حيميانىڭ جۇرمەيتىن جەرى, قولدانىلمايتىن سالاسى جوق دەسەك تە, تاۋەلسىزدىك بەدەرىندە ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ حيميا فاكۋلتەتىنە جولىمىز تۇسپەگەن ەكەن. ارينە, بۇل – حيميا عىلىمدارى تۋرالى جازىلمادى, اتالمىش سالا عالىمدارى جايلى ءسوز قوزعالمادى دەگەن ءسوز ەمەس.
قىسقاسى, وسى اپتادا ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حيميا فاكۋلتەتىنە كەلدىك. ءبىزدى اتالمىش فاكۋلتەتكە تارتقان بىرنەشە سەبەپ بار ەدى. ءبىرىنشىدەن, كەڭەس وكىمەتى كەزىندە «كازگۋ-دەگى» حيميا فاكۋلتەتى بۇكىل وداق بويىنشا ۇزدىك ءۇش فاكۋلتەتتىڭ ءبىرى بولدى.
ءبىزدى فاكۋلتەتتە حيميا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت راۋشان ءابدىقالىقوۆا قارسى الدى. جارتى عاسىرعا جۋىق وسى فاكۋلتەتتە ەڭبەك ەتىپ, ەگەمەندىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىنداعى كۇردەلى كەزەڭدەردە دە عىلىمي جۇمىسىن تاستاماي, وقىتۋشىلىعىن دا جالعاستىرىپ, قازاق تىلىندەگى وقۋ قۇرالدارىنىڭ جازىلۋىنا ءبىر كىسىدەي ەڭبەك ءسىڭىرگەن راۋشان اسىعاتقىزىنىڭ ايتارى كوپ.
توعىز جىل بويى حيميا فاكۋلتەتىنىڭ وقۋ-ادىستەمەلىك جۇمىسى بويىنشا دەكانى ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارعان راۋشان اسىعاتقىزى بۇل سالانىڭ بۇكىل ماسەلەسىن بۇگە-شىگەسىنە دەيىن بىلەدى ەكەن. ۇجىمدى ۇيىتىپ وتىرعان بۇل كىسىنى وقىتۋشىلاردىڭ سىيلايتىنى, ستۋدەنتتەردىڭ جاقسى كورەتىنى بايقالادى.
– ءبىز ءبىر كەزدەگى ەڭ مىقتى حيميا فاكۋلتەتى دەگەن اتىمىزدى ساقتاپ قالا الدىق. قازىر زامانا تالابى وزگەردى. نارىقتىق ەكونوميكا حيميا سالاسىنا دا ۇلكەن وزگەرىستەر اكەلدى. بۇرىن حيميا عىلىمدارىنىڭ 13 باعىتى بويىنشا ءدارىس جۇرەتىن. ىقشامداۋ, قايتا قۇرىلىمداۋ جۇرگەننەن كەيىن بۇگىندە فاكۋلتەتتە نەگىزگى ءتورت باعىت بويىنشا ءبىلىم بەرىلەدى. ولار – حيميا, ورگانيكالىق زاتتاردىڭ حيميالىق تەحنولوگياسى, بەيورگانيكالىق زاتتاردىڭ حيميالىق تەحنولوگياسى, مۇناي حيمياسى. سوڭعى 15 جىلدا جارىلعىش زاتتار تەحنولوگياسى دا وقىتىلادى. مۇنان بولەك مەملەكەت تاپسىرىسىمەن حالىقارالىق, ەكونوميكالىق جانە كريميناليستيكالىق ساراپتاما بويىنشا بىرقاتار ماماندار دايارلاندى, – دەيدى راۋشان اسىعاتقىزى.
وسى جىلدار ىشىندە ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ تاپسىرىسىمەن مەملەكەتتىك حيميا ماماندارىنىڭ كلاسسيفيكاتورى قۇراستىرىلعان بولسا, بۇل جەردە دە فاكۋلتەتتىڭ ۇلەسى جوعارى. قازىر بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا حيميا ماماندارىنىڭ 80 پايىزى وسى قازۇۋ تۇلەكتەرى. ول تۇلەكتەردىڭ ەڭ ۇزدىكتەرى فاكۋلتەتتە قالدىرىلىپ, عىلىمي زەرتتەۋلەرمەن, وقىتۋشىلىق قىزمەتپەن اينالىسا الادى.
– ءبىزدىڭ فاكۋلتەت تە 1994-1995 جىلدارى كۇردەلى كەزەڭدى باستان وتكەردى. بىراق, پروفەسسورلىق-وقىتۋشىلىق قۇرام ايلاپ جالاقى الماسا دا جۇمىستارىن تاستاعان جوق. سول قيىن ۋاقىتتىڭ وزىندە ستۋدەنتتەر قابىلداپ, فاكۋلتەتتىڭ ىشكى وڭ احۋالىن, ۇجىمدىق ساپانى ساقتاپ قالا الدىق. قازىر جىل سايىن فاكۋلتەتكە 300-دەن استام ستۋدەنت قابىلدانادى. فاكۋلتەتتە ماگيستراتۋرا, باكالاۆر سياقتى اكادەميالىق ءبىلىم ساتىلارى بويىنشا 2 مىڭعا جۋىق ستۋدەنت وقيدى, – دەيدى دوتسەنت.
راۋشان اسىعاتقىزى فاكۋلتەتتىڭ كۇشىمەن قازاق تىلىندە دايارلانعان وقۋلىقتاردىڭ, قۇرال-جابدىقتاردىڭ ساپاسىمەن ماقتاناتىندىقتارىن ايتادى. فاكۋلتەتتە قازاق تىلىندەگى حيميالىق تەرمينولوگيالىق سوزدىك جاساقتالعان.
2010 جىلدان بەرى فاكۋلتەتتىڭ ورگانيكالىق زاتتار, تابيعي قوسىلىستار جانە پوليمەرلەردىڭ حيمياسى مەن تەحنولوگياسى كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى قىزمەتىن اتقاراتىن راۋشان اسىعاتقىزى قازاق بولىمىندە وقيتىن ستۋدەنتتەردىڭ دايىندىعى مەن ءبىلىم دارەجەسىنە ەرەكشە توقتالىپ ءوتتى.
– مامانداردى ءۇش تىلدە دايارلاۋ, بالالارعا ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋ سوڭعى جىلدارى كوتەرىلىپ ءجۇر. ال ءبىزدىڭ فاكۋلتەتتىڭ ستۋدەنتتەرى باياعىدان-اق ءۇش ءتىلدى. قازاق ءبولىمىنىڭ بالالارى قازاق, ورىس, اعىلشىن تىلىنە دە ءجۇيرىك. ءبىزدىڭ فاكۋلتەتتە شەتەلدەن كەلگەن عالىمدارمەن كەزدەسۋلەر ءجيى ءوتىپ تۇرادى. سول كەزدە قازاق ءبولىمىنىڭ بالالارى ماماندىقتارىنا قاتىستى ساۋالدارىن اعىلشىن تىلىندە سۇراپ, ولاردىڭ ايتقاندارىن ءتۇسىنىپ وتىرادى. جاقسى وقيتىن, شەت تىلدەرىن مەڭگەرگەن بالالار ستۋدەنتتەر الماسۋ باعدارلامالارى بويىنشا رەسەي ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە, اقش, ۇلىبريتانيا, وڭتۇستىك كورەيادا ءبىلىم الۋدا. شەتەلدەردە تاجىريبە الماسۋ وقىتۋشىلار اراسىندا دا قاراستىرىلعان, – دەيدى.
راۋشان اسىعاتقىزى اڭگىمە بارىسىندا: «ءبىزدىڭ جوعارى كۋرستىڭ ستۋدەنتتەرى فاكۋلتەتتەن جالاقى الادى» دەپ قالدى. بۇل جايتتى قىزىعۋشىلىقپەن قاۋزاپ سۇراعانىمىزدا فاكۋلتەت عالىمدارى ءتۇرلى عىلىمي جوبالاردى جەڭىپ الاتىنىن, ونىڭ ىشىندە وتاندىق, حالىقارالىق جوبالار دا بار ەكەندىگىن اتادى. سول قارجىلىق گرانتتارعا حيميالىق قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىنىپ, لابوراتوريالىق زەرتتەۋلەرگە جوعارى كۋرستىڭ ستۋدەنتتەرى تارتىلادى ەكەن. مەملەكەت تاپسىرىسىمەن جۇرگىزىلەتىن عىلىمي جوبالاردا ستۋدەنتتەر جارتى ستاۆكامەن لابورانت بولىپ جۇمىس ىستەي الادى. عىلىمعا ارالاسادى.
«جوعارى مولەكۋلالىق قوسىلىستار» ءپانى بويىنشا كوپتەگەن وقۋلىقتاردىڭ اۆتورى راۋشان اسىعاتقىزى: «ءبىزدىڭ كافەدرادا بيومەديتسينادا قولدانىلاتىن پوليمەرلەر نەگىزىندەگى ءدارى-دارمەكتەر, گەلدەر جاساۋ جوباسى ءجۇرىپ جاتىر» – دەيدى.
وسىلايشا بىلىكتى ۇستاز راۋشان اسىعاتقىزى ءوزى قىزمەت اتقاراتىن فاكۋلتەتتىڭ جەتكەن تابىستارى تۋرالى ويلارىمەن اقجارىلا ءبولىستى. جانە بۇنىڭ بارلىعى انشەيىن قاعاز جۇزىندەگى ەمەس, فاكۋلتەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىرلەسە كۇش-جىگەرى ارقاسىندا ىسكە اسىپ جاتقان جەتىستىكتەر ەكەندىگىن باسا اڭعارتتى.
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى