2015 جىلعى 30 ناۋرىز, استانا قالاسى
ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعىنىڭ سۋبەكتىلەرى ءۇشىن
ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى
«ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى تۋرالى» 2004 جىلعى 9 شىلدەدەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭىنىڭ 5-بابى 57) تارماقشاسىنا سايكەس بۇيىرامىن:
1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعىنىڭ سۋبەكتىلەرى ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋ قاعيدالارى بەكىتىلسىن.
2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى دەپارتامەنتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن:
1) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەلۋىن;
2) وسى بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەۋدەن وتكەننەن كەيىن ونىڭ كوشىرمەسىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە مەرزىمدى ءباسپاسوز باسىلىمدارىندا جانە «ادىلەت» اقپاراتتىق-قۇقىقتىق جۇيەسىندە رەسمي جاريالاۋعا جىبەرىلۋىن;
3) وسى بۇيرىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرسىندا جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ينترانەت-پورتالىندا ورنالاستىرۋىن;
4) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادىلەت مينيسترلىگىندە مەملەكەتتىك تىركەگەننەن كەيىن ون جۇمىس كۇنى ىشىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ زاڭ قىزمەتى دەپارتامەنتىنە وسى تارماقتىن 2) جانە 3) تارماقشالارىمەن كوزدەلگەن ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋى تۋرالى مالىمەتتەردى ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتسىن.
3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ جەتەكشىلىك ەتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا ۆيتسە-مينيسترىنە جۇكتەلسىن.
4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعان كۇنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ۆ. شكولنيك
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى 30 ناۋرىزداعى №248 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن
ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعىنىڭ سۋبەكتىلەرى ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋ قاعيدالارى
1. جالپى ەرەجەلەر
1. وسى ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعىنىڭ سۋبەكتىلەرى ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋ قاعيدالارى (بۇدان ءارى – قاعيدالار) «ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2004 جىلعى 9 شىلدەدەگى زاڭىنىڭ (بۇدان ءارى – زاڭ) 5-بابىنىڭ 57) تارماقشاسىنا سايكەس ازىرلەنگەن جانە ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعى سۋبەكتىلەرىنىڭ (بۇدان ءارى – سۋبەكتىلەر) ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن (بۇدان ءارى – ەكەاج) ۇيىمداستىرۋ جانە ونىڭ جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبىن ايقىندايدى.
2. وسى قاعيدالاردا مىناداي نەگىزگى ۇعىمدار پايدالانىلادى:
1) كوممەرتسيالىق ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ كەشەنى – دەرەكتەرى بويىنشا ەلەكتر ەنەرگياسى نارىعىندا ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋلار جۇرگىزىلەتىن ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ كەشەنى;
2) تەحنيكالىق ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ كەشەنى – دەرەكتەرى بويىنشا سۋبەكتىنىڭ جەكە ەنەرگيا وبەكتىلەرىمەن جانە ەلەكتر قوندىرعىلارىمەن ەلەكتر ەنەرگياسىن ءبولىسۋىنىڭ جانە تۇتىنۋىنىڭ باقىلاۋى جۇرگىزىلەتىن ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ كەشەنى;
3) ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ كەشەنى (بۇدان ءارى – ەەك) – ولشەۋ قۇرالدارىنىڭ: توكتى ولشەۋ ترانسفورماتورىنىڭ, كەرنەۋدى ولشەۋ ترانسفورماتورى مەن ەلەكتر ەنەرگياسىن ولشەۋگە ارنالعان ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ اسپاپتارىنىڭ جيىنتىعى;
4) ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تەڭگەرىمسىزدىگى – ەنەرگيا وبەكتىسىندە شاعىن ستانتسيانىڭ شيناسىنان قابىلدانعان جانە جىبەرىلگەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىق رەتىندە ايقىندالاتىن مولشەر;
5) ەكەاج-دىڭ دەرەكتەر بازاسى – ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعى سۋبەكتىلەرىنىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋدىڭ كەشەندەرىنەن الىنعان اقپاراتتى وڭدەۋگە, مۇراعاتتاۋعا ارنالعان باعدارلامالىق-تەحنيكالىق كەشەن قۇرىلعىلارىنىڭ جيىنتىعى;
6) ەكەاج-دىڭ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناقتارى – جۇيەنىڭ تەحنيكالىق, فۋنكتسيونالدىق جانە مەترولوگيالىق سيپاتتامالارىنىڭ تەحنيكالىق تاپسىرمانىڭ جانە جوبالار شەشىمدەرىنىڭ تالاپتارىنىڭ سايكەستىگىنە تەكسەرۋ بويىنشا ءىس-شارالار مەن جۇمىستار كەشەنى.
وسى قاعيدالاردا پايدالانىلاتىن وزگە دە ۇعىمدار زاڭعا سايكەس قولدانىلادى.
3. ەكەاج ەسەپ ايىراتىن كەزەڭمەن قوسا وندىرۋدە, تاراتۋدا جانە پايدالانۋدا ونىڭ ساعاتتاپ مالىمەتىن قالىپتاستىرۋدا ەلەكتر ەنەرگياسىن تىركەۋ بويىنشا سەنىمدى جانە زاڭدى مالىمەت الۋ ءۇشىن, ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە جانە تەڭگەرىمدەۋشى ساۋدا نارىعىندا ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋ ءۇشىن نەگىزگى قۇرال بولىپ تابىلادى. سۋبەكتىلەردىڭ ەكەاج-دىڭ بولۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلەكتر ەنەرگياسى كوتەرمە ساۋدا نارىعىنا قول جەتكىزۋى ءۇشىن شارت بولىپ تابىلادى.
2. ەكەاج-دى ۇيىمداستىرۋ ءتارتىبى
4. ەكەاج-دى قۇرۋ ءۇشىن سۋبەكتىلەر سۋبەكتىنىڭ ەكەاج-ىن جۇيەلىك وپەراتوردىڭ بىرىكتىرىلگەن ەكەاج-نا قوسۋعا ارنالعان تەحنيكالىق شارتتاردى الۋعا جالعانىم اتاۋىن, ءاربىر ەەك قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارىنىڭ تەحنيكالىق جانە مەترولوگيالىق سيپاتتامالارىن كورسەتە وتىرىپ, ەلەكتر ەنەرگياسىن بەرۋ/تۇتىنۋدىڭ ءبىر سىزىقتىق ەلەكتر سحەماسىنىڭ قوسىمشاسى, سۋبەكتىنىڭ ەنەرگيا وبەكتىلەرىندە ورنالاسقان ەەك تىزبەسى بار جازباشا ەركىن نىساندا وتىنىشتەرىن بەرەدى.
ەلەكتر ەنەرگياسىن وڭدىرۋدە, جىبەرۋدە, تاراتۋدا جانە تۇتىنۋدا ونى تىركەۋ بويىنشا بىرىڭعاي تەحنيكالىق ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا جانە زاڭنىڭ 10-بابى 1-تارماعىنىڭ 10) تارماقشاسىن ورىنداۋ ماقساتىندا, جوبالاۋعا تەحنيكالىق تاپسىرماسى, تەحنيكالىق جوباسى جانە ەقەاج-دىڭ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناقتارىنىڭ باعدارلاماسى جۇيەلىك وپەراتورمەن كەلىسىلەدى.
5. جۇيەلىك وپەراتور سۋبەكتىلەردەن وتىنىشتەردى العان سوڭ سۋبەكتىنىڭ ەكەاج بىرەگەي 18-دارەجەلى سايكەستەندىرۋ ءنومىرى بەرىلەتىن سۋبەكتىنىڭ ەكەاج-ىن بىرىكتىرىلگەن ەكەاج-عا قوسۋعا تەحنيكالىق شارتتاردى وتىز جۇمىس كۇنى ىشىندە بەرەدى.
تەحنيكالىق شارتتاردى سۋبەكتىلەرگە بەرۋ مىنا جاعدايدا جۇزەگە اسىرىلادى:
سۋبەكتىنىڭ ەكەاج-ىن بىرىكتىرىلگەن ەكەاج-عا قوسۋعا تەحنيكالىق شارتتاردى بەرۋ ءۇشىن ۇسىنىلعان دەرەكتەردىڭ جەتكىلىكتىگى;
جۇيەلىك وپەراتوردىڭ ەكەاج-نا بىرىكتىرۋ ءۇشىن تەحنيكالىق مۇمكىندىكتىڭ بولۋى.
تەحنيكالىق شارتتاردىڭ قولدانىس مەرزىمى ءۇش جىل.
تەحنيكالىق شارتتاردىڭ قولدانىس مەرزىمى سۋبەكتىلەردىڭ ولاردىڭ قولدانىس مەرزىمى بىتكەنگە دەيىن بەرگەن وتىنىشتەرى بويىنشا ۇزارتىلادى.
تەحنيكالىق شارتتاردى بەرگەنى ءۇشىن تولەم الىنبايدى.
6. تەحنيكالىق شارتتاردى العان جاعدايدا سۋبەكتىلەر ەكەاج-نى جوبالاۋعا تەحنيكالىق تاپسىرمالاردى ازىرلەيدى.
7. سۋبەكتىلەر ەكەاج-دى جوبالاۋعا ارنالعان تەحنيكالىق تاپسىرمانى جۇيەلىك وپەراتورعا كەلىسۋگە جىبەرەدى.
8. جۇيەلىك وپەراتور ون بەس جۇمىس كۇنىنەن اسپايتىن مەرزىمدە ەكەاج-ىن جوبالاۋعا ارنالعان تەحنيكالىق تاپسىرمالاردى ولاردىڭ ەكەاج-ىن قۇرۋعا بەرگەن تەحنيكالىق شارتتارىنا جانە وسى قاعيدانىڭ تالاپتارىنا سايكەستىگىن قارايدى جانە كەلىسەدى.
9. ەكەاج-دى جوبالاۋعا ارنالعان تەحنيكالىق تاپسىرمالاردىڭ تەحنيكالىق شارتتار مەن وسى قاعيدالاردىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەگەن كەزدە جۇيەلىك وپەراتور ون بەس جۇمىس كۇنi iشiندە سۋبەكتىلەرگە كەلىسۋدەن جازباشا دالەلدى باس تارتۋ جىبەرەدى.
10. ەكەاج-دى جوبالاۋعا ارنالعان تەحنيكالىق تاپسىرمالاردى قايتا قاراۋدى جۇيەلىك وپەراتور سۋبەكتىلەردىڭ دالەلدى باس تارتۋدا كورسەتىلگەن تەحنيكالىق تاپسىرمانىڭ ەسكەرتۋلەرىن جويعاننان كەيىن جۇرگىزەدى.
11. جۇيەلىك وپەراتور ەكەاج-دى جوبالاۋعا ارنالعان تەحنيكالىق تاپسىرمالاردى كەلىسكەن جاعدايدا سۋبەكتىلەر ەكەاج جوبالارىن ازىرلەۋگە جوبالاۋ ۇيىمدارىنا ءوتىنىش جاسايدى.
12. جوبالار ورىندالعاننان كەيىن سۋبەكتىلەر ەكەاج-دىڭ جوباسىن جۇيەلىك وپەراتورمەن كەلىسەدى. جوبالاردى كەلىسۋ سۋبەكتىلەر ءوتىنىش جاساعاننان كەيىن وتىز جۇمىس كۇنى ىشىندە جۇزەگە اسىرلادى.
13. ەكەاج جوبالارىنىڭ ەكەاج-دى جوبالاۋعا ارنالعان تەحنيكالىق تاپسىرماسىنا سايكەس كەلمەگەن كەزدە جۇيەلىك وپەراتور كۇنتىزبەلىك وتىز كۇن iشiندە سۋبەكتىلەرگە كەلىسۋدەن جازباشا دالەلدى باس تارتۋ جىبەرەدى.
14. ەكەاج جوبالارىن قايتا قاراۋدى جۇيەلىك وپەراتور سۋبەكتىلەردىڭ دالەلدى باس تارتۋ حاتىندا قورسەتىلگەن ەسكەرتۋلەردى جويعاننان كەيىن جۇرگىزەدى.
15. جۇيەلىك وپەراتوردىڭ ەكەاج جوبالارىنا كەلىسىم بەرگەن جاعدايدا سۋبەكتىلەر قۇراستىرۋ جانە ىسكە قوسۋ-باپتاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى.
16. ەكەاج قۇرامىنا كىرەتىن كوممەرتسيالىق ەەك ولشەۋ قۇرالدارىن تەكسەرۋ «ولشەم بىرلىگىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2000 جىلعى 7 ماۋسىمداعى زاڭىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى.
17. ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ ءۇشىن تۇرلەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ولشەم بiرلiگiن قامتاماسىز ەتۋدiڭ مەملەكەتتiك جۇيەسiنiڭ تiزiلiمiنە ەنگىزىلگەن جانە تەكسەرۋدەن وتكەنى تۋرالى قولدانىستاعى سەرتيفيكاتى بار ولشەۋ قۇرالدارى پايدالانىلادى.
18. كوممەرتسيالىق ەەك قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارىن تەكسەرۋ جونىندەگى جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ سۋبەكتىلەرگە – ەكەاج يەسىنە جۇكتەلەدى.
19. كوممەرتسيالىق ەەك تەحنيكالىق ەرەكشەلىكتەرى مەن جالعاۋ سحەمالارى ەلەكتر ەنەرگياسى سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس ايقىندالادى.
20. جوبالاۋعا, قۇراستىرۋعا, پايدالانۋعا, تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋگە, سىناۋعا, ەەك-ءتىڭ قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارىن سالىستىرىپ تەكسەرۋگە, باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ جاساقتامالارىن جاڭارتۋعا ارنالعان شىعىنداردى, سونداي-اق بايلانىس ارنالارى مەن جۇيەلىك وپەراتوردىڭ ەكەاج دەرەكتەرىنە قول جەتكىزۋگە ارنالعان شىعىنداردى سۋبەكتىلەر كوتەرەدى.
3. ەكەاج-دىڭ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناقتارى
21. سۋبەكتىلەر ەكەاج-نىڭ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناقتارى جۇيەنىڭ بارلىق قۇرام بولىكتەرىنىڭ جۇمىس قابىلەتىن, جۇيەنىڭ فۋنكتسيونالدىق تەحنيكالىق سيپاتتامالارىن, ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ جونىندەگى دەرەكتەردى سۋبەكتىنىڭ ەلەكتر ەنەرگياسى ساناۋىشتارىنان جۇيەلىك وپەراتوردىڭ ەكەاج دەرەكتەر بازاسىنا جەتكىزۋ دۇرىستىعىن تەكسەرۋ, سونداي-اق انىقتالعان كەمشىلىكتەر مەن سايكەسسىزدىكتەردى جويۋ ءۇشىن جۇرگىزىلەدى.
22. ەكەاج-دىڭ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناقتارى جۇيەلىك وپەراتورمەن كەلىسىلگەن, سۋبەكتىنىڭ تەحنيكالىق باسشىسىمەن بەكىتىلگەن تاجىريبەلىك سىناقتار باعدارلاماسىمەن سايكەس جۇيەنىڭ يەسىمەن جۇرگىزىلەدى. ەگەر جۇيەنىڭ جۇمىسىندا ەسكەرتۋلەر بولسا, ەكەاج تاجىريبەلىك قابىلداۋعا ەسكەرتۋلەردى جويۋ ءۇشىن قابىلدانادى. ولار جويىلعاننان كەيىن جۇيە ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا قابىلدانادى.
4. ەكەاج-دى ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا قابىلداۋ ءتارتىبى
23. ەكەاج-دى ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا قابىلداۋ سۋبەكتىلەردىڭ ەكەاج-ى كومەگىمەن ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ جونىندەگى ءبىرتۇتاس تەحنيكالىق ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ جانە ونى قازاقستان رەسپۋبليكاسى كوتەرمە ساۋدا نارىعىنىڭ ءبىرتۇتاس ەكەاج-نا بىرىكتىرۋ, سونداي-اق سۋبەكتىلەر ەكەاج-نىڭ ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى جانە ولشەم بiرلiگiن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ تالاپتارىنا سايكەستىگىن بەلگىلەۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلەدى.
24. تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناقتار اياقتالعاننان كەيىن ەكەاج سۋبەكتىسى جۇيەلىك وپەراتورعا, كورشىلەس سۋبەكتىلەرگە ەكەاج-دىڭ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناقتار ناتيجەلەرىن تالداۋ جونىندەگى كوميسسيا جۇمىسىنا قاتىسۋ ءۇشىن شاقىرۋ حاتتارىن جىبەرەدى.
25. سۋبەكتىلەردىڭ ەكەاج-ىن ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا قابىلداۋدى سۋبەكتىنىڭ ءبىرىنشى نەمەسە تەحنيكالىق باسشىسىمەن بەكىتىلگەن كوميسسيا جۇزەگە اسىرادى, ونىڭ قۇرامىنا:
1) ەلەكتر جەلىلەرىنە سۋبەكتىلەر تەحنولوگيالىق تۇرعىدان جالعانعان ەلەكتر جەلىلىك ۇيىمداردىڭ;
2) سۋبەكتىلەرمەن ورتاق تەڭگەرىمدىك تيەسىلىگى بار ەلەكتر ەنەرگياسى كوتەرمە ساۋدا نارىعىنداعى شەكتەس قاتىسۋشىلاردىڭ;
3) باس مەردىگەرلىك, مەردىگەرلىك, جوبالاۋ ۇيىمىنىڭ;
4) جۇيەلىك وپەراتوردىڭ;
5) سۋبەكتىلەردىڭ قاراۋىنا قاراي وزگە ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى كىرەدى.
26. جۇيەلىك وپەراتور جانە ءبىر بىرىمەن بايلانىستى سۋبەكتىلەر ون جۇمىس كۇنى ىشىندە مەرزىمدەردى كەلىسەدى جانە ءوز وكىلدەرىن كوميسسيانىڭ جۇمىسىنا قاتىسۋ ءۇشىن جىبەرەدى.
27. سۋبەكتىلەر كوميسسياعا قاراستىرۋ ءۇشىن مىناداي قۇجاتتاردى ۇسىنادى:
1) ەكەاج-دى جۇيەلىك وپەراتوردىڭ ەكەاج-ىنا قوسۋعا ارنالعان تەحنيكالىق شارتتار;
2) جۇيەلىك وپەراتورمەن كەلىسىلگەن ەكەاج-دى جوبالاۋعا ارنالعان تەحنيكالىق تاپسىرما;
3) جۇيەلىك وپەراتورمەن كەلىسىلگەن ەكەاج-دىڭ جوباسى;
4) ەكەاج-عا ارنالعان جۇمىس قۇجاتتاماسى;
5) ەكەاج-عا ارنالعان پايدالانۋ قۇجاتتاماسى, كەلەسىنى قوساتىن: دەرەكتەردى جيناۋ, جەتكىزۋ, ساقتاۋ جانە بەينەلەۋ قۇرىلعىلارىنا ارنالعان تەحنيكالىق سيپاتتامالار مەن نۇسقاۋلىقتار, ەكەاج-دى پايدالانۋ باسشىلىعى, ەكەاج جۇيەلىك اكىمشىسىنىڭ باسشىلىعى;
6) ولشەم بىرلىگىن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسى تالاپتارىنا سايكەس ەەك قۇرامىنا كىرەتىن ولشەم قۇرالدارىن تەكسەرۋ تۋرالى سەرتيفيكاتتاردىڭ كوشىرمەلەرى;
7) ەەك-ءتى كۋالاندىرۋ اكتىلەرى;
8) ەكەاج-دى جۇيەلىك جانە قولدانبالى باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان ليتسەنزيالىق شارت كوشىرمەسى;
9) تاجىريبەلىك پايدالانۋدى وتكىزۋ جونىندەگى ۇيىمدىق-وكىمدىك قۇجاتتاردىڭ: ەكەاج-دىڭ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناقتار باعدارلاماسىنىڭ, ەكەاج-دىڭ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناقتارىنىن اكتىسىنىڭ, ەكەاج-دىڭ قۇرامداس بولىكتەرىن تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناقتار حاتتامالارىنىڭ كوشىرمەلەرى;
28. ەكەاج-عا قۇجاتتاردى قاراستىرۋ كەزىندە كوميسسيا مىنالاردى جۇزەگە اسىرادى:
1) قۇجاتتاردىڭ قاعيدالاردىڭ 27-تارماعىنىڭ تالاپتارىنا سايكەستىگىنە تولىقتىعىن تەكسەرۋ;
2) تەحنيكالىق تاپسىرمانىڭ قر ست 34.015-2002 «اقپاراتتىق تەحنولوگيا. اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەلەرگە ارنالعان ستاندارتتار كەشەنى. اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەنى قۇرۋعا ارنالعان تەحنيكالىق تاپسىرما» ستاندارتىنىڭ, ەكەاج-دى قۇرۋعا ارنالعان تەحنيكالىق شارتتاردىڭ تالاپتارىنا سايكەستىگىن باعالاۋ;
3) ەكەاج جوباسىنىڭ ەكەاج-دى جوبالاۋعا ارنالعان تەحنيكالىق تاپسىرما تالاپتارىنا سايكەستىگىن باعالاۋ;
4) جۇمىس قۇجاتاماسىنىڭ ەكەاج جوباسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەستىگىن باعالاۋ;
5) اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەگە ارنالعان پايدالانۋ قۇجاتتاماسى قۇجاتتارىنىڭ (بولىمدەردىڭ) تەحنيكالىق تاپسىرما مەن جوبانىڭ تالاپتارىنا سايكەستىگىن باعالاۋ, ونىڭ ىشىندە «پايدالانۋشى باسشىلىعىن» قر ست 1087-2002 «باعدارلامالىق قۇجاتتامانىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى. پايدالانۋشى باسشىلىعى. قۇرامىنا, مازمۇنىنا جانە رەسىمدەلۋىنە قويىلاتىن تالاپتارعا» باعالاۋ.
6) ەكەاج جوباسىن ىسكە اسىرعان كەيىنگى اتقارۋشى قۇجاتتاما;
7) جۇيەلىك جانە قولدانبالى باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ سيپاتتامالارىن تەحنيكالىق تاپسىرما مەن ەكەاج جوباسىنىڭ تالاپتارىنا سايكەستىگىن باعالاۋ;
8) تاجىريبەلىك پايدالانۋدى جۇرگىزۋ جونىندەگى ۇيىمدىق-وكىمدىك قۇجاتتاردىڭ بق 50-34.698-90 «ستاندارتتاۋ بويىنشا باسشىلىق قۇجات. ادىستەمەلىك نۇسقاۋلار. اقپاراتتىق تەحنولوگيا. اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەلەرگە ارنالعان ستاندارتتار مەن باسشىلىق قۇجاتتار كەشەنى. اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەلەر. قۇجاتتاردىڭ مازمۇنىنا قويىلاتىن تالاپتار» شارتتارىنا سايكەستىگىن تالداۋ;
9) ەكەاج-دىڭ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناقتار جانە تاجىريبە تۇرعىسىنان پايدالانۋ ناتيجەلەرىن تالداۋ.
29. كوميسسيامەن قۇجاتتاردىڭ قاراستىرۋ ناتيجەلەرى وسى قاعيدالارعا 1-قوسىمشاعا سايكەس نىسان بويىنشا كوميسسيا وتىرىسىنىڭ حاتتاماسىمەن رەسىمدەلەدى.
30. ەسكەرتۋلەر بولعان جاعدايدا سۋبەكتىلەر حاتتامادا كورسەتىلگەن كەمشىلىكتەردى جويادى جانە جۇيەلىك وپەراتورعا ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا قايتادان قابىلداۋ جۇرگىزۋگە ازىرلىگى تۋرالى حابارلايدى.
31. ەسكەرتۋلەر بولماعان كەزدە كوميسسيا ەكەاج-دى ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا ەنگىزۋ تۋرالى اكتىنى (ودان ءارى – اكتى) وسى قاعيدالارعا 2-قوسىمشاعا سايكەس نىسان بويىنشا رەسىمدەيدى.
32. جۇيەلىك وپەراتور جۇيەلىك وپەراتورمەن جۇرگىزىلەتىەن ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەلەرىنىڭ تىزىلىمىنە (بۇدان ءارى – ءتىزىلىم) اكتىنى تىركەيدى.
اكتى ەكەاج-دىڭ ىشكى كوممەرتسيالىق ەسەپ ايىرىسۋلار رەتىندە, سونىمەن بىرگە كوتەرمە ساۋدا نارىعىنداعى ەسەپ ايىرىسۋلار ءۇشىن پايدالانۋ ازىرلىگىن راستايدى.
اكتى ەكى دانادا رەسىمدەلەدى, ولاردىڭ ءبىرى سۋبەكتىگە, ەكىنشى داناسى ءتىزىلىم ىسىنە جىبەرىلەدى.
33. سۋبەكتىلەر ەكەاج-دى ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا ەنگىزگەننەن كەيىن ءاربىر بەس جىلدا جۇيەلىك وپەراتورعا جۇيەنىڭ جۇمىس قابىلەتىن راستايتىن مىناداي قۇجاتتاردى قامتيتىن حات ۇسىنادى:
1) ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋدىڭ «كوممەرتسيالىق» نەمەسە «تەحنيكالىق» مارتەبەسى كورسەتىلگەن سايكەستەندەرۋ كودتارىمەن بىرگە ەسەپكە الۋ كەشەندەرىنىڭ تىزبەسى;
2) سەرتيفيكاتتاردىڭ ەەك قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارىن تەكسەرۋدىڭ قولدانىستاعى مەرزىمدەرىمەن بىرگە كوشىرمەلەرى;
3) ەەك قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارىن اۋىستىرۋ اكتىلەرىنىڭ كوشىرمەلەرى;
4) كەشەندەردەن جۇيەلىك وپەراتوردىڭ ەكەاج دەرەكتەر بازاسىنا دەيىنگى اكتىلەردىڭ كوشىرمەلەرى;
5) ەكەاج-دى پايدالانۋ جانە مەترولوگيالىق قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جاۋاپتى ادامداردى تاعايىنداۋ تۋرالى بۇيرىقتاردىڭ كوشىرمەلەرى, بايلانىس تەلەفوندارىنىڭ نومىرلەرى مەن ەلەكتروندىق پوشتا مەكەنجايلارى.
34. جۇيەلىك وپەراتور كۇنتىزبەلىك ون بەس كۇندىك مەرزىمدە بىرىكتىرىلگەن اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەنىڭ اكىمشىسىمەن بىرلەسە وتىرىپ, قاعيدالاردىڭ 33-تارماعىندا كورسەتىلگەن قۇجاتتاردى تەكسەرۋدى جۇزەگە اسىرادى.
35. ەسكەرتۋلەر بولعان كەزدە سۋبەكتىلەر كەمشىلىكتەردى جويادى جانە جۇيەلىك وپەراتورعا قايتادان تەكسەرۋ جۇرگىزۋگە ءازىر ەكەندىكتەرى تۋرالى حابارلايدى.
36. قۇجاتتاردى تەكسەرۋدىڭ وڭ ناتيجەلەرى بولعان جاعدايدا جۇيەلىك وپەراتور بىرىكتىرىلگەن اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىنىڭ اكىمشىسىمەن بىرلەسە وتىرىپ, وسى قاعيدالارعا 3-قوسىمشاعا سايكەس نىسان بويىنشا ەكەاج-دى قايتا تىركەۋ تۋرالى اكتىنى رەسىمدەيدى جانە ءتيىستى وزگەرىستەردى كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ تىزىلىمىنە ەنگىزەدى.
5. ەكەاج-دىڭ جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبى
37. جۇيەلىك وپەراتور قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىرتۇتاس ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى جۇيەسىنىڭ ەكەاج دەرەكتەر بازاسىن جاڭالاۋدى, وعان تۇزەتۋ ەنگىزۋ مەن باسقارۋدى, دەرەكتەردى باسقارۋدى, وڭدەۋدى, وعان تۇزەتۋ ەنگىزۋ مەن ساقتاۋدى ورىنداۋ كەزىندە ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن قۇپيالىلىعىن قولداۋدى جۇزەگە اسىرادى.
38. جۇيەلىك وپەراتور ەكەاج-نىڭ ورتالىق دەرەكتەر بازاسىندا سۋبەكتىلەردىڭ ەكەاج-ى تۋرالى مىناداي اقپارات قامتىلعان:
1) ەكەاج يەسى;
2) ءدال گەوگرافيالىق ورنالاسقان ورنى;
3) ەكەاج-دى پايدالانۋعا جاۋاپتى ادامداردىڭ بايلانىس دەرەكتەرى.
4) ەسەپكە الۋ نۇكتەلەرىنىڭ سايكەستەندىرىلگەن كودتارى;
5) ولشەۋ قۇرالدارىن شىعارۋشى, ءتۇرى, مودەلى, سەريالىق ءنومىرى, شىعارىلعان جىلى مەن دالدىك سىنىبى;
6) تەحنيكالىق جانە مەترولوگيالىق سيپاتتامالارعا قاتىستى دەرەكتەر;
7) تەكسەرۋ سەرتيفيكاتتارىن, تەستىلەۋ حاتتامالارى مەن داتانى قوسا العاندا, سىناۋلارعا, پايدالانۋعا ىسكە قوسۋعا قاتىستى اقپارات;
8) قۇرىلعىلاردى الماستىرۋ باعدارلاماسى;
9) تەكسەرۋ جانە تەستىلەۋ, جوندەۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەستەلەرى مەن تەكسەرۋ سەرتيفيكاتى. وبەكتىنى سوڭعى باقىلاۋدان وتكىزگەن كۇن, ەەك قۇرامداس بولىكتەرىن تەستىلەۋدەن وتكىزگەن سوڭعى كۇن جانە ەەك قۇرامداس بولىكتەرىن تەكسەرۋدەن وتكىزگەن سوڭعى كۇن;
10) ەەك قۇرالدارىن تەكسەرۋ تۋرالى قولدانىستاعى سەرتيفيكات:
11) كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ دەرەكتەرىن الماسۋ ءۇشىن مەكەنجايى مەن ءپارولى;
12) جابدىقتىڭ ءتۇرى, تەحنيكالىق ەرەشەلىكتەرى, ينتەرفەيسى مەن بايلانىس حاتتاماسى ەنگىزىلگەن بايلانىستى قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى اقپارات;
13) پايدالانۋشىلار جانە ولاردىڭ كىرۋ قۇقىقتارى تۋرالى اقپارات;
14) قاۋىپسىزدىكتى قامتامسىز ەتۋگە قاتىستى اقپارات قورعالعان ورىندا ساقتالادى.
39. جۇيەلىك وپەراتور تىزىلىمدە ءاربىر جۇيەگە بىرەگەي تىركەۋ ءنومىرىن بەرەدى.
40. سۋبەكتىلەر جۇيەلىك وپەراتورعا مىناداي جاعدايلاردا ەەك بويىنشا اقپارات ۇسىنادى:
1) ەكەاج-دى جۇمىسقا قوسۋ كەزىندە; 2) جاڭا كوممەرتسيالىق ەەك ورناتۋ كەزىندە;
3) كوممەرتسيالىق ەەك-گە قانداي دا بولماسىن وزگەرىستەر ەنگىزۋ كەزىندە.
41. جۇيەلىك وپەراتور تۇراقتى تۇردە سۋبەكتىلەردىڭ ەكەاج-نىڭ جۇمىس ىستەۋ مونيتورينگىسىن مىناداي جولمەن جۇرگىزەدى:
دەرەكتەردى سۋبەكتىلەردىڭ ەكەاج دەرەكتەر بازاسىنان جۇيەلىك وپەراتوردىڭ ەكەاج ورتالىق دەرەكتەر بازاسىنا بەرىلۋىن تەكسەرۋ;
سۋبەكتىلەردىڭ ەكەاج دەرەكتەر بازاسى اكىمشىلەرىنىڭ ەلەكتروندىق پوشتا بويىنشا سۇراتۋى;
سۋبەكتىلەردىڭ ەكەاج-نىڭ جۇمىس ىستەۋى تۋرالى سۇراتۋلارى.
42. ەكەاج-دىڭ قۇرامىنا كىرەتىن ءاربىر قوسىلۋ ءۇشىن ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋلاردى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا ون بەس مينۋتقا تەڭ ءاربىر ۋاقىت كەزەڭى ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ مىناداي ولشەمدەرى ورىندالادى:
1) اكتيۆتى ەنەرگيانىڭ يمپورتى (قابىلداۋ), كۆت.س; 3) رەاكتيۆتى ەنەرگيانىڭ يمپورتى (قابىلداۋ), كۆار.س;
2) اكتيۆتى ەنەرگيانىڭ ەكسپورتى (قايتارىم), كۆت.س; 4) رەاكتيۆتى ەنەرگيانىڭ ەكسپورتى (قايتارىم), كۆار.س;
مۇنداعى:
ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ەكسپورتى/قايتارىمى – ەنەرگيا وبەكتىسىنىڭ شينالارىنان ارالاس ەنەرگيا وبەكتىسىنىڭ شينالارىنا ەلەكتر جەتكىزۋ جەلىلەرى ارقىلى اۋىستىرىلاتىن ەلەكتر ەنەرگياسى (ەلەكتر ەنەرگياسىن بەرەتىن ەنەرگيا وبەكتىسى ءۇشىن «مينۋس» بەلگىسىمەن قابىلدانادى);
ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ يمپورتى/قابىلداۋ – ارالاس ەنەرگيا وبەكتىسىنىڭ شينالارىنان ەنەرگيا وبەكتىسىنىڭ شينالارىنا ەلەكتر جەتكىزۋ جەلىلەرى ارقىلى اۋىستىرىلعان ەلەكتر ەنەرگياسى (ەلەكتر ەنەرگياسىن قابىلدايتىن ەنەرگيا وبەكتىسى ءۇشىن «پليۋس» بەلگىسىمەن قابىلدانادى).
ءتورت كۆادرانت بويىنشا رەاكتيۆتى ەلەكتر ەنەرگياسى (Q1 – Q4). تومەنگى كەرنەۋلى جەلىلەر ءۇشىن ۇسىنىلعان ولشەم تالاپ ەتىلمەيدى.
43. كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ دەرەكتەرى ەكەاج دەرەكتەرى بازاسىندا ساقتالادى. كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ دەرەكتەرى ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋلار ءۇشىن قولدانىلاتىن بارلىق ولشەنگەن, ەسەپتەلگەن جانە ساقتالعان ماندەردەن تۇرادى.
44. كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ دەرەكتەرىنە:
1) ەەك-دەن الىنعان اكتيۆتى جانە رەاكتيۆتى ەنەرگيانىڭ ماندەرى;
2) جۇيەلىك وپەراتور ورىندايتىن باستاپقى دەرەكتەر نەگىزىنە ەسەپتەلگەن ماندەر;
3) دەرەكتەر بولماعان نەمەسە قاتە دەرەكتەر بولعان جاعدايدا ەسەپتەلگەن, تۇزەتۋ ەنگىزىلگەن دەرەكتەر كىرەدى.
45. كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ دەرەكتەرى ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن قۇپيالىلىعى قامتاماسىز ەتىلە وتىرىپ جينالادى, اكىمشىلىك وڭدەۋدەن وتكىزىلەدى جانە ەكەاج دەرەكتەر بازاسىندا الىنعان كەزدەن بەرى ءۇش جىل مەرزىمدە ساقتالادى. بۇدان كەيىنگى ءۇش جىلدىڭ ىشىندە مۇراعات پىشىمىنە جىلدام كىرۋى قامتاماسىز ەتىلەدى.
46. جۇيەلىك وپەراتور دەرەكتەردى بەرۋ حاتتاماسىن پايدالانا وتىرىپ, دەرەكتەردى ءوزارا الماسۋ جولىمەن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ دەرەكتەرىن جيناۋدى جۇزەگە اسىرادى, ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋ ماقساتى ءۇشىن, سونداي-اق نارىققا قاتىسۋشىلاردىڭ ولاردى بولاشاقتا پايدالانۋى ءۇشىن سۋبەكتىلەر ەكەاج-نىڭ بىرىكتىرىلگەن دەرەكتەرى بازاسىندا قاۋىپسىزدىگىن, قۇپيالىلىعى مەن ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
47. سۋبەكتىلەر ەەك ناقتى نۇكتەسىن تاراپتاردىڭ تەڭگەرىمدىك شەكاراسىنا نەعۇرلىم جاقىن ورناتادى.
48. كۇشتىك ترانسفورماتوردىڭ جوعارى كەرنەۋى جاعىنا كوممەرتسيالىق ەەك ورناتۋ مۇمكىندىگى بولماعان جاعدايدا ترانسفورماتوردىڭ جوعارى كەرنەۋىنە سايكەس كەلەتىن دالدىك سىنىبى بار تومەنگى كەرنەۋى جاعىنا ورناتىلادى.
وسىنداي ەەك-ءتى پايدالاناتىن سۋبەكتىلەر جابدىقتاردى قايتا جاڭارتۋ كەزىندە جوعارى كەرنەۋى جاعىنا ولاردى كوشىرۋدى قاراستىرادى. ەەك-تىڭ تەحنيكالىق جانە مەترولوگيالىق مىنەزدەمەلەرى جۇيەلىك وپەراتورعا ۇسىنىلادى.
49. ەكەاج قۇراۋىشتاردىڭ بارلىق وزگەرىستەرى جۇيەلىك وپەراتورمەن كەلىسىلەدى جانە وزگەرتۋ جونىندەگى جۇمىستار اياقتالعان سوڭ سولار بويىنشا دەرەكتەر جۇيەلىك وپەراتورعا ۇسىنىلادى.
50. سۋبەكتىلەر جۇيەلىك وپەراتورعا ەەك پاسپورت-حاتتامالارىنىڭ كوشىرمەلەرىن, كەرنەۋ ترانسفورماتورلارىنىڭ, توك ترانسفورماتورلارى مەن ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ اسپاپتارىن تەكسەرۋ تۋرالى قولدانىستاعى سەرتيفيكاتتاردى ۇسىنادى.
51. ەكەاج-دى مەترولوگيالىق قامتاماسىز ەتۋ «ولشەم بىرلىگىن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2000 جىلعى 7 ماۋسىمداعى زاڭىنىڭ تالاپتارىنا, ەەك قۇرامىنا ەنەتىن ولشەۋ قۇرالدارىنا قاتىستى ستاندارتتار مەن قاعيدالاردى ورىنداۋعا نەگىزدەلەدى.
ەەك-نىڭ ناقتى مەترولوگيالىق سيپاتتامالارىن انىقتاۋ ءۇشىن قر ست 2.120-2006 «ەلەكتر قۋاتىنىڭ ولشەمدەرىن ورىنداۋ ادىستەمەسىنە قويىلاتىن ۇلگى تالاپتار», قر ست 2.121-2006 ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ولشەمدەرىن ورىنداۋ ادىستەمەسىنە قويىلاتىن ۇلگى تالاپتار, قر ست 2.122-2006 «ەكەاج-دى پايدالانۋمەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ولشەمدەرىن ورىنداۋ ادىستەمەسىنە قويىلاتىن ۇلگى تالاپتار» ستاندارتتارىنا سايكەس ازىرلەنگەن نۇسقامالار بويىنشا ەلەكتر رەجيمىنىڭ شىنايى جاعدايلارىنداعى ەەك-ءنىڭ ناقتى قاتەلەرىن انىقتاۋ جونىندەگى تاجىريبەلىك زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلەدى.
52. بىرىڭعاي ۋاقىت جۇيەسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەكەاج حرونومەتراجىنا كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ ساناۋىشتارىن قوسا العاندا, مىناداي تالاپتار قويىلادى:
1) امبەباپ ۇيلەستىرىلگەن ۋاقىتتان (UTC) ءبىر ساعات العا ورتاشا ەۋروپالىق ۋاقىتقا (CET) سايكەس بەلگىلەنەدى. جازعى ۋاقىتقا كوشۋگە جول بەرىلمەيدى;
2) ەسەپتەۋ كەزەڭى ورتاشا ەۋروپالىق ۋاقىتقا سايكەس 00:00:00 ساعات ۋاقىتىنان باستالاتىن ەسەپتەۋ نۇكتەسىنە بايلانىستى بولادى;
3) ەكەاج دەرەكتەر بازاسىن ۇيلەستىرۋ ەتالوندىق ۋاقىت سيگنالى مەن جيىلىكتى (GPS, گلوناسس, Galileo) نەمەسە قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا ۋاقىت پەن جيىلىكتىڭ مەملەكەتتىك ەتالونىنان الىناتىن ۇيلەستىرىلگەن راديوسيگنالدى بەرۋ جۇيەسىنىڭ بىرىكتىرىلگەن قابىلداعىشى ارقىلى عانا جۇرگىزىلەدى. كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ دەرەكتەرىن جيناۋدىڭ ءاربىر تسيكلى ساناۋىشتىڭ جانە دەرەكتەردى جيناۋ مەن بەرۋ قۇرىلعىسىنىڭ ءوز ۋاقىتىن تەكسەرەدى جانە قاجەتتى ەنگىزۋگە ۇشىرايدى;
4) ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ اسپابى مەن دەرەكتەردى جيناۋ جانە بەرۋ قۇرىلعىلارىن ۇيلەستىرۋ كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ دەرەكتەرىن جيناۋ بولىگى رەتىندە ۇيلەستىرىلەتىن ەتالوندىق سيگنال بەرۋ جولىمەن جۇرگىزىلەدى. بۇل ۇيلەستىرىلەتىن ەتالوندىق سيگنال كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ دەرەكتەرىن ءاربىر جيناۋ كەزىندە اۆتوماتتى تۇردە بەرىلەدى;
5) ءاربىر ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ اسپابى مەن دەرەكتەردى جيناۋ جانە بەرۋ قۇرىلعىسى بويىنشا حرونومەتراج ارقىلى جىبەرىلەتىن قاتەلىكتىڭ جالپى شەگى دەرەكتەردى جيناۋدىڭ ءاربىر كەزەڭى ىشىندە بولۋى ىقتيمال ۇيلەستىرۋ ىركىلىستەرىن ەسكەرە وتىرىپ, 0,1% شەگىندە بولادى. كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ دەرەكتەرى +/-1 سەكۋند دالدىك شەگىندە بەلگىلەنەدى;
6) ءاربىر ەسەپتەۋ كەزەڭىنىڭ باستالۋى ±1 سەكۋند شەگىندە بولادى;
7) ءاربىر ەسەپتەۋ كەزەڭىنىڭ ۇزاقتىعى وسى كەزەڭدە بولاتىن ۇيلەستىرۋ ۋاقىتىن قوسپاعاندا, ± 0,1% دالدىك شەگىندە بولادى;
8) حرونومەتراج بويىنشا جىبەرىلەتىن قاتەلىكتىڭ جالپى شەگى ۇزاقتىعى ون كۇندىك كەزەڭدە ساناۋىشتان جانە/نەمەسە دەرەكتەردى جيناۋ مەن بەرۋ قۇرىلعىسىنداعى كوممۋنيكاتسيالاۋ ىركىلىستەرىن ەسكەرە وتىرىپ, مىناداي پارامەترلەرگە سايكەس كەلەدى:
± 10 سەكۋند شەگىندە ءاربىر سۇراتۋ كەزەڭىنىڭ اياقتالۋىنا قاتىستى;
ۇيلەستىرۋ ۋاقىتى سۇراتۋ كەزەڭىنە تۋرا كەلگەن جاعدايلاردى قوسپاعاندا, ± 0,1 % شەگىندە ءاربىر سۇراۋ كەزەڭىنىڭ ۇزاقتىعىنا قاتىستى.
53. ەكەاج-دا بىرنەشە ەسەلىك ون بەس مينۋت بويىنشا دەرەكتەردى جيناۋ ينتەرۆالىن تاڭداۋ ءۇشىن باعدارلامالىق-تەحنيكالىق قۇرالدار قاراستىرىلعان.
54. ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ دەرەكتەرى ءاربىر ون بەس مينۋت سايىن دەرەكتەردى جيناۋ مەن بەرۋ قۇرىلعىسىنا بەرىلەدى. اقپاراتتى بەرۋدە ىركىلىستەر بولعان جاعدايدا ءبىر مەزگىلدە بىرنەشە ون بەس مينۋتتىق ينتەرۆال ءۇشىن دەرەكتەردى جيناۋ مۇمكىندىگى قامتاماسىز ەتىلەدى.
55. دەرەكتەردى جيناۋ مەن بەرۋ قۇرىلعىسى ءۇشىن جانە ونىمەن بايلانىستى بايلانىستىڭ كىشى جۇيەلەرىنىڭ قۇرامداس بولىكتەرى ۇزدىكسىز ەنەرگيالىق جابدىقتاۋ كوزىمەن نەمەسە كەپىلدى قورەكتەندىرۋ قۇرىلعىسىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى.
56. ەنەرگيامەن جابدىقتاۋ توقتاتىلعان نەمەسە زاڭسىز كىرۋ ارەكەتتەرى بولعان جاعدايدا دەرەكتەردى جيناۋ مەن بەرۋ قۇرىلعىسى ەكەاج-دىڭ جوعارى تۇرعان دەڭگەيىنە اۆاريالىق شىعۋ سيگنالىن بەرەدى.
57. تومەندە كورسەتىلگەن جاعدايلاردىڭ ارقايسىسى ءۇشىن باقىلاۋ قۇرالدارى قامتاماسىز ەتىلەدى:
1) ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ اسپابى مەن دەرەكتەردى جيناۋ جانە بەرۋ قۇرىلعىسىنىڭ جۇمىسىنداعى قاتەلەر;
2) ەلەكترمەن جابدىقتاۋدىڭ بولۋى نەمەسە بولماۋى; 3) جادتى تەكسەرۋ;
4) كەرنەۋ ترانسفورماتورى تىزبەكتەرىنىڭ اقاۋلىلىعى;
5) ەلەكتر ەنەرگياسىن ەسەپكە الۋ اسپابى مەن دەرەكتەردى جيناۋ جانە بەرۋ قۇرىلعىسىن باقىلاۋ قۇرالدارىن سۇراتۋ كومانداسىنا كىرۋ.
58. جوعارىدا كورسەتىلگەن جاعدايلار تۋرالى اقپارات جۇيەلىك وپەراتورعا وقيعالار تۋرالى اۆاريالىق سيگنال كومەگىمەن بەرىلەدى. اۆاريالىق سيگنال وقيعالاردى, ورنالاسقان ورنى مەن باستاما كوتەرگەن ۋاقىتىن توپتاستىرۋ ارقىلى ولار ءبىر مانگە سايكەستەندىرىلەدى.
59. ولشەپ الىنعان كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ دەرەكتەرىن جۇيەلىك وپەراتوردىڭ ەكەاج-نىڭ دەرەكتەر بازاسىنا بەرۋ ينتەرۆالى ەلەكتر ەنەرگياسى كوتەرمە ساۋدا نارىعىنىڭ كالىپتى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن جۇيەلىك وپەراتورمەن كەلىسىلەدى جانە ون ەكى جۇمىس ساعاتىنان اسپايدى.
60. ەكەاج كەشەنىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارىنىڭ بىرەۋى ىستەن شىققان جاعدايدا سۋبەكتى مىناداي ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرادى:
1) قۇرامى كەمىندە ءۇش ادامنان, باسقا مۇددەلى سۋبەكتىلەردىڭ مەترولوگيالىق قىزمەت وكىلدەرىن قوسا العاندا, كوميسسيانى قۇرادى;
2) اقاۋلى ولشەۋ قۇرالىن الماستىرادى (ولشەۋ قۇرالىنىڭ ءتۇرى – ىستەن شىققانعا ۇقساس);
3) ولشەۋ قۇرالىن ورناتۋ دۇرىستىعىن تەكسەرەدى;
4) وسى قاعيدالارعا 4-قوسىمشاعا سايكەس نىسان بويىنشا ەەك قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارىن ولار ىستەن شىققان كەزدە الماستىرۋ اكتىسىن جاسايدى.
61. اكتىنىڭ ءبىر داناسى جۇيەلىك وپەراتورعا تىزىلىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ ءۇشىن جىبەرىلەدى, ەكىنشى داناسى سۋبەكتىدە ساقتالادى.
62. ونەركاسىپتىك پايدالانۋ كەزىندە ەكەاج يەسى جۇيەلىك وپەراتورمەن كەلىسىم بويىنشا مىناداي ماقساتتاردا جۇيەنى تەستىلەۋ راسىمدەرىن جۇزەگە اسىرادى:
1) ساناۋىشتاردىڭ كورسەتكىشتەرى مەن ەكەاج دەرەكتەر بازاسىندا ساقتالعان ءتيىستى اقپاراتتىڭ ايىرماشىلىعىن انىقتاۋ. ۋاقىتتىڭ ەسەپتىك ارالىعىندا ساناۋىشتاردىڭ كورسەتكىشتەرى مەن ەكەاج دەرەكتەر بازاسىنىڭ كورسەتكىشتەرى اراسىنداعى ايىرماشىلىق 0,1 %-دان اسپايدى. ەگەر ايىرماشىلىق بۇل كولەمنەن اساتىن بولسا, اكت جاسالىپ, ەكەاج اقاۋلىعىن جويۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جوسپارى ازىرلەنەدى;
2) كوممەرتسيالىق ەەك جانە ونىمەن بايلانىستى جابدىقتاردىڭ, اتاپ ايتقاندا, پلومبالاردىڭ, كلەيمالاردىڭ زاقىمدانۋى نەمەسە ولاردى قىلمىستىق پايدالانۋ جاعدايىنىڭ بولماۋى.
63. تەستىلەۋ كەزىندە انىقتالعان بارلىق كەمشىلىكتەر جۇيەلىك وپەراتورعا تەكسەرۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن بەرىلەدى.
64. ەكەاج-دا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ رۇقسات ەتىلگەن شامادان كوپ تەڭگەرىمسىزدىگى انىقتالعان جاعدايدا, جۇيەلىك وپەراتور مىناداي راسىمدەردى باستايدى:
1) جيىرما ءتورت ساعات ىشىندە جەلىنى پايدالانۋشىنى, ەلەكتر جەلىلىك كومپانيانى جانە كوممەرتسيالىق ەسەپكە الاتىن ۇيىمدى حاباردار ەتەدى;
2) قاجەت بولعان جاعدايدا كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ ساناۋىشتارىنىڭ كورسەتكىشتەرىن جيناۋ تۋرالى وكىم بەرەدى;
3) جاۋاپتى كاسىپورىنعا سايكەسىنشە تەكسەرۋ جانە پروبلەمالاردى جويۋ تۋرالى وكىم بەرەدى.
65. ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تەڭگەرىمسىزدىگىنىڭ كولەمى رۇقسات ەتىلگەن كولەمنەن ارتقان جانە سەبەپتەردى انىقتاۋ مۇمكىندىگى بولماعان جاعدايدا, تەڭگەرىمسىزدىك ەەك-ءتى سوڭعى ءساتتى تەكسەرۋ ۋاقىتى مەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تەڭگەرىمسىزدىگىن انىقتاۋ ۋاقىتى اراسىنداعى كەزەڭدە بولدى دەپ قابىلدانادى.
66. بۇكىل كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ كەشەنىندە نەمەسە ونىڭ بولىكتەرىندە اۆاريا بولعان جاعدايدا, جۇيەلىك وپەراتور جيىرما ءتورت ساعات ىشىندە جەلىنى پايدالانۋشىنى, كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدى جۇرگىزەتىن ۇيىمدى حاباردار ەتەدى. بۇدان كەيىن سۋبەكتى بۇزىلىستى جويىپ, كەشەندى مىناداي ۋاقىت كەزەڭدەرى ارالىعىندا پايدالانۋعا دايىندايدى:
1) ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋلاردى قامتىعان اۆريالار, كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ كەشەنى تاعى دا بەس كۇن ىشىندە پايدالانۋعا دايىن;
2) ءوزارا ەسەپ ايىرىسۋلاردى قامتىماعان اۆاريالار (مىسالى, بايلانىس جەلىلەرىنىڭ اۆارياسى), كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ كەشەنى تاعى دا ون بەس كۇن ىشىندە پايدالانۋعا دايىن.
67. بارلىق جوعارىدا اتالعان جاعدايلاردا ەەك پايدالانۋدى قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى سوڭعى شەشىمدى جۇيەلىك وپەراتور قابىلدايدى.
68. كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ دەرەكتەرى بولماعان نەمەسە كوممەرتسيالىق ەەك ىستەن شىققان جاعدايدا ەسەپتىك دەرەكتەر تاراپتاردىڭ كەلىسىمى بويىنشا قولدانىلادى.
69. جاڭا ەەك-ءتى كۋالاندىرۋ ەەك-ءنىڭ ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسى تالاپتارىنا سايكەستىگىن بەلگىلەۋ ماقساتىندا جۇرگىزىلەدى.
70. ەەك-ءتى كۋالاندىرۋ ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەرگە سايكەس اككرەديتتەلگەن مامانداندىرىلعان ەلەكتر زەرتحانالارى جۇزەگە اسىرادى.
71. ەەك-ءتى كۋالاندىرۋ جونىندەگى جۇمىستاردى ۇيىمداستىرۋ سۋبەكتىلەرگە, ەكەاج يەلەرىنە جۇكتەلەدى.
72. پايدالانۋعا جاڭادان ەنگىزىلەتىن ەكەاج كۋالاندىرۋدى تاجىريبەلىك پايدالانۋ مەن تاجىريبەلىك زەرتتەۋلەردىڭ بەلگىلەنگەن مەرزىمدەرى وتكەن سوڭ جۇرگىزەدى.
73. ەەك-ءتى كۋالاندىرۋ جونىندەگى جۇمىستار اياقتالعاننان كەيىن ەەك سايكەستىگى تۋرالى كۋالىك وسى قاعيدالارعا 5-قوسىمشاسىنداعى نىسان بويىنشا رەسىمدەلەدى.
ەەك سايكەستىگى تۋرالى كۋالىكتىڭ ءبىر داناسى جۇيەلىك وپەراتورعا ۇسىنىلادى.
ەەك-ءتى كۋالاندىرۋ اكتىسىنىڭ قولدانىس مەرزىمى ەەك قۇرامىنا كىرەتىن ولشەۋ قۇرالدارىن ەڭ تومەنگى تەكسەرۋ ارالىعىنان اسپايدى.
74. جۇيەلىك وپەراتور ەكەاج دەرەكتەرىن سۇراتۋ بويىنشا مىنالارعا ۇسىنادى:
1) ەەك-كە سايكەس كەلەتىن جانە ونى پايدالاناتىن تاراپقا;
2) ەلەكتر جەلىلىك كومپانياعا بارلىق ەەك-كە قاتىستى ولاردىڭ جەلىگە قوسىلۋ نۇكتەلەرىندە.
75. نارىققا باسقا قاتىسۋشىلاردىڭ ەنەرگيا وبەكتىلەرىندە ەكەاج دەرەكتەرىن سۇراتقان كەزدە سۇراتۋشى تاراپ وسى نۇكتەلەر يەلەرىنەن رۇقسات الادى جانە جۇيەلىك وپەراتورعا بۇل دەرەكتەردى رەترانسلياتسيالاۋ جونىندە ءۇشىنشى تاراپتىڭ جازباشا كەلىسىمىن قوسا تىركەي وتىرىپ ءوتىنىش جاسايدى.
76. ەكەاج-دىڭ مەنشىك يەسى اۋىسقان كەزدە جۇيەلىك وپەراتور بەس جۇمىس كۇنى ىشىندە ەكەاج-دى سۋبەكتىنىڭ جازباشا ءوتىنىمى نەگىزىندە ەكەاج-عا قۇقىق بەلگىلەۋشى قۇجاتتاردى قوسا تىركەي وتىرىپ جۇرگىزەدى.
ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعىنىڭ سۋبەكتىلەرى ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋ قاعيدالارىنا 1-قوسىمشا
نىسانى
كوميسسيا وتىرىسىنىڭ حاتتاماسى
«____» ________________ 20__ ج.
كوميسسيا سۋبەكتىنىڭ ەكەاج-نا قۇجاتتارىن تەكسەرۋدى وتكىزدى:
________________________________________________________________________________
(سۋبەكتىنىڭ اتاۋى)
تەكسەرۋ ناتيجەسى بويىنشا بەلگىلەنگەنى (سايكەس/سايكەس ەمەس):
1. «____» ____ 20__ ج. №____ ەسەپكە الۋ ەكەاج-ن جوبالاۋعا ارنالعان
تەحنيكالىق تاپسىرما __________________________
2. «____» ____ 20__ ج. №____ ەكەاج جوباسى ________________
3. «____» ____ 20__ ج. №____ ەكەاج جۇمىس قۇجاتتاماسى _____________
4. ەكەاج پايدالانۋ قۇجاتتاماسى:
1) دەرەكتەردى جيناۋ, جەتكىزۋ, ساقتاۋ جانە بەينەلەۋ قۇرىلعىلارىنا ارنالعان پايدالانۋ جونىندەگى تەحنيكالىق سيپاتتاما مەن نۇسقاۋلىق _________________
2) پايدالانۋشىنىڭ ەسەپكە الۋ جۇيەسى باسشىلىعى ________________________
3) جۇيەلىك اكىمشىنىڭ باسشىلىعى ___________________________
5. كەشەندەردىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعى (ەكن) سۋبەكتىلەرىنىڭ ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋ قاعيداسىنا سايكەستىگى تۋرالى كۋالىكتەر, بارلىق كۋالىكتەر _______, س.ءى. №№_______________ ______________
6. ەكەاج-دىڭ تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناۋلار باعدارلاماسى ____________
7. ەكەاج-عا تاجىريبەلىك-ونەركاسىپتىك سىناقتار جۇرگىزۋ تۋرالى
«__» ______ 20__ ج. №___بۇيرىق _________________________
8. ەكەاج-دى تاجىريبەلىك پايدالانۋعا
«__» ______ 20__ ج. №___قابىلداۋ اكتىسى __________________
9. ەكەاج –دى ______ 20__ ج. №_________ 20__ ج. №___ تاجىريبەلىك
پايدالانۋ حاتتامالارىنىڭ كوشىرمەلەرى_________________________
ەسكەرتۋلەر مەن ۇسىنىستار:_________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
________________________________________________________________________________
كوميسسيا توراعاسى:
_____________________ ___________________ ___________________
لاۋازىمى قولى تەگى, اتى-ءجونى
كوميسسيانىڭ مۇشەلەرى:
_____________________ ___________________ ___________________
لاۋازىمى قولى تەگى, اتى-ءجونى
_____________________ ___________________ ___________________
لاۋازىمى قولى تەگى, اتى-ءجونى
_____________________ ___________________ ___________________
لاۋازىمى قولى تەگى, اتى-ءجونى
_____________________ ___________________ ___________________
لاۋازىمى قولى تەگى, اتى-ءجونى
_____________________ ___________________ ___________________
لاۋازىمى قولى تەگى, اتى-ءجونى
_____________________ ___________________ ___________________
لاۋازىمى قولى تەگى, اتى-ءجونى
ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعىنىڭ سۋبەكتىلەرى ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋ قاعيدالارىنا 2-قوسىمشا
نىسانى
ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان
جۇيەسىن ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا ەنگىزۋ تۋرالى اكتى
جۇيەلىك وپەراتوردىڭ
ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ
جۇيەلەرىنىڭ تىزىلىمىندە تىركەلگەن
№_______________
تىركەلۋ كۇنى «___» _________ 20__ ج.
وسى اكتى ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى
__________________________________________________________________________
(زاڭدى تۇلعا – قازاقستان رەسپۋبليكاسى
__________________________________________________________________________
ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعى سۋبەكتىسىنىڭ اتاۋى, زاڭدى مەكەنجايى)
ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعى (ەكن) سۋبەكتىلەرى كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋ قاعيداسىنىڭ تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىنىن كۋالاندىرادى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعىندا قولدانۋعا رۇقسات ەتىلەدى.
كوميسسيانىڭ مۇشەلەرى:
_____________________ ___________________ ___________________
لاۋازىمى قولى تەگى, اتى-ءجونى
_____________________ ___________________ ___________________
لاۋازىمى قولى تەگى, اتى-ءجونى
_____________________ ___________________ ___________________
لاۋازىمى قولى تەگى, اتى-ءجونى
_____________________ ___________________ ___________________
لاۋازىمى قولى تەگى, اتى-ءجونى
_____________________ ___________________ ___________________
لاۋازىمى قولى تەگى, اتى-ءجونى
ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعىنىڭ سۋبەكتىلەرى ءۇشىن ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىنىڭ جۇمىس ىستەۋ قاعيدالارىنا 3-قوسىمشا
نىسانى
ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن قايتا تىركەۋ تۋرالى اكت
جۇيەلىك وپەراتوردىڭ
ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋ
جۇيەلەرىنىڭ تىزىلىمىندە تىركەلگەن
№_______________
تىركەلۋ كۇنى «___» _________ 20__ ج.
قولدانىس كۇنى «___» ____________ 20__ ج.
وسى اكتى ەلەكتر ەنەرگياسىن كوممەرتسيالىق ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسى
___________________________________________________
(زاڭدى تۇلعا - قازاقستان رەسپۋبليكاسى
________________________________________________________________________________
ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعى سۋبەكتىسىنىڭ اتاۋى, زاڭدى مەكەن-جايى)
ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ كوتەرمە ساۋدا نارىعى (ەكن) سۋبەكتىلەرى كومم