انتونيۋ گۋتەرريش – بۇۇ باس حاتشىسى. بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى سوعان توقتاپ, باس اسسامبلەيانىڭ بەكىتۋىنە ۇسىنعان ەدى. سوڭعى تۋردا ونىمەن تالاسقا تۇسەتىن دە ەشكىم جوق.
بۇدان ءبىراز بۇرىن وندايلار بولعان. جانە تاڭداۋ باسقالارعا تۇسەدى دەگەن پىكىرلەر دە باسىم ەدى. جازىلماعان ەرەجەلەر بولادى. سول بويىنشا ەندى باس حاتشى بولۋ كەزەگى شىعىس ەۋروپا وكىلىنە تيەدى دەگەن. سودان كەيىن بۇل جولى ايەل قايراتكەرلەر سايلانۋعا ءتيىس ەكەنى دە ايتىلدى. مۇنى قازىرگى باس حاتشى پان گي مۋن نەگىزدەگەندەي دە بولعان ەدى. ءسويتىپ, جۇرت ناقتى ۇمىتكەردى ايەل قايراتكەلەر اراسىنان ىزدەگەنى دە بار.
ءسىرا, سونداي پىكىردىڭ اسەرى دە بولعان شىعار, بۇرىنعىداي ەمەس, بۇل جولى ايەل قايراتكەرلەر كوبىرەك ۇسىنىلدى. ءتىپتى, ءبىر بولگاريادان ەكى قايراتكەر ايەل جارىسا ءتۇستى. يۋنەسكو-نىڭ جەتەكشىسى يرينا بوكوۆا بۇرىننان اتالىپ جۇرسە, ەۋرووداقتىڭ جوعارعى كوميسسارى كريستالينا گەورگيەۆانىڭ دا ايتارلىقتاي ءۇمىتى بار ەدى. بۇل ەكى كانديداتۋرا, سونىمەن بىرگە, كەزەك كۇتىپ وتىرعان شىعىس ەۋروپا وكىلىنە دە ساي كەلەر ەدى. سلوۆاكيانىڭ ەكس-پرەزيدەنتى دانيل تيۋركتىڭ دا ايتارلىقتاي مۇمكىندىگى بارداي كورىنگەن. سويتسە دە, باتىس ەۋروپا وكىلى, پورتۋگاليانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى انتونيۋ گۋتەرريش بارلىعىن دا ىعىستىردى.
بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە قازىرگى ۋاقىتتا جەتەكشىلىك ەتەتىن رەسەيلىك ۆيتالي چۋركين التى رەت داۋىسقا سالعاننان كەيىن, انتونيۋ گۋتەرريشتىڭ جەكە-دارا شىققانىن جاريالادى. مۇنداعى ءتارتىپ بويىنشا ءار داۋىس بەرگەن سايىن ءۇمىتكەرلەردىڭ ەڭ سوڭعى ورىنداعىسى شىعىپ قالىپ وتىرادى. ءسويتىپ, اقىرىندا 15 مۇشەنىڭ 13-ءى بولاشاق باس حاتشىعا داۋىس بەرسە, ەكى مۇشە قالىس قالىپ, قارسىلىقسىز جەڭىپ شىققان.
بۇل, ارينە, ۇلكەن جەڭىس, ۇلكەن سەنىم. مۇندا كەزدەيسوقتىق جوق ەكەنى دە بەلگىلى. ءبارىن دە ۇمىتكەردىڭ الەم الدىنداعى بەدەلى, قابىلەتى شەشەدى. ونى 67 جاستاعى انتونيۋ مانۋەل دە وليۆەيرو گۋتەرريش ءوزىنىڭ ءومىر جولىمەن دالەلدەگەن. ليسسابوندا تۋعان ول جوعارى تەحنيكالىق ينستيتۋتتى ءبىتىرىپ, وقىتۋشىلىق قىزمەتتى تاڭدايدى. ءبىراق كوپ كەشىكپەي, ول ساياساتقا بەت بۇرىپ, ءوزىنىڭ كاتوليكتىك سەنىمىن سوتسياليستىك يدەيالارعا الماستىرادى. اقىرى سوتسياليستىك پارتيانىڭ جەتەكشىسىنە اينالىپ, 1995 جىلى پارتياسى جەڭىسكە جەتكەن كەزدە ءوز ەلىنىڭ ۇكىمەتىن باسقارادى. وسى قىزمەتتەگى جەتى جىل ونى الەمدىك دەڭگەيدەگى قايراتكەر رەتىندە تانىتتى. بۇدان كەيىن ول سوتسينتەرننىڭ توراعاسى دا بولدى. ءسىرا, 2005-2015 جىلدارداعى بۇۇ جۇيەسىندە بوسقىندار جونىندەگى جوعارعى كوميسسارلىق قىزمەتى بۇگىنگى جەڭىسكە جەتكىزگەن دە شىعار. تاعدىردىڭ تالكەگىنە تۇسكەن ادامدارعا قامقورلىق جاساۋ ونىڭ ءومىر مانىنە اينالدى.
ساراپشىلار قازىر ونىڭ سوتسياليستىك كوزقاراسىن عانا ەمەس, ازاماتتىق كەلبەتىن دە كوبىرەك ءسوز ەتەدى. جالعاندىققا توزبەيتىن ول ءوز ۇستانىمىنا بەرىك, قولعا العان ءىستى اياعىنا جەتكىزگەنشە قاسقايىپ كۇرەسەتىن قايراتكەر رەتىندە تانىلعان. اسا مارتەبەلى قىزمەتكە بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ بەكىتۋىن كۇتىپ وتىر. ول بەكىتتى. «سايلانعان كۇندە مەن ءوز باعىت-باعدار, ۇستانىمىمنان اينىمايمىن», دەپ مالىمدەمە دە جاسادى. ساراپشىلار ول رەسمي جوعارى لاۋازىمنىڭ يەسى عانا ەمەس, ناقتى ءىس-ارەكەتتىڭ ادامى بولادى دەپ سانايدى.
ا.گۋتەرريش الداعى جىلدىڭ العاشقى كۇنىنەن قازىرگى باس حاتشى پان گي مۋندى الماستىرىپ, قىزمەتكە كىرىسەدى.
قولعا العان ءىسىن اياعىنا دەيىن جەتكىزبەك
بيىل بەيبىتشىلىك جونىندەگى نوبەل سىيلىعى كولۋمبيا پرەزيدەنتى حۋان مانۋەل سانتوسقا بەرىلدى. ءوز ەلىندە جارتى عاسىرعا سوزىلىپ كەلە جاتقان ازامات سوعىسىن توقتاتۋعا باعىتتالعان ءىس-ارەكەتى ءۇشىن.
وسىدان ەكى اپتاداي بۇرىن سول سوعىسقا ءبىرجولا نۇكتە قويىلاتىنداي كورىنگەن. بىراق ولاي بولمادى – 2 قازان كۇنى وتكەن رەفەرەندۋمدا كولۋمبيالىقتاردىڭ 50,24 پايىزى سول كوتەرىلىسشىل پارتيزاندارمەن ىمىراعا كەلۋدى قالامادى, ولاردى ءبىرجولا جويۋدى جاقتادى. سوعان قاراماي, نورۆەگيانىڭ نوبەل كابينەتى وسىناۋ اسا جوعارى اتاققا پرەزيدەنت سانتوستى لايىق دەپ تاپتى.
وسى جەردە ۇلى ابايدىڭ مىنا ناقىل ءسوزى ويعا ورالادى. ول ءوزىنىڭ وتىز جەتىنشى سوزىندە «1. ادامنىڭ ادامشىلىعى ءىستى باستاعانىنان بىلىنەدى, قالايشا بىتىرگەندىگىنەن ەمەس» دەگەن. ياعني, ءبارى دە نيەتكە بايلانىستى. جاقسى نيەتتى ادامدى قولداعان ءجون, باعالاعان ءجون. كولۋمبيا پرەزيدەنتى حۋان مانۋەل سانتوس – سونداي ادام. ول باستاعان بۇكىل الەمگە ونەگە بولعانداي اق نيەتتى ارەكەتتىڭ ءناتيجەسى ءبىرشاما بوگەلىپ قالدى. ءبارىبىر ونىڭ قۇپتاۋعا, ماراپاتتاۋعا لايىق ەكەنى انىق.
الەمدە قانتوگىس كوپ. كوپشىلىگى بيلىك ءۇشىن تالاستان تۋىپ جاتادى. سول تالاستان كوبىنە قاراپايىم ادامداردىڭ قانى توگىلەدى. كولۋمبيادا دا وسىدان جارتى عاسىر بۇرىن باستالعان كوممۋنيستەردىڭ اسكەري قاناتىنىڭ (كولۋمبيانىڭ رەۆوليۋتسيالىق قارۋلى كۇشتەرى) بيلىككە قارسى قارۋلى كۇرەسىنەن 220 مىڭ (باسقا ءبىر دەرەكتە 260 مىڭ) ادام قازا تاۋىپ, 45 مىڭ ادام ءىز-ءتۇزسىز جوعالعان, 6,9 ملن ادام مەكەندەرىن تاستاپ كەتكەن ەكەن. پرەزيدەنت سانتوس سونى ءبىرجولا توقتاتپاق. ءوزى بيلىككە كەلگەن سوڭ-اق ونى قولعا العان. 2012 جىلدان كۋبا استاناسىندا راديكالدى كوتەرىلىسشىلەرمەن كەلىسسوز جۇرگىزىپ, 24 تامىزدا كەلىسىمگە دە جەتكەن. 26 قىركۇيەكتە كرقك باسشىسى رودريگو لوندونو ەچەۆەرري ەكەۋى بىتىمگە قول دا قويعان. وعان بۇۇ باس حاتشىسى پان گي مۋن, لاتىن امەريكاسى 15 ەلىنىڭ باسشىلارى قاتىستى.
جوعارىدا ايتقانداي, كولۋمبيالىقتار بۇل ءبىتىمدى قولدامادى. ونىڭ سەبەبى بار ەدى. ەڭ الدىمەن, حالىق سول كوتەرىلىسشىلەردىڭ ادام ولىمىنە دۋشار ەتكەن ارەكەتتەرىن كەشپەدى, سونان سوڭ ءبىرشاما بەدەلدى ساياسي قايراتكەرلەر كەلىسىمگە قارسى بولىپ, ونى جۇزەگە اسىرماۋعا كۇش سالدى. بۇل رەتتە سانتوستان بۇرىنعى (2002-2010 جىلداردا) پرەزيدەنت الۆارو ۋريبەنى اتاپ ايتقان ءجون. ول ءوز بيلىگى كەزىندە كرقك-ءنى جويماق بولعان, بىراق شاماسى كەلمەدى. ءبىر قىزىق جايت – سول كەزدە سانتوس ەلدىڭ قورعانىس ءمينيسترى ەدى. كەيىن ول سايلاۋدا جەڭىسكە جەتتى دە, ۇزاققا سوزىلعان شيەلەنىستى كەلىسىم جولىمەن شەشۋدى قولعا الدى. مۇنى ۋريبە كەشپەستەن, كەلىسىمگە قارسى بەلسەندى ارەكەتكە كوشتى. ءتىپتى, وعان وزىنەن بۇرىنعى پرەزيدەنت اندرەس پيسترانانى دا قوستى. مۇنىڭ كەشەگى رەفەرەندۋم ناتيجەسىنە ىقپالى بولدى.
پرەزيدەنت سانتوس قولعا العان ءىسىن اياقسىز قالدىرمادى. ءبىتىمنەن باسقا جول جوقتىعىن جۇرتقا ۇقتىرۋدىڭ امالىن ىزدەستىردى. ەڭ الدىمەن, وعان باستى قارسى ادام بۇرىنعى پرەزيدەنت ۋريبەنى كەزدەسۋگە شاقىردى. بۇلار سانتوس جەڭىسكە جەتكەننەن كەيىن (2010 جىل) بەتپە بەت كەزدەسپەگەن ەدى. ۋريبە بۇل جولى ۇسىنىستى قابىلداپ, بۇرىنعى قارسىلاسىنىڭ قولىن الدى. نەندەي اڭگىمە بولعانى بەلگىسىز, ال جۇرتشىلىق مۇنى ءتىل تابىسۋ دەپ قابىلدادى. سانتوس: «كولۋمبيادا تىنىشتىق ورناۋعا جاقىن, وعان جەتەمىز», دەپ مالىمدەمە جاسادى.
ماماديار جاقىپ, جۋرناليست