىپ قالعان انا ءتىلىمىزدىڭ التىن باسىن تورگە شىعارۋ ىسىندە ىركىلىستەر بولىپ جاتقاندىعىن مويىنداۋعا تۋرا كەلەدى. الايدا, سونىڭ بارىنە ەڭ ءبىرىنشى كىم كىنالى؟ اششى دا بولسا اشىپ ايتۋعا تۋرا كەلەدى, ەڭ الدىمەن ءوزىمىز. اكە-شەشەسى بالاسىمەن, اتا-اجەسى نەمەرەسىمەن ورىسشا سويلەسەتىن ءبىر عانا ەمەس, «بىرەگەي» حالىق تا ءوزىمىزدىڭ قازاقتار. ءتىپتى, كەيدە «باسقا حالىقتارعا ءتىل جونىنەن قىسىم جاسالۋدا» دەگەن سياقتى الىپقاشپا سوزدەردى تاراتىپ ءجۇرگەندەر انا ءتىلىمىز تورگە شىقسا اتىنان اۋناپ قالام با دەپ قورقاتىن ءوزىمىزدىڭ قانداستارىمىز ەمەس پە ەكەن دەگەن كۇپىرلىك وي دا كەلەدى. بوداندىقتا بولعان كەزىمىزدە جۇمىس ورنىندا, قوعامدىق جەرلەردە قازاقشا سويلەگەنىمىز ءۇشىن «كىنالى» بولىپ قالعاندىعىمىزدى ەشكىم ۇمىتا قويماعان شىعار. ەندى سودان بەرگى ۋاقىتتا ىركىلىستەرمەن قاتار ىلگەرىلەۋ دە بار ەكەندىگىن ەشكىم جوققا شىعارا قويماس.
ەڭ باستىسى, قازاقستاندا تۇراتىن وزگە ۇلت وكىلدەرى دە مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ تالاپتارىنىڭ ۋاقىتشا ناۋقان ەمەس, بۇگىنگى كۇننىڭ كەزەك كۇتتىرمەس مىندەتى ەكەندىگىنە كوز جەتكىزدى. قازىر قازاق ەمەستەر اراسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنۋگە دەگەن سۇرانىس ارتتى, قازاقشا ەركىن ءسويلەيتىن باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ قاتارى ءوستى.
ءتىل ساياساتىنا كوڭىل ابدەن-اق ءبولىنىپ كەلەدى. ونى ءبارىمىز دە ەستىپ-ءبىلىپ وتىرمىز. مەملەكەتتىك مەكەمەلەر مەملەكەتتىك تىلگە كوشتى. قازاق تىلىندە ءدارىس بەرەتىن مەكتەپتەر مەن وقۋ ورىندارىنىڭ قاتارى كوبەيدى. مىسالى, بۇگىنگى تاڭدا قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن 3900-گە جۋىق مەكتەپ بار. جوعارى وقۋ ورىندارىندا 32 مىڭ ستۋدەنت قازاق تىلىندە ءبىلىم الادى ەكەن. ءارتۇرلى سالالار بويىنشا ءبىر ميلليون داناعا جۋىق ءسوزدىكتەر شىعارىلدى. ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋدىڭ پرەزيدەنتتىك قورى جۇمىس ىستەۋدە. وسىنىڭ ءبارى دە ءتىلىمىز ءۇشىن جاسالىپ جاتقان ءىرى جۇمىستاردىڭ ارقاسى ەمەس پە؟
قازاقستان حالقىنا ارنالعان بيىلعى جولداۋدا 2020 جىلى حالقىمىزدىڭ – 70 پايىزى, مەكتەپ بىتىرۋشىلەردىڭ 95 پايىزى قازاق ءتىلىن تولىق مەڭگەرۋگە ءتيىستى دەپ الدىمىزعا ناقتى دا ماڭىزدى مىندەت قويىلدى. ەندەشە, جاۋاپتى لاۋازىمعا يە بولۋ ءۇشىن قازاق ءتىلىن جەتە مەڭگەرۋ تالابىن اۋەلى ءوز قانداستارىمىزدان باستايتىن مەزگىل جەتكەن سياقتى. سوندا وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ وزدەرى-اق مەملەكەتتىك ءتىلدى تەز ارادا ۇيرەنۋگە دەن قويارى داۋسىز.
حالقىمىزدا اقىرىن ءجۇرىپ, انىق باس دەگەن عيبراتتى ءسوز بار. ءدال وسى ءتىل ماسەلەسىندە وسى وسيەتتى ويدان شىعارماۋىمىز كەرەك. بۇگىنگى كۇنى ەلىمىز اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزگەن بولسا, بۇل كوبىنە كوپ قازىر ەل ىشىندە ورنىققان بىرلىك پەن ىنتىماقتىڭ ارقاسى. ءبىر كۇن ۇرىس بولعان ۇيدەن مىڭ كۇندىك ىرىس قاشادى ەكەن. ەندەشە, بەرەكە بىرلىگىمىز جاراسىپ, ەلىمىزگە ىرىس قۇتايسىن دەسەك, وسى ىنتىماقتان ايىرىلىپ قالماۋىمىز كەرەك. اسىعىپ-اپتىقپاي-اق تا كوپ نارسە تىندىرا الاتىنىمىزدى وسى ۋاقىتقا دەيىن ءجۇرىپ وتكەن جولىمىز بەن ۋاقىتتىڭ ءوزى كورسەتتى عوي. ەل ىشىندەگى تىنىشتىققا قازاقتىڭ ءار بالاسى جاۋاپتى دەپ بىلەيىك.
مەنىڭ تىلگە تيەك ەتكەندەرىم تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلى ىشىندە اتقارىلعان اۋقىمدى ىستەردىڭ ءبىر شەتى عانا. ال ەندى قول جەتكىزگەن تولاعاي تابىستارعا كوز جىبەرسەك, وسى ۋاقىت ارالىعى تۇتاس ءبىر عاسىرعا تاتيتىنداي. ويتكەنى, بۇل كۇندە قازىنالى قازاقستاندى, ونىڭ اسەم استاناسىن بۇكىل الەم تانيدى. ءوز ەلىمىزدە دە شەت ەلدەردە دە ۇلتىمىزدىڭ قاسيەتىن ارتتىرىپ, مەرەيىن اسقاقتاتاتىن ىستەر بارشىلىق. مىسال رەتىندە ءبىر عانا مادەني باعدارلامانى اتاۋعا بولادى. وسى باعدارلاما اياسىندا ءال-فارابي مەن بەيبارىس بابالارىمىزدىڭ ارۋاعىن ۇلىقتاپ, مىسىر مەن سيريادا مەشىت پەن مەموريالدىق كەشەننىڭ تۇرعىزىلۋى اسىلدارىن ارداقتاپ, تاريحىن تۇگەندەيمىن دەيتىن قاي ەلگە بولسا دا ۇلگى-ونەگە بولارلىق ءىس.
ارينە, ءبىزدىڭ ەلدە ەشقانداي كەمشىلىك نەمەسە كىنارات جوق دەۋگە دە بولمايدى. بۇكىل الەمدى جەگى قۇرتتاي جايلاپ العان سىبايلاس جەمقورلىق دەيتىن اتىڭ وشكىر الاپەستەن ءبىز دە قاشىپ قۇتىلا المادىق. ول ەندى بۇكىل قوعام بولىپ, قالىڭ ەلىم قازاعىم قارسى تۇرعاندا عانا جەڭە الاتىن دەرت پە دەيمىن. تۇرعىن ءۇي شارۋاشىلىعى, جاستارعا باسپانا ماسەلەسى دە شەشىمىن كۇتىپ تۇرعان ىستەردىڭ ءبىرى سياقتى. ءبىز بىلە بەرمەيتىن باسقا وسال تۇستارىمىز دا بار شىعار. قۇدىرەتتى ۋاقىت ەنشىسىندەگى بۇل ماسەلەلەر دە وڭ شەشىمىن تاباتىنىنا كامىل سەنەمىز.
قاشاندا الدىنا ايقىن ماقسات قويا بىلگەن ەلدىڭ شىعار شىڭى بيىك بولادى. ولاي بولسا وزىنە الىپ ادىمدى, قارىشتى قادامدى ولشەم ەتكەن تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ العا قويعان ءمارتەبەلى ماقساتتارىنىڭ ابىرويمەن ورىندالاتىندىعىنا ءشۇباسىز سەنگىم كەلەدى.
كەۋدەسى التىن ساندىق, كونەكوز قاريالارىمىز ايتۋشى ەدى. «باق, قايدا باراسىڭ؟» – دەگەندە, باق: «ىنتىماعى جاراسقان ەلگە بارامىن!» – دەپ جاۋاپ بەرگەن ەكەن. سول ايتىلعانداي, بىرلىككە جەتەتىن بايلىق جوق, تاتۋلىققا جەتەتىن تىرلىك جوق.
قازاقتا ماعىناسى تەرەڭ, ايتىلۋى اۋىر «ادام باسىنا باقتىڭ قونعانىن بىلمەيدى, ۇشقانىن بىلەدى» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. بۇگىنگى بوساعامىزدىڭ بەرىكتىگى, شاڭىراعىمىزدىڭ بيىكتىگى, ءتۇتىنىمىزدىڭ تۇزۋلىگى حالقىمىزدىڭ باسىنا قونعان باق دەسەك, سول باعىمىزدى قادىرلەپ, قولدا باردى باعالاي بىلەيىك, اعايىن!
سۇڭقار وسپانوۆ, ەڭبەك ارداگەرى, كسرو وقۋ-اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى.
قوستاناي.