بالالىق شاقتاعى ءومىر-وزەننىڭ قيلى-قيلى ەلەسى – قىزۋى بويىندا ءالى بار قولامتاداعى شوقتىڭ اسەرىندەي. ات جالىن تارتىپ مىنە باستاعان شاق. قاتتالا جينالعان تەمەكى جاپىراعىن ىستىك تەمىرگە شانشي قاداپ تىزەتىن جۇمىس كۇن باتقانشا جالعاساتىن. ۇزاماي قىزىلشاعا قالاي اۋىسقانىمىزدى الىپ-ۇشقان سانا ەسىنە ساقتاي الماي قالعاننان ساۋ ەمەس. ساباقتان كەلگەن بويدا تاماعىمىزدى اپىل-عۇپىل ىشە سالىپ, قىزىلشا القابىنا قاراي ەمپەڭ قاعا جونەلەتىنبىز. ەرتە كوكتەمنەن مىڭ-سان سىزىق بويىمەن جىپىرلاعان كوكتەسىندى قارىس-قارىس ارالىققا سيرەتە وتاپ, بالانىڭ كەكىلىنە ۇقساتىپ, جەلپىلدەتە قىلتيتىپ قويامىز. جاپىراعىن جايىپ, ءتۇپ الىپ ۇلگىرمەستەن جامىراسا قاۋلاعان ارام ءشوپتى جاۋداي جاپىرۋعا كىرىسەمىز. اتالارىنىڭ وتىرىقشىلىققا اۋىسقانىنا شيرەك عاسىرعا تولار-تولماس شامادا ديقانشىلىق كاسىپتى ەشكىمنەن سورلى يگەرمەگەن سوعىستان كەيىنگى تۋعانداردىڭ بەينەتتى بەلشەسىنەن كەشكەندەرى كوپ جازىلىپ, جارنامالانىپ جاتپايدى. قىزىل قىرماننىڭ قىزعان ۋاعى. توپەلەمە ۇيىلگەن قىزىلشانى كەسۋ ۇستىندە وزگەشە باۋىرمال احۋال ورنايتىن. ابدىرازاق ءىنىسى ەركەشتىڭ بالالىق قىزىقتارىن ايتىپ, مەيىرىم ۇيالاعان جۇزدەرىنەن كۇلكى شۋاعى ءبىلىنىپ تۇراتىن. ءوزىن قازىر الماتىدا وقىمىستى دەي مە, سوزدەرىنەن ايتەۋىر ءسۇيسىنۋ لەبى قوسا ەسەتىن. بىزگە ۇقساپ تەمەكى تىزسە, جۇگەرى شاۋىپ باۋلاسا, سونىڭ دارەجەسىنە قۇدايىم بۇيىرتسا, ءبىز دە جەتەتىن شىعارمىز دەگەن ءۇمىت قىلاڭ ەتسە ءبىتتى, قيال تىزگىنىن ەركىنە جىبەرەتىنبىز. ءبىر بەل اسا قالساڭ, قارسى الدىڭنان شىعا كەلەتىن اۋىلدا ابدىرازاق مۇعالىم, سوعىستا ايرىلعان ءبىر اياعى پروتەز. اۋىل كىسىلەرى شويدىڭ قىزى دەيتىن فەرماحان اپكەمىز «لەنينشىل جاس» گازەتىنە ابدىرازاق تۋرالى ماقالا جازعانىن ۇزىنقۇلاقتان ەستىگەن بەتتە و كىسىگە دەگەن ەرەكشە قۇرمەت سەزىمى پايدا بولىپ ەدى.
باستاۋىشتى اياقتاپ, بەسىنشى سىنىپتىڭ تابالدىرىعىن اتتاعان بەتتە جان-جاقتاعى اۋىلداردان قوسىلعان كوگەنكوزدەر قاتارىمىزدى بىرتالايعا تولىقتىرا تۇسكەن ەدى. اكەسى مەن اعاسىنىڭ ەسىمدەرىنە قىزىلشا باسىندا قانىققان ماميەۆتەردىڭ گۇلجان دەگەن قىزى دا ارامىزدا. ءۇش شاقىرىم قاشىقتىقتان جاياۋ قاتىناپ وقيتىن بۇلارعا «ورتالىقتىڭ» استام پيعىلىمەن «قىزىل اسكەر» اۋىلىن ءوز اتىمەن ەمەس, ۇلكەندەردىڭ لامىمەن «ەكىنشى» دەيتىنىمىزدىڭ ءوزى قايبىر كىسىلىككە جاتا قويادى دەيسىڭ. كەيبىر ۇستازداردىڭ ساباق ۇستىندە: «بەلشەمىزدەن سۋ كەشىپ تۇرمىز دەپ ويلاساق, شىلقىلداعان قان ەكەن» دەگەنى كوكەيگە وشپەستەي جازىلىپ قالۋ سەبەبى جەتكىلىكتى. ءدال وسىلاي بەينەلەپ جەتكىزۋدىڭ ارقاسىندا بۇكىل ەرلىك سول كىسىنىڭ وزىنە تيەسىلىدەي كورىنەتىن. سوعىس تۋراسىندا ورىستەگەن ءسوز ۇستىندە ازىن-شوعىن عانا توقتالىپ, قالعان ۋاقىتتا جۇمعان اۋزىن اشپايتىن كىسىلەر قاراسىنىڭ قاتارى دا ءبىرتالاي. جارالانىپ, جاۋ قولىنا ءتۇسىپ, قاپىسىن تاۋىپ قاشىپ شىعىپ,قاتارعا ىلىگۋدەن بىلايعى باسقا تۇسكەن شىرعالاڭى ءبىر تۇيەگە جۇك بولاتىنداي حيكايا. شانشىلعان قازىقتاي ءتىپ-تىك تۇرىپ, دىك-دىك باساتىن اعاش اياقتار, جۇگى اۋعان تۇيەدەي ءبىر جاعىنا ونە بويى قيسايىپ جۇرەتىن شولاق قولدار, ءبىر شەكەسىن جالاپ اكەتىپ وپىرايىپ قالعان ماڭدايلار, قاراشىق ورنىنا جانسىز وقىرايعان تاس كوزدەر ءبىز دۇنيەگە كەلەردەن ءسال عانا بۇرىن سوعىستىڭ تايعا باسقان تاڭباداي اياۋسىز سالعان قاتال سۋرەتتەرى ەدى. وزدەرىن كەمباعال ساناۋعا اعايىن اراسىنداعى تاباشىل قياناتقا تولى قاڭقۋ سوزدەر دە يتەرمەلەي تۇرمايتىن. ءتورت مۇشەسى تۇگەل قايتقان كەيبىرەۋلەردىڭ وزدەرىنشە جاساعان كەسىمدەرى سوتتىڭ ۇكىمىندەي بىربەتكەي ەستىلەتىن. مۇگەدەك ورالعان جانداردىڭ بولمىسىنا وزگەلەردەن گورى پەرزەنتتەرى ازاپ-مەحناتتىڭ قيامەت-قايىمىن قايىسپاي كوتەرىستى.
ومىرگە ارالاسار الدىندا كورگەن ۇلگىڭە ۇقساپ باعۋعا جان-ءتانىڭ قالماي تالپىناتىنىڭ بەلگىلى. شىققان مەكتەبى مەن كوزقاراس جۇيەسى قاي تاراپتان قالىپتاسقانىن ايىرىپ تانۋعا ورەڭ بولسا دا جوق. الماتى ينتەرناتىندا وقىپ, جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەن جەرلەسىمىز جوسپارلاۋ كوميتەتىنىڭ باس ەسەپشىسىنە دەيىن كوتەرىلگەن تولەۋحان سماعۇلوۆتىڭ مانسابىنان ارتىق دارەجە جوقتاي كورىنەتىن. كەڭەس وداعى تۇسىندا بەس قۇرىلىقتى تۇگەل ارالاعان داقپىرتىنىڭ ءوزى نەگە تۇرادى. ال ونىڭ تۋعان ءىنىسى الىمقان سماعۇلوۆ سيدوركينمەن تەڭدەس تالانتتى سۋرەتشى ەدى. اتا-بابامىزدىڭ تاسقا قاشاپ سالعان بەدەر نۇسقاسىنان اۋمايتىن قولتاڭباسى شەجىرەدەي كونە دە كورنەكتى. «اقساۋىت» كىتابىن بەزەندىرۋ ەرەكشەلىگى تالاي ۇرپاقتىڭ ات باسىن ارنايى بۇرىپ كەلىپ زەرتتەيتىن نىسانى. ابدىرازاق ماميەۆتى اۋزىنان تاستاماي ايتاتىن كىسىلەردىڭ ءبىرى سول تولەۋحان اعامىز. «اسا قاتال كىسى ەدى, بىراق ادىلەتتى بولاتىن جارىقتىق» دەيدى قىسقا قايىرىپ. اقكوڭىل جاراتىلىس يەسىنىڭ باعاسى قانشا يلاندىرسا دا, تەز سىر بەرىپ قوياتىن ەلپەلەك كىسىنىڭ ادامتانۋ ىڭعايى كوڭىل كۇيىنە قاراي وزگەرىپ تۇراتىنداي كورىنەتىن. ەسەسىنە ءىنىسى الىمقان بايىپپەن سويلەپ, نەنى بولسىن ناقتى ايتقاندا سالعان سۋرەتىندەي ايشىقتى شىعاتىن. بالالىق شاقتىڭ قاي شاماسى ەكەنىن ءدال قازىر انىقتاپ ايىرۋ قيىن, ايتەۋىر كىمنىڭ كىم ەكەنىن تۇيسىك ارقىلى اجىراتا الاتىنداي اقىل توقتاتقان شاق ەدى. مىنە, تاپ سول كەزدە ابدىرازاق اقساقالدى سىرتىنان ۇزاق باقىلاپ, ءبىراز ارالىققا دەيىن كوزىڭمەن ۇزاتىپ سالعانىڭ ەسىڭە تۇسەدى. ادامدى جىلقى ارقىلى تۇستەيتىن قازاق داعىسى بويىنشا سيپاتتاعاندا – كادىگىمگى سۇلۋ تورى ات. تۇپ-تۋرا ۇلى جومارتتان اۋماعان كەسكىن. بەت ۇشتارى تەپ-تەگىس, وڭمەنگە شانشىلا قادالاتىن قوڭىر كوزىنىڭ ۋىت ينەسى شىم-شىم سەزىلسە دە, قۇتىڭدى قاشىرا قويمايتىن شاراسى تۇنىق تا مەيرىمدى. بىلىگى اسقان مامانداردىڭ وزدەرى تاپ باسىپ تاني المايتىن جايدى ءبىر اۋىز سوزبەن تۇجىرسا دا, ونى عىلىمي اينالىمعا قوسىپ اۋرەگە ءتۇسىپ جاتپايدى. ابدىرازاق اقساقال تۋراسىندا: «اعاش اياعىن العا سوزىپ ۇمسىنبايدى» دەگەن باعا دالدىگى كوكەيىڭە بىردەن قوناقتاي قاپ, ول كىسىنىڭ قيعىلىق سالۋعا بەيىم قاتارىنىڭ كەيىپتەرى كوز الدىڭنان كولەڭ قاعىپ وتەدى. ابدىرازاق ۇستاز تابيعي سابىرىنان استە جاڭىلمايتىن. ۋاقىت تاڭباسى تۇسكەن ءجۇزىن ۇزاقتاۋ كىدىرتىپ, ءومىر مانىنە بويلاپ ۇلگىرگەن مەزەتتە جانارىنا ماعىنالى مۇڭ قابات ۇيالايتىن.
بەسىنشى سىنىپتان باستاپ بىرگە وقىپ, ءبىر پارتادا وتىرعان گۇلجان ارتىق-اۋىس سوزدەرگە ۇيىرلىگى مۇلدە جوق, سىبىستار مەن دىبىستارعا ەلەڭ قاعىپ, دەلەڭدەپ, تىنىشىن قاشىرىپ, بەرەكەسىن ۇشىرمايتىن. ەل قاتارلى وقىپ, تىرشىلىك ارناسىن تاپتىق-اۋ دەگەندە – گۇلجان جونىندە وربىگەن اڭگىمە ۇستىندە - ارامىزداعى تالداۋ مەن تولعاۋعا بەيىم تۇراتىن سابازىمىز كۇتپەگەن جەردەن ايدى اسپاننان ءبىر-اق شىعارعانى. «سول گۇلجان وسى وتىرعان بىرەۋمىزگە جاپ-جاقسى جار بولاتىنىن بايقاماعانىمىزدى ايتپايسىڭدار ما» – دەگەندە ءبىرازىمىز ءۇن قاتپاعان كۇيى تىم-تىرىس قالدىق. ادامدى قادىرىنە جەتىپ تانۋ جولى شىرعالاڭ با, الگى سابازىڭ ماڭدايعا جازعاننان ارتىق بۇيىرمايتىنىنا مويىن سۇندى ما, ءومىردىڭ ءورى مەن ىلديىن ايتەۋىر وتكەرىپ بارىپ, تاۋعا دا, تاسقا دا سوعىلعاننان كەيىن قاۋاشاعىنا لايىق جاساعان شەشىمى سولاي بولعان شىعار, كىم ءبىلسىن. گۇلجان جالپى كوزگە ءتۇسىپ, ەرەكشەلەنىپ تۇرۋدان اۋىلى الىس, كيكىلجىڭدى جاعدايدا كوزدەرىن كەڭ اشا قاباعىن شىتىناتىن ءساتى بالالىقتان ءالى ارىلىپ ۇلگىرمەگەن مىنەز بەلگىسىنە كەلەتىن. سوپاقتاۋ جۇزىنەن رەنىش تابى مولىنان ءبىلىنىپ, بىرقىدىرۋ تومسارۋلى قالپىنان تانباي تۇيىلە قاراپ, كەنەتتەن جايدارى قالىپقا كوشە قويسا رياسىز باۋىرمال تارتا قالاتىن. ۇلكەن باس قوسۋ ۇستىندە گۇلجان كۇيەۋى دۇيسەبايدىڭ: «كەز-كەلگەن ساباقتا سەندەردىڭ ناعاشىبەكتەرىڭ ولەڭ جازىپ وتىرا بەرەدى ەكەن عوي» دەگەنىن شاتاسقانعا جورىر-جورىماسىمىزدى بىلمەي اڭىرعانىمىز راس. ەڭ قۇرىعاندا ءبىر ارتىقشىلىقتى كورنەۋ ەلەمەگەن ەرەنسىزدىگى تابان اقى, ماڭداي تەرمەن جيعانىمنان ايرىلعانداي ءحالىمدى سەزسە دە ۇستامدى قالپىنان تانباعان گۇلجان: – ول جۇماباي بولاتىن,- دەپ قىسقا عانا قايىردى. قانشا ولەرمەندىكپەن بەرىلسەڭ دە ونەر سيقىرىن يگەرۋ قۋ ماڭدايعا جازىلماعانىن سەزەسىڭ دە, امالسىز ىشىڭنەن تىناسىڭ. ايتپەسە ولەڭ جازۋ اۋەسقويلىعىندا تۇرعان تۇك تە جوق. ءبىر پارتادا وتىرعان سىردەسكى جاننىڭ شالا ب ۇلىنبەي ءتىل قاتقانىنىڭ ءوزى ۇستاز ۇياسىنان شىققان تاربيە ۇشتىعىن اڭعارتاتىنداي.
ابدىرازاق ءمامي وتاعاسىمەن بەتپە-بەت كەلىپ, ناقپا-ناق ءتىل قاتىسۋ بۇيىرماسا دا, تۇرار شەشەمىزبەن دامدەس-تۇزداس بولۋدىڭ ارقا-جارقا احۋالى ويىڭنان ءسىرا, كەتەر مە. قۇس تورەسىندەي ەڭسەگەي ءتىپ-تىك وتىراتىن جارىقتىق نازارىن ەنجار تاستاعانداي كورىنسە دە, قوڭىرقاي شىراعىنا ۇيىرىلگەن ۇشقىن ۋىتى وڭمەنگە جازاتايىم قادالعان ينەدەي وتكىر. ۇلعايىپ قاجىعانىنا قاراماي بولىمسىز جىميعان مەزەتىندە اققۇبا سوپاق كەسكىنىندەگى مارعاۋلىق دەرەۋ سەيىلە قاپ, كوپتەن ىزدەپ تاپپاي جۇرگەن مەيىرىمدى ۇشىراتقانداي سەرپىلىپ, ءوزىڭدى ەركىن ۇستاي باستايتىن ەدىڭ.. ەكىنشى ۇلى ەرجان قاپىدا قازا تاۋىپ, بۇكىل اۋىل بولىپ جونەلتۋدىڭ قامىنا قاۋىرت كىرىسىپ جاتقاندا – قابىرعاعا ارقاسىن بەرە جايعاسقان شەشەيدىڭ قارتتىق تەرەڭ دەندەگەن ءجۇزى شۇبەرەكتەي بوپ-بوز. سابىرعا جۇگىنگەن ءپىشىنى كوڭىل ايتۋلاردى قابىلداۋ ۇستىندە سۇستى دا جۇمباق. بەزەك قاعا زىر قاعىپ جۇرگەندەرگە بەيىلسىزدەۋ قادالىپ, كوكەيىنە ىرىككەن ويىن ساناسىمەن تارازىلاپ الاتىنداي جانارىن باستاپقى نىسانىنان ۇزاق ايىرمادى. الاسى ۇلكەن كوزدەرىن توڭكەرە تاستاعاندا قاراتورى ءوڭى نارازى كۇرەڭىتەتىندەي كىدىرىپ بارىپ, موماقان رايدا مىرس ەتىپ ك ۇلىپ جىبەرەتىن ەرجان باق, داۋلەت, دارەجە بىتكەندى ەسەپكە الىپ, دوستىقتى سوعان قاراي قۇرۋ دەگەندە شارۋاسى جوق ەدى. اينالا توڭىرەگىندەگى ۇلكەن-كىشىنى اھ ۇرعىزىپ, اۋىر كۇسىندىرە قابىرعاسىن قايىستىرعان ءولىم ۇستىندە سىر بەرىپ قوياتىن جايلار دا كەزىگىپ قالاتىنى بەلگىلى. «قايعىرۋ مەن جوقتاۋدىڭ ءجونى وسى ەكەن دەپ شاجىلداپ-باجىلداپ ەلدىڭ قۇتىن قاشىرماڭدار» دەگەن تۇرار شەشەمىزدىڭ وكىمىن قىزدارى مەن كەلىندەرى بۇلجىتپاي ورىنداعانى جونىندەگى لەپەستەردى كەيىننەن ەستىگەندە – «اباي جولى» ەپوپەياسىنىڭ ۇلتتىق قۇنارعا تولى ءبولىمى مەن تاراۋلارى سپيرال سيپاتىنا كوشكەن بويى ءتىرىلىپ كەلىپ, ۇلجان كەيىپكەر كوز الدىمىزدا تۇرارعا اينالىپ جۇرە بەرگەندەي.
جىگەرلى دە سەرگەك حاراكەتىنە ساي كوزدەگەن ماقساتىنا ادام بىتكەن جەتپەي قويمايتىنداي. ءومىردىڭ ورتاڭ بەلىندەگى سەزىنىستە ءبىزدىڭ بالا كەزىمىزدەگى شالدارشا ايتقاندا, اقىلدىڭ تولىمىنا جۇگىنبەسكە امالىڭ دا جوق. گۇلنار بەينەسى كوز الدىڭا كەلە قالسا ءبىتتى, ادامي تۇتاستىقتى تال بويىنا سىيدىرا العانىنا سەنەر-سەنبەسىڭدى بىلمەي تاڭىرقايسىڭ. تورقالى توي مەن توپىراقتى ءولىم ۇستىندە ۇشىراسىپ, اپىل-عۇپىل ءتىل قاتىسىپ ۇلگەرىپ, سان تاراپقا تارتىپ كەتەتىن قاربالاس شاقتاردىڭ بارىندە گۇلنار ىڭعاي اۋىلدىڭ يبالى كەلىنى بوپ وت باسى, وشاق قاسىنان تابىلاتىن. كۇندەردىڭ كۇنىندە ۇستازدىق قىزمەتتىڭ جۇمىسباستى ناۋقانى باستالىپ, ءبىر كورىنىپ كەتۋگە عانا شولاسى كەلەتىندى شىعارعان گۇلناردىڭ ءبالسىنىپ, تالپىشتەنۋ دەگەننەن تۇك جوق جاراتىلىسىنىڭ قادىرى كەنەتتەن ارتا جونەلەدى دەپ ويلاماپپىز دا. قالادان اۋىلعا كەلگەن سايىن شاڭىراعىنا ءبىر باس سۇعىپ كەتپەسەك, كوڭىلىمىز كونشىمەي اڭساپ تۇراتىنعا اينالدىق. سوندايدا بولاشاق جارىن قاپىسىز تانىعان سەرىككە رازى بولماعاندا قايتەسىڭ. التى جىل بويىنا بىرگە وقىعان گۇلجان بويىندا وسى اۋلەت مۇشەلەرىنە جالپى ءتان سابىر مەن سالماق بولا تۇرا, ۇناماعان جاعدايدا قانداي ورتادا بولسىن اشىقتان-اشىق قاباعىن شىتىپ, بىردەن كەسىپ ايتىپ تاستاۋدان تايىنبايدى.
كوپ جىلداردى وتكەرىپ بارىپ ارتتاعىعا كوز سالعان كەزدە شارت كەتىپ, مورت سىناتىن جاعداياتتى جاعىمدى مىنەزىمەن جۇمسارتىپ, جايما-شۋاق حالگە دەرەۋ ۇلاستىرىپ, جاراستىرماي تىنبايتىن ارتىقشىلىقتار كوبىنە كينو مەن كىتاپتان ۇشىراساتىنداي كورىنسە دە, الدەقاشان سۇيەگى قۋراعان ارۋاق اجەلەردىڭ اقىنجاندى رومانتيكاعا تولى ەرەكشەلىكتەرى گۇلجاننىڭ بويىنان مولىنان كەزدەسەتىن. نەشە قيلى نويىس تا بىتىسپەس بىربەتكەي ۇستەم ارەكەتتەردىڭ بارىسىندا گۇلنار ايەلدىك كوز جاسىنا ەرىك بەرىپ, وسالدىق تانىتقان ەمەس. بويىن قانشا اشۋ بيلەسە دە, وتكەرگەن وقيعانى اپتىعىپ, اپشىسىن قۋىرماستان بايسالدى دا بايىپتى باياندايتىن. ادام جانىن ءتۇسىنۋ اقىرەتىندە بولمىس كەڭدىگىن بايقاتۋ باسقادان گورى ايەل بالاسىنا قيىن تيەتىن شىعار, بالكىم. گۇلنار قۇداي جاراتقانداعى قالىپتان ءبىر وزگەرىپ كورگەن ەمەس. قىلت ەتپەدەن كىسىنىڭ كوڭىلىن تاپقىش ءام جۇعىمتال دا جەلپەڭ ورتانىڭ ەركەلىكتەرىن جەكەلەگەن ۇزىكتەر ارقىلى وزىنشە كەيىپتەپ اپ, سىقىلىقتاپ تۇرىپ راقاتتانا كۇلەتىن ەدى جارىقتىق.
گۇلناردى جەر قوينىنا تاپسىرۋ ۇستىندە كوپشىلىك ىشىنەن سۋىرىلىپ شىققان جىگىت ۇسقىنىما زەر سالىپ قاراماستان كەزەكتەگى شارانى ۇستەمەلەتىپ ايتىپ, نىعىرلاي تۇسكەنى. ادام ىشتەي ەگىلگەندە وزىنە-ءوزى يە بولا الماي سىرتقا سىر اشىپ قوياتىن وسالدىعى وسىندايدا بىلىنە مە, جان بالاسىنا سەزدىرمەستەن وڭاشاعا قاراي بەزىپ جونەلگىڭ كەلەدى ەكەن. جاس كەپتەلگەن كوزىڭ ۋداي اشىپ, كوكىرەگىڭدى كەۋلەگەن ىستىق دەم كەرنەگەن بويى تىرسيتىپ اكەتىپ بارادى. مۇنشا ناساي توپىر اراسىنان وقىستان قايراتتى كوزىم شالىپ قالىپ, ءوز-وزىنەن جۇرەگىم شىم ەتە ءتۇستى. تۇنجىراعان ويسوقتى كەيپى گۇلناردان اۋمايتىنى سونشا – قارشادايىنان ەتەنە تانىستىعى تۋعانىڭداي جاقىن تۇتۋ سەزىمى ءورشىپ, ەرىك بەرمەي كەتەتىندەي. جولىققان سايىن جوعارى لاۋازىمىنا قاراماي جاسى كىشىلىك سالتتى ساقتاپ, جايدارى امانداسقان كەزدە – ءتىمتىنىپ ىزدەيتىنىڭ باياعى پەندەشىلىك وي. ابدىرازاق اۋلەتىنىڭ تۇگەلىنە ءتان قوڭىرقاي جاناردىڭ جۇمساق اياسىنىڭ سەبەزگىلەگەن نۇرى دەم اراسىندا تۇلا بويىڭا تاراپ, جايباراقات حالگە كوشىرتىپ ۇلگىرتەتىنى كوپ ادامنان كەزدەستىرە قويمايتىن قاسيەت. قايرات جىميىسىنىڭ سىرىندا ديدار عايىپ قۋانىشىنىڭ الاۋى رياسىز سەزىلەتىنى اۋلەت يگىلىگىنىڭ ءبىر پاراسى ما دەيسىڭ دە, «و, قايران گۇلنار!» دەپ كوكىرەگىڭ قارىس ايرىلا اۋىر كۇرسىنەسىڭ. جاقسى مەن جامان پارقىنا ات باسىن بۇرماستان مىنەز بىتكەننىڭ ءىس-ارەكەت ەرەكشەلىگىنە ءۇڭىلىپ, سىرى مەن سىنىن سيپاتتاۋدىڭ قاس شەبەرى ەدى. قايرات ءىنىسى جايىنداعى اڭگىمەگە ساراڭ باراتىنداي كورىنەتىن. «قالتامىز قاعىلىپ, قىسىلىپ وتىرعانىمىزدى قايراتقا قۇداي سەزدىردى مە, جاڭادان قۇيىلعان ءۇي ىرگەسىنە ءبىرتالاي اقشا تاستاپ كەتتى» دەگەندى ەكىۇشتى ەمەۋرىنمەن اشەيىن بىلدىرەتىن دە قوياتىن. ەلبىرەپ-ەلجىرەپ, الىپ-ۇشىپ اسىعىپ-اپتىقپاعان وسى مىنەز ماقتان-اسپەتتەن اۋىلى الىس, باۋىرلىق مىندەتتەردى ورىنداۋدىڭ بۇلجىماس زاڭى ءتارىزدى. اينالاسىنداعى ۇلكەن-كىشى, قۇربى-قۇرداس, دوس-جاران بويلارىنداعى وزگەشەلىكتى اۋلاي قويىپ, تۇپ-تۋرا كوز الدىندا تۇرعانداي ءتىرىلتىپ ايتۋ قاسيەتى گۇلنارعا تىكەلەي كىمنەن كەلدى ەكەن دەگەن وي ارا-تۇرا مازالايتىن. سونسوڭ بۇل ەرەكشەلىك سامات پەن مۇحيتتا دا بارلىعىنا كوز جەتكىزىپ, قۇرداس, قۇربىلىعىنان با, ءبارىبىر گۇلنارعا جەتە المايتىن سياقتاناتىن. بايقامپازدىعىنا قازاقى بوياۋ مەن سايقىمازاعى قوسىلا تۇرا قاسىنداعىلاردى جابىرقاتىپ جاتىرقاتۋ دەگەندى بىلمەيتىن گۇلنار اڭگىمە اۋانىن دەرەۋ باسقا ارناعا اۋىستىرىپ جىبەرۋگە تىرىسسا, اۋلەت ەركەسى مۇحيت ءسوز ارقاۋىن شىجىمداپ ۇستاپ الىپ, ارى قاراي جەلىسى ۇزىلمەي وربۋىنە تامىزىق تاستايدى. سامات ونى ۇرلەي ءتۇسىپ, لاۋلاتا جاندىرىپ اكەتىپ, اينالا توڭىرەكتى قىران-توپان كۇلكىگە قارىق قىلاتىن. گۇلناردان كەيىن اراعا بىرنەشە جىلدى سالىپ بارىپ سامات باۋىرىمىز كەتكەندە ءومىر وتكىنشىلىگىن شاراسىز مويىنداپ, تەرەڭ دەندەپ ويلاۋعا جۇرەك داۋالاماعان سەزىم ءبىراز شاما ساناڭدا قوسانجارلاسا تۇرىپ الىپ ەدى.
سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە شىققان مەرەي تويىندا اقتارىلعان اقجارىلقاپ تىلەكتەردىڭ اعىندى ەكپىنىن سابىرلى قابىلداعان تۇرار شەشەمىز ۇزاق جىلدار سورابىن تۋرا وسى ارادان شولعانداي شارالى كوزىنە وي ۇيىرىلگەنىن اڭداپ ەدىك. بەت ۇشتارىنان بولىمسىز بىلىنگەن الاۋ قىزىلى رازىلىعى مەن تاۋبەسىنە ۇقساپ, ءمولت ەتكەن قاراعىنىڭ تۇنجىر تەرەڭىنەن قۇنارلانعان اجارى نۇرلانا تۇسكەندەي.
ابدىرازاق اۋلەتىنىڭ ءتولباسى گۇلنارمەن جاقىن-جۋىق ارالاسىپ, جان دۇنيەسىنە ءتاۋىر بويلاۋدىڭ ارقاسىندا وسىناۋ شاڭىراقتىڭ ءاربىر مۇشەسىن جارقىن سيپاتتاۋعا قينالمايسىڭ دا, قىسىلىپ-قىمتىرىلمايسىڭ دا. وسى اياۋلى ەسىمگە مارقۇم دەگەندى قوساقتاپ ايتۋعا ءبىراز جىلدى وتكەرىپ بارىپ, كوندىككەنىمىز راس. اكەسىنىڭ قاس-قاباعىنان گورى اجارى اناسىنا كوبىرەك كەلەتىن گۇلنار ارقا-جارقا داستارقان باسىندا ۇندەمەگەن كۇيى اۋەلى قاقاس وتىراتىن. ءبىر ۋاقىتتاردا اعىل-تەگىل سويلەي جونەلگەندە انتەك بۇيرەك ءپىشىنى جازىلىپ, قوڭىرقاي جانارى قۇيمىرلانا ك ۇلىم قاعادى. اڭگىمە اۋانىنا ىقىلاس نيەتتەرگە ساي مىنەز-ق ۇلىقتار ىلىككەن كەزدە گۇلنار جان دۇنيەسىندە بەينە جازباي-جاڭىلماي ولشەيتىن اسپاپ تەتىگى بار ءتارىزدى وزگەشە رەڭ الاتىن ەدى. وعاش تا وراشالاق قادامدارعا سەبەپكەر جازعانداردىڭ اۋلەكى قىلىقتارىن كۇلكىلى بايانداسا دا, كەكتەنگەن نەمەسە كورنەۋ جاقتىرماعان سارىننىڭ جۇقاناسى دا سەزىلمەيتىن. گۇلنار ءوز كەسىمىن ۇكىم شىعارۋدان اۋلاق, دوس تۇتىپ ايتۋدان جالىقپايتىن. جازاتايىم اۋزىنا ىلىككەن ادام بۇدان بىلاي ساعان جاقسى تانىستاي كورىنەتىن. سونىڭ ارقاسىندا كەزدەيسوق مىنەزدەردەن وزىڭشە ساقتانىپ تا جۇرەسىڭ. جاعىمدى-جاعىمسىز اسەر تۋراسىنداعى تۇپكىلىكتى ويىن جاريا قىلمايتىن جۇمباقتىعى دا بار ەدى. اۋلەت تۇتاستىعىن كوزدەگەن تۇرار اناسىنىڭ تۇجىرىمىن ءسوز اراسىنا تۇزدىقتاپ قوسىپ قويۋدان تانبايتىن. كەيبىر جايلاردى قايتالاپ سۇراعان كەزدە بۇرىننان مازالاعان نارسەنىڭ جاۋابىن اياق استىنان كەزىكتىرگەندەي رازى قالىپقا تەز كوشە قوياتىن. سىرقاتقا دۋشار بوپ, دەرت مەڭدەي باستاعان شاقتا ەلپەلەك قاققان ەلجىرەۋىك بولماسا دا, ءىنىسى قايراتقا بەينە اناسىنداي مەيرىمىن توگەتىندى شىعارىپ ەدى. ءبىز پەندەلەر سىرتتاي باقىلاپ ءجۇرىپ-اق ىشكە كىرىپ, تولىق بويلاعانداي سەزىنەتىنىمىز شىندىققا قانشالىقتى جۋىقتايتىنىن كىم ءبىلىپتى. مىڭداعان جىلداردان بەرمەن كولدەنەڭدەگەن وسىناۋ ساۋالعا تاپ كەلگەن تاعدىرلار ارقىلى جاۋاپ بەرىلەتىنى تاعى دا ايان. ءمامي اۋلەتىندە كىرشىكسىز تازا باۋىرمال احۋالدى ورناتقان ابدىرازاق اقساقال دا, ونىڭ قاسيەتتى جالاۋىن قولىنان تۇسىرمەي بالالارىنا اماناتتاعان تۇرار انامىز. بىراق ءبارى ايتقانعا عانا وڭاي. گۇلنار مىنەزىنە كەلەتىن كوپشىل سامات ءىنىمىز قايتىس بوپ, جەر قوينىنا تاپسىرعاننان كەيىن ەلگە ءسوزىن ارناعان قايرات ءبىتىمى كۇيىنىش سۇراپىلىنا توتەپ بەرىپ تۇرىپ, تولعاعان ويى ءالى كۇنگە دەيىن كوكەيدە.
كۇنى كەشە عانا گۇلجان دۇنيەدەن وتكەندە اۋىر احۋالدى سەرپىلتۋ اللا تاعالانىڭ ەركىندەگى شارا ەكەنىن ەرىكسىز ويلايسىڭ. «جەتەۋ ەدىك, ءولىپ-ءولىپ ۇشەۋمىز عانا قالدىق» وسى اۋلەت ۇلكەنىنىڭ اۋزىنان شىققاندا «كوزىمە جاس بەر جىلايىن, سابىر بەر شىدام قىلايىنعا» جۇگىنگەنىن اڭدادىق.
سول كەزدە ءوزىڭدى تۇرار شەشەمىز بەن گۇلنار قۇربىمىزدىڭ ورنىندا تۇرعانداي تەبىرەنگەن ەدىك. ...كوزكورگەننىڭ اتى كوزكورگەن.
جۇماباي شاشتاي ۇلى