سارسەنبىدە جۇرتشىلىق پەن ءماسليحات دەپۋتاتتارى الدىندا وبلىس اكىمى سەرىك ۇمبەتوۆ ءوڭىردىڭ 2010 جىلعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى مەن الداعى نەگىزگى باعىتتارى جايلى ەسەپ بەردى. بايانداما قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» اتتى حالىققا جولداۋىن باسشىلىققا الىپ, الداعى اتقارىلاتىن اۋقىمدى ىستەردى جۇيەلەۋمەن ءوربىدى.
جولداۋدا ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنىڭ باسىم باعىتتارى مەن كەلەلى مىندەتتەرى, قالىپتى دامۋ ۇستىندەگى قۋاتى, بەرەكەلى بولاشاعى ايقىندالعان. مۇنىڭ ءوزى جەتىسۋ جۇرتشىلىعىنان دا قولداۋ تاۋىپ, بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەردىڭ ەسەپتىك كەزدەسۋلەرىندە اشىق پىكىر, ورىندى وي قالىپتاسىپ, اشىقتىق سيپاتتا جالعاسقانى ايتىلدى.
وبلىستاعى اۋىلدىق, كەنتتىك, قالالىق وكرۋگ اكىمدەرى 10-20 قاڭتار ارالىعىندا 90 مىڭ ادام قاتىسقان 724 كەزدەسۋ ءوتكىزىپتى. وندا 2522 تۇرعىن سويلەپ, 914 ۇسىنىس ەنگىزگەنىن حالىقتىڭ بەلسەندىلىگىنىڭ ارتۋىمەن بايلانىستىرۋعا بولادى. ال اۋدان, قالا اكىمدەرىنىڭ تۇرعىندار الدىنداعى 286 ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋلەرىنە 70 مىڭداي ادام قاتىسىپ, 1287-ءسى جارىسسوزگە قاتىسقان.
وتكەن جىلعى وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ كەڭەيتىلگەن سەسسياسىندا ەسەپ بەرگەن وبلىس باسشىسىنا 26 ۇسىنىس پەن ەسكەرتۋ ايتىلعان ەدى. بۇگىن ولاردىڭ 24-ءى ورىندالعانى حالىققا جەتكىزىلدى. ءناتيجەسىندە, تالدىقورعانداعى 86 تۇرعىن ءۇي تەكسەرىلىپ, شاتىرلارىن ءۇش كەزەڭدە ءجوندەۋ ءۇشىن سمەتالىق-جوبالىق قۇجاتتاما ءازىرلەنىپ, قۇرىلىس جۇمىستارى جالعاسسا, وزگە دە ماسەلەلەردىڭ تياناعى كەلتىرىلگەن.
جەتىسۋلىقتار وتكەن جىلى ونەركاسىپتە 345,1 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىرىپ, جىل وتكەن سايىن وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ ۇلەسى ءوسۋ ۇستىندە. وڭىردە ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىمەن وتكەن جىلى جالپى قۇنى 18,3 ملرد. تەڭگەلىك 10 نىسان پايدالانۋعا بەرىلگەن. سونداي-اق, يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنان تىس 34 جاڭا نىسان ىسكە قوسىلىپ, جۇزدەگەن ادام جۇمىسپەن قامتىلسا, باعدارلاما اياسىندا تالعار اۋدانىندا كورەيلىك جۇك اۆتوموبيلدەرى مەن اۆتوبۋستارىن ءىرى توراپتاعى قۇراستىرۋ زاۋىتىنىڭ ءبىرىنشى كەزەگى ىسكە قوسىلعان. اعىمداعى جىلى تاعى 10 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانۋدا.
اگرارلىق سەكتوردا 227,8 ملرد. تەڭگەنىڭ جالپى ءونىمى ءوندىرىلىپ, ءونىم ءوندىرۋ كولەمى جونىنەن وبلىس رەسپۋبليكادا ءبىرىنشى ساتىدا تۇرعانى دا ايتىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعىن مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كولەمى جىل سايىن ارتىپ, ەسەپتى كەزەڭدە بۇل ماقساتتا وبلىستا ون ميللياردتان استام قارجى يگەرىلگەن.
الماتى قالاسىنىڭ ماڭىنان ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن قۇرۋ ماقساتىندا 44,2 ملرد. تەڭگە بولاتىن 48 ينۆەستيتسيالىق جوبا ازىرلەنسە, ونىڭ ىشىندە 2010 جىلى قۇنى 7,4 ملرد. تەنگەنى قۇرايتىن 9 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپتى. ال, 28 جوبانىڭ 12-ءسى اعىمداعى جىلى ىسكە اسىرىلسا, 16 جوبا 2015 جىلعا دەيىن ورىندالماقشى. ماسەلەن, ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن مولايتۋدا شيكىزات وڭدەۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنگەن. كوكسۋ جانە ىلە اۋداندارىندا مايلى داقىلداردى, ەڭبەكشىقازاق اۋدانىندا جەمىس-كوكونىس, ىلە جانە تالعار اۋداندارىندا ءسۇت ونىمدەرىن وڭدەيتىن جاڭا زاۋىتتار تۇتىنۋشى سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرعانى سونىڭ دالەلى. جالپى, وبلىستا اگرارلىق سەكتور ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ سالاسىندا 819 كاسىپورىن جۇمىس ىستەپ, وندا 17 مىڭداي ادام جۇمىسپەن قامتىلدى, دەدى بايانداماشى.
وبلىس اكىمى, سونىمەن قاتار, قانت ءوندىرىسىن ارتتىرۋ, سۋارمالى جەرلەردى ۇتىمدى پايدالانۋ, باسەكەگە قابىلەتتى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ۇقساتۋ باعىتىندا نەعۇرلىم بەلسەندى, ۇتىمدى جۇمىس جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن ناقتىلادى.
ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ دامۋى ورتا ءجانە شاعىن بيزنەستىڭ وركەندەۋىنە تاۋەلدى. وتكەن جىلى اتالعان سالادا 472 ملرد. تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلىپ, جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە 12,7 ملرد. تەڭگە كولەمىندە ءتۇسىم ءتۇسىپتى. ەسەپتى كەزەڭدە شاعىن نەسيە بەرەتىن ۇيىمدار ارقىلى شاعىن جانە ورتا بيزنەس جوبالارىنا 3,8 ملرد. تەڭگە نەسيە بەرىلگەن. «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدارلاماسى اياسىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1,5 ملرد. تەڭگە ءبولىنىپ, ونىڭ 509 ملن. تەڭگەسى يندۋستريالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا جۇمسالعانى دا ايتىلدى.
وڭىردە 69 ەلدى مەكەن تابيعي گازبەن قامتىلعان. وبلىس بويىنشا گاز قۇبىرىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 1,6 مىڭ شاقىرىمدى قۇرايدى. «جول كارتاسى» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ كەزىندە تالدىقورعان قالاسىنداعى سۇيىتىلعان گازدىڭ 94 توپتىق رەزەرۆۋارلىق قوندىرعىلارى جوندەۋدەن ءوتتى. ءناتيجەسىندە, 14 مىڭنان استام پاتەردى ورتالىق گازبەن جابدىقتاۋ جۇيەسىنە قوسۋعا مۇمكىندىك تۋعىزىلدى.
باياندامادا «اۋىز سۋ» باعدارلاماسى اياسىندا قولعا الىنعان جۇمىستار مەن «سارىوزەك – قورعاس – قوعالى – كوكسۋ – قارابۇلاق» اۆتوجولدارى قايتا قالپىنا كەلتىرىلگەنى, ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ, مادەنيەت سالالارىنداعى اتقارىلعان جۇمىستارعا ەگجەي-تەگجەيلى توقتالعان وبلىس اكىمى بۇل ماقساتتاعى جۇمىستار الدا دا جالعاساتىنىن اتاپ ءوتتى.
وتكەن جىلى 33 000 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلسا, جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلگەن 27 441 ادامنىڭ 26 236-سى جۇمىسقا ورنالاسقان. وتكەن جىلى 8 جاڭا مەكتەپ, 10 بالاباقشا سالىنسا, 59 شاعىن ورتالىق اشىلىپ, 130 ءبىلىم شاڭىراعى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن.
2010 جىلى 13 ەمدەۋ مەكەمەسى سالىنسا, 171-ىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلىپ, رەسپۋبليكالىق باعدارلامامەن ەڭبەكشىقازاق اۋدانىندا اۋرۋحانا, دوستىق كەنتىندە كوپ سالالى اۋرۋحانا, وتەگەن باتىر كەنتىندە ايماقتىق بالالار اۋرۋحاناسى حالىق يگىلىگىنە اينالعان.
سونداي-اق, مادەنيەت مەكەمەلەرىنىڭ ماتەريالدىق بازاسىن نىعايتۋ بارىسىندا دا جاقسى ىستەر جالعاسۋدا. حالىقتىڭ سالاماتتى ءومىر سالتىن قالىپتاستىرۋى مەن سپورتقا دەگەن ىنتاسىن ارتتىرۋ جەمىسىن بەرىپ كەلەدى.
وتكەن مەرزىمدە وبلىس اكىمىنىڭ ەلەكتروندى سايتىنا تۇرعىنداردان 866 حات-حابار تۇسسە, ولار دەر كەزىندە جاۋاپ العان. سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەس, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ «ار-نامىس» كودەكسىن ساقتاۋ ماسەلەلەرى تۇراقتى باقىلاۋعا الىنىپ وتىر.
– بۇگىن وتكەن جىلى 11 ناۋرىزدا بولعان قىزىلاعاش وقيعاسىنا توقتالماي كەتە المايمىن. اپات ايماعىندا 542 ءۇي سالىنىپ, 105 ءۇي كۇردەلى ءجوندەۋدەن ءوتىپ, وسى زامانعى جاڭا كەنت پايدا بولدى. «جانسۇگىروۆ» قوعامدىق قورىنا تۇسكەن قارجى ەسەبىنەن ءاربىر وتباسىنا قاجەتتى جابدىقتار مەن جيھاز, باسقا دا جاعدايلار جاسالدى, – دەدى س.ۇمبەتوۆ.
ەلباسىنىڭ «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» جولداۋى بۇگىندە جالپىۇلتتىق يدەياعا اينالىپ, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ تاياۋدا وتكەن سەزىندە مەملەكەت باسشىسى اتاپ كورسەتكەندەي, «ءبىز بەرىك بىرلىگىمىزدىڭ ارقاسىندا ۇلان-عايىر جەتىستىككە قول جەتكىزدىك. الداعى ۋاقىتتا ءاۋىزبىرلىگىمىزدى نىعايتا تۇسسەك, بۇدان دا بيىك بەلەستەردى باعىندىرا بەرەرىمىز انىق», دەگەن ءسوزى ءبىزدىڭ بارلىق جۇمىسىمىزدىڭ وزەگى بولۋى ءتيىس. جانە ەل مەرەيىن اسقاقتاتاتىن بيىكتەردى باعىندىرامىز, دەدى س.ۇمبەتوۆ.
«ونلاين» رەجىمىندە تىكەلەي بايلانىس ارقىلى بارلىق اۋدان, قالالاردا اكىمنىڭ ەسەبىن تىڭداعاندار سۇراق قويىپ, ناقتى جاۋاپ الۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزىلدى. وبلىس اكىمىنە ەسكەلدى, قاراساي, سارقان اۋداندارىنىڭ جۇرتشىلىعى جول جوندەۋ, دارىگەرلىك قىزمەت كورسەتۋ, تاعى باسقا سۇراقتارىنا جاۋاپ السا, پانفيلوۆ اۋدانى, سارىبەل اۋىلىنداعا كوپ جىلدان بەرى قۇرىلىسى توقتاپ قالعان ءبىلىم شاڭىراعىن سالۋ جايىنداعى ماسەلە شەشىمىن تاباتىن بولدى. ول بويىنشا ءتيىستى مەكەمە باسشىلارىنا جەدەل تاپسىرما بەرىلدى.
جارىسسوزگە قاتىسقان شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى, ەڭبەك ەرى كۇلاش ايتجانوۆا قارا جەردىڭ قاسيەتىن قادىرلەگەن جاركەنتتىكتەر قول جەتكىزگەن جۇمىستارعا توقتالدى. ىلە اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى, «ءداۋلەت-بەكەت» كووپەراتيۆىنىڭ ءتوراعاسى سىدىق داۋلەت اسىل تۇقىمدى تۇيە وسىرۋدەگى قول جەتكىزگەن تابىستارىن ورتاعا سالدى. تۇيە ءسۇتىن وڭدەيتىن زاۋىتتا وتكەن جىلى 850 توننا شۇبات ءوندىرىلىپ, 50 توننا ەت الماتى, استانا قالالارى مەن باسقا دا وبلىستار تۇتىنۋشىلارىنا ۇسىنىلىپتى.
سونداي-اق, رايىمبەك اۋدانى, ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپ مۇعالىمى ىڭكار قۋانىشبەكقىزى «ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسىمەن كەلگەنىن جەتكىزدى. جاس مامانداردى قولداۋ ماقساتىندا اۋداندا جاقسى جۇمىس جالعاسىن تاۋىپتى. قازىرگى كەزدە مەكتەپ بىتىرگەن 27 جاس تۇلەك وبلىس اكىمىنىڭ گرانتىمەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋدا. ولار دا كۇنى ەرتەڭ قاتارىمىزدى تولىقتىرادى, دەدى ول.
اتا-انا قامقورلىعىنسىز قالعان قامكوڭىل بالعىندارعا وڭىردە مۇمكىندىگىنشە قولداۋ كورسەتىلۋدە. سونىڭ ءبىرى وبلىس اكىمىنىڭ وتكەن جىلعى ەسەبىندە «اينالايىن» بالالار ءۇيىنىڭ تۇلەگى ءداۋرەن توباجانوۆ باۋىرلارىمەن باسپاناسىز ءجۇرگەنىن قىنجىلا ايتقان-دى. بۇل جولى داۋرەن سول ءوتىنىشىنىڭ ورىندالعانىن, ءپاتەرلى بولعانىن جەتكىزدى. وسىنداي الەۋمەتتىك جاعىنان جەتكىلىكسىز قامتىلعان ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى جەتىسۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتى ءايگەرىم شانشارباەۆا وبلىس اكىمىنىڭ گرانتىمەن ءبىلىم الۋعا قول جەتكىزىپتى. جانە 354 زامانداسىم وسىنداي جەڭىلدىكتى يەلەنۋدە, دەدى.
سۇراق بەرگەندەر مەن سويلەگەندەر قاتارى ەداۋىر بولدى. ءبارى دە ساۋالدارىنا ناقتى جاۋاپ الدى.
كۇمىسجان بايجان.
الماتى وبلىسى.