كەشە پارلامەنت ماجىلىسىندە «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسى جانىنداعى ەكونوميكالىق ساياسات جونىندەگى كەڭەستىڭ وتىرىسى ءوتىپ, وندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋىنىڭ 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسى تۋرالى» دەگەن تاقىرىپتا تالقىلاۋ بولدى.
ەكونوميكالىق ساياسات ءجونىندەگى كەڭەس توراعاسى بەيبىت مامراەۆ باعدارلامانى ءازىرلەۋشىلەر بيزنەس-كليمات پەن ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىققا ىقپال ەتەتىن مەملەكەتتىك ساياسات اسپەكتىلەرى وتە سەزىمتال ەكەندىگىن, سوندىقتان دا قولدانىستاعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى. جانە دە ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ جاڭا باستاۋىن قالىپتاستىرۋ قاجەت. بۇل تۇرعىدان تاماق ءوندىرىسىن دامىتۋ ەكونوميكا ءوسىمىنىڭ جاڭا درايۆەرى بولۋعا ءتيىس. مەملەكەتتىك قولداۋدى قاجەت ەتەتىن سالانىڭ الەۋەتى زور. سونداي-اق, ەكونوميكانىڭ يننوۆاتسيالىق قۇرامى دا ارتىپ كەلەدى. 2003 جىلى ىسكە اسىرىلعان يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركىندە قازىر 149 كومپانيا تىركەلىپ, 3 مىڭنان استام جۇمىس ورىندارى قۇرىلعان. جالپى, پارك قاتىسۋشىلارى تاراپىنان 19 ميلليارد تەڭگە سالىنىپ وتىر. قازىرگى تاڭدا اتالعان ايماق ينفراقۇرىلىمىنىڭ 80 پايىزى سالىنىپ بىتكەن.
الايدا, اتالعان پارك يننوۆاتسيالىق ءوسىم درايۆەرىنە, تەحنولوگيالاردى كوممەرتسيالاندىرۋ تەتىگىنە اينالا الماعاندىعىنا كەڭەس توراعاسى ەرەكشە ەكپىن ءتۇسىردى. سونىمەن قاتار, مەملەكەتتىك باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا قاجەتتى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارى يننوۆاتسيا ورتالىعى بولا الماي وتىرعانى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە. ەلىمىزدىڭ يننوۆاتسيالىق ءونىم ءوندىرۋ دەڭگەيى ىشكى جالپى ونىمگە شاققانداعى كولەمنىڭ 1,5 پايىزى عانا ەكەن. ال وركەنيەتتى ەلدەردە بۇل كورسەتكىش ونداعان ەسە جوعارى. مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ G20 سامميتىندە الەمدىك ەكونوميكانى جانداندىرۋ شاراسى رەتىندە جاڭا يندۋستريالىق رەۆوليۋتسياعا: تسيفرلىق ەكونوميكا مەن يننوۆاتسياعا ەكپىن بەرۋدى ۇسىنعانى بەلگىلى.
بۇدان كەيىن ءسوز العان ينۆەستيتسيا جانە دامۋ ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى البەرت راۋ 2010 جىلدان باستاپ يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلە جاتقاندىعىن تىلگە تيەك ەتىپ, 50-گە جۋىق زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلگەندىگىن العا تارتتى. تاعى بەلگىلى بولعانى, شامامەن 4 مىڭ شاقىرىم اۆتوموبيل جانە 1700 شاقىرىم تەمىر جولدار سالىندى نەمەسە جاڭعىرتىلدى. ۆيتسە-مينيستر مەتاللۋرگيا مەن ازىق-ت ۇلىك ونەركاسىبى سالالارىنا ءوڭدەۋشى سالانىڭ 26 جاڭا سەكتورى قوسىلعاندىعىن جەتكىزدى. جالپى, يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى بويىنشا 6 جىل ىشىندە 4 تريلليون تەڭگە سوماسىندا 936 جوبا ىسكە قوسىلىپتى. سونىمەن قاتار, 160 مىڭ جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلعان. وڭدەۋشى سالاعا 17,5 ميلليارد اقش دوللارى بولاتىن ءتىكەلەي ينۆەستيتسيا تارتىلسا, بۇل 2005-2014 جىلدارعى بارلىق ينۆەستيتسيالاردىڭ 74 پايىزىن قۇرايدى.
ا.راۋ, سونداي-اق, ەكىنشى بەسجىلدىقتى ىسكە اسىرۋ جايىن دا تارقاتىپ ايتىپ بەردى. ونىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 753,5 ميلليارد تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانىپ وتىر ەكەن. بۇل رەتتە, قاراجاتتار ينديكاتيۆتى تۇردە سالىنعان جانە بيۋدجەتتىك زاڭناماعا سايكەس ءتيىستى كەزەڭدە ناقتىلانادى. ءوتكەن جىلى بيۋدجەتتەن بۇل باعىتتا 134,9 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعانى دا نازاردان تىس قالعان جوق. ءاربىر بيۋدجەتتىك قاراجات تەڭگەسىنە ەكونوميكاعا 4 تەڭگەدەن كەم ەمەس جەكە ينۆەستيتسيا تارتۋ كوزدەلىپ وتىرىلعانى دا اتالماي قالمادى.
سونداي-اق, كەڭەس وتىرىسىندا ءسوز العان ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆ اتىراۋ, شىمكەنت جانە پاۆلودار مۇناي وندەۋ زاۋىتتارىن جاڭعىرتۋ جوبالارى اياقتالۋعا جاقىن ەكەندىگىنە سەندىردى. اتالعان ءۇش زاۋىت ەلىمىزدىڭ ىشكى نارىعىن 70 پايىزعا قاناعاتتاندىرسا, قالعان 30 پايىزى سىرتتان تاسىلادى. جاڭعىرتۋ جۇمىستارى بىتكەن سوڭ ونىمدەر تولىقتاي وزىمىزدە شىعارىلاتىنى ەرەكشە اتالدى. ۆيتسە-مينيستر مۇناي-گاز حيمياسى ونەركاسىبىنە يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا 1,48 ميلليارد اقش دوللارى سوماسىندا 3 جوبا ىسكە اسىرىلعاندىعىن دا ورتاعا سالا كەتتى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, پوليەتيلەن, پاراكسيلول, حوش ءيىستى كومىرسۋتەگىلەر, پولمەر سياقتى ءونىمدەردى ءوندىرۋ جولعا قويىلعان.
ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-مينيسترى ەلميرا سۋحانبەرديەۆا باعدارلاماعا سايكەس ماشينا جاساۋ, مەتاللۋرگيا, حيميا ونەركاسىبى, مۇناي-حيميا, قۇرىلىس ماتەريالدارىن, تاعام ونىمدەرىن ءوندىرۋ سياقتى التى باسىم سالانى بىلىكتى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۇلتتىق قوردان 2017 جىلعا دەيىن 10 ميلليارد تەڭگە ءبولىنگەندىگىن, بۇگىنگى تاڭدا بازالىق جوو-لاردا 4700 ماگيسترانت ءبىلىم الۋدا ەكەندىگىن ەرەكشە ىجداعاتتىلىقپەن جەتكىزدى.
جالپى, «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ حاتشىسى ن.گودۋنوۆا, دەپۋتاتتار, مينيسترلىكتەر جەتەكشىلەرى مەن وكىلدەرى, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ۇلتتىق كومپانيا ۋاكىلدەرى قاتىسقان كەڭەس وتىرىسىندا ەلىمىزدىڭ بىرقاتار جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسشىلارى ءسوز الىپ, ءوز وي-پايىمدارىمەن ءبولىستى. سوڭىنان دەپۋتاتتار سۇراقتار قويىپ, پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. ءناتيجەسىندە تالقىلاۋ قورىتىندىلارى بويىنشا ۇسىنىستار قابىلداندى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»