ريو-دە-جانەيرودا ءوتىپ جاتقان وليمپيالىق ويىنداردىڭ اياقتالاتىن شاعىنا دا ساناۋلى ساعاتتار قالدى. وسىلايشا جارتى ايدان استام ۋاقىت كۇللى الەمدى دۇرمەكتى دۇبىرگە بولەگەن ايتۋلى الامان ەندى وتكەن كۇننىڭ ەنشىسىندە قالادى.
ويىنداردىڭ بۇرناعى كۇنى وينالعان ون ەكىنشى جارىس كۇنى قازاقستان قۇراماسى قورجىنىن تاعى 2 كۇمىس, 1 قولا مەدالدارمەن تولىقتىردى. وسىلايشا ەلىمىز سپورتشىلارىنىڭ وليمپيالىق ويىنداردا العان جيىنتىق مەدالدار سانى 15-كە جەتىپ, بۇل جونىندەگى رەكورد جاڭارتىلدى. اتاپ ايتقاندا, 2008 جىلى بەيجىڭدە, 2012 جىلى لوندوندا العان جۇلدەنىڭ سانى بۇل جولى ەكەۋگە اسىپ ءتۇستى. بۇل ماراپاتتار ساپىن 3 التىن, 5 كۇمىس جانە 7 قولا مەدال تۇزەدى. مۇنىڭ سىرتىندا ءازىر ءتۇر-ءتۇسى تولىق انىقتالا قويماعان تاعى 2 مەدال بار. ولاردى وتكەن تۇندە وزدەرىنىڭ جارتىلاي فينالدىق شايقاستارىن وتكىزگەن بوكسشىلار داريعا شاكىموۆا مەن يۆان دىچكو اكەلەدى. سوندا جالپى مەدال سانى تاعى وسەدى.
جاسىراتىنى جوق, ءبىز بۇل وليمپياداعا ءبىراز قوبالجىعان كوڭىلمەن باردىق. وعان تاپ سول ويىندار باستالۋعا ولشەۋلى كۇندەر قالعان شاقتا وليمپيالىق ويىنداردىڭ ەكى دۇركىن چەمپيونى يليا يلين باستاعان تاعى بىرقاتار اۋىر اتلەتتەرىمىزدىڭ دوپينگ داۋىمەن جارىستان شىعارىپ تاستالعانى سەبەپ بولدى. بۇل ءبىزدىڭ قۇراما ءۇشىن وتە قاتتى سوققى بولىپ ءتيدى. دەگەنمەن, شەشۋشى ساتتە تاس-ءتۇيىن بولىپ بەكىپ, سىندارلى سىناققا ساقاداي ساي قالىپتا قاتىسۋعا كىرىسىپ كەتكەن سپورتشىلارىمىز وزىنەن ءۇمىت كۇتىپ وتىرعان قالىڭ ەلىن ۇياتقا قالدىرا قويمادى. سونىڭ ناتيجەسىندە «جارالى» قۇراممەن اتتانعان اۋىر اتلەتتەرىمىزدىڭ ءوزى 1 التىن, 1 كۇمىس جانە 3 قولا مەدال جەڭىپ الدى. قازاق جاستارى اراسىنان وليمپ تۇعىرىنا كوتەرىلگەن ەڭ العاشقى اتلەتىمىز شىقتى. سۋ سپورتى تۇرلەرىنەن تاريحتا تۇڭعىش رەت وليمپيادا مەدالىن, ونىڭ دا التىنمەن اپتالعان نۇسقاسىن جەڭىپ الىپ وتىرمىز. بوكستان 1996 جىلدان بەرى ساباقتى ءجىبى ۇزىلمەي كەلە جاتقان ءۇردىستى جالعاستىرىپ, تاعى دا التىن مەدالدىڭ ازىرگە العاشقى شىلاۋىن قازىناعا سالىپ ۇلگەردىك. سول سياقتى بەيجىڭدە ءبىرىنشى جانە سوڭعى رەت قول جەتكەن دزيۋدو كۇرەسىنىڭ كۇمىس جۇلدەسى مۇندا دا ساۋلە شاشىراتتى.
بۇگىنگى كۇنگە قازاقستان وليمپياداشىلارى بۇرىنعى كەڭەستىك رەسپۋبليكالار قاتارىنان الدىنا تەك رەسەي سپورتشىلارىن عانا سالىپ, وسى تىزىمدە ەكىنشى بولىپ كەلەدى. مۇنى ايتاسىز, الەمنىڭ كۋبا, ارگەنتينا, پولشا, چەحيا, گرەكيا, شۆەتسيا, يران, تۇركيا, ينديا سياقتى كوپتەگەن قۋاتتى ەلدەرىنىڭ كوماندالارى بۇل جونىنەن بىزدەن كەيىندە تۇر.
وسىنىڭ ءبارى قازاقستان سپورتىنىڭ الەۋەتى كۇشتى ەكەنىن كورسەتەدى. مۇنىڭ ءوزى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە سپورتتى دامىتۋعا ايرىقشا كوڭىل ءبولىنىپ كەلە جاتقانىنا ايعاق بولادى.
حۋليو سەزار لا كرۋزدىڭ قولىن تورەشى كوتەرگەندە دە, كۋبا مەملەكەتىنىڭ ءانۇرانى ورىندالعان كەزدە دە جانكۇيەرلەر نارازىلىق ءبىلدىرىپ, داۋىس شىعاردى. باتىرلار جىلامايدى دەيدى ەتىنەن ەت كەسىپ الساڭ دا. ال ءبىزدىڭ ادىلبەك كوزىنە جاس الدى. قايتا-قايتا جاسىن ءسۇرتىپ قويادى. مىنا جاقتا تۇرعان ءبىزدىڭ تاماعىمىزعا تاس تىعىلعانداي بولعان. «جىلاما» دەي المايمىز.
جەكپە-جەك اياقتالىسىمەن, قىلتادان قۇرامانىڭ باس جاتتىقتىرۋشىسى مىرزاعالي ايتجانوۆتى كۇتىپ العانبىز. كەشە دانيار التىننان ولجا سالعاندا كۇندەي ك ۇلىپ جۇرگەن ونىڭ قاباعىنا بۇگىن مۇز ءىلىنىپتى. «تورەشىلەر شارشاتىپ ءبىتتى. كىمنىڭ جەڭگەنىنە قارامايدى. ايتار ءسوزىم جوق», – دەدى ول.
حۋليو سەزار لا كرۋز ريوعا كەلگەندە بەرگەن سۇحباتىندا: «ماعان قارسى تۇراتىنداردى كورمەي تۇرمىن. تەك – قازاق بوكسشىسى عانا قاۋىپتى», دەگەن ەكەن. قاۋپى راسقا اينالىپ, ەكەۋى فينالدا كەزدەستى. اشەيىندە شابۋىل دەسە ەكى كوزى شوقتاي جانىپ, العا قاراي ۇمتىلاتىن سابازىڭ قورعانىس جاققا اۋىپ كەتىپتى. قورعانا ءجۇرىپ ايقاسۋ – ادىلبەكتىڭ مانەرى. بوكستىڭ جابايى توبەلەس ەمەس ەكەندىگىن بىلەتىن اقىلدى جىگىت شابۋىلداۋشىنىڭ تالماۋ تۇسى اشىلعاندا, سۇڭگى قاداعانداي سۇعىپ الاتىن. تالانت دەگەن ءبىر باسىنان اسىپ توگىلىپ جاتقان كرۋز وسىنىڭ ءبارىن اقىلعا سالىپ, ادىلبەكتىڭ ءوز قارۋىن وزىنە قارسى پايدالاندى. ايتسە دە ءبىزدىڭ باتىرىمىز اشىلعان تۇستاردا سوققىلارىن وتكىزىپ جاتىر. لا كرۋز دا قارىزعا قالىپ جاتقان جوق. سوڭعى راۋندتا ادىلبەكتىڭ قاتار تيگەن سوققىسىنان كۋبالىق قارا مارجان شايقالىپ كەتتى. سونىمەن ءبارى ءبىتتى. الدىڭعى ەكى راۋندتى حۋليو لا سەزار كرۋزدىڭ ەسەبىنە جازعان تورەشىلەر سوڭعىسىن بىزگە بەرگەنىمەن, ءبارى كەش ەدى.
– لوندوندا كۇمىس العاندا ءدال بۇگىنگىدەي باتپاپ ەدى. ءوز ەسەبىمدە جەڭىلگەن جوقپىن. ەكەۋمىز ابدەن سىرالعى بولىپ قالدىق, وسال تۇستارىن بىلەمىن. 3-0 دەگەن ايقىن باسىمدىلىق. تورەشىلەر ولاي ەسەپتەيتىندەي جەڭىس بولعان جوق, – دەدى ادىلبەك.
ەلىنە «التىن» اپارىپ, مەرەيىن تاعى ءبىر مارتە كوتەرۋ ەدى ارمانى. قازاق بالاسىنىڭ قايراتىن وسىلاي تانىتقىسى كەلگەن. جايشىلىقتا ىشتەگى قايناعان دۇنيەسىن سىرتقا شىعارمايتىن جىگىتتىڭ قىستىعىپ كوزىنە جاس العاندىعى – وسىنداي اسىل مۇراتىنا تورەشىلەردىڭ كولدەنەڭ تۇرعانى. بىراق, التىننان سالماعى ءبىر ەلى كەم ەمەس بۇل مەدال بولات ءجۇمادىلوۆ اعاسىنىڭ قوس «كۇمىسىندەي» – تاريحىمىزدىڭ جارقىن ءبىر پاراعى بولارى حاق.
تاڭەرتەڭگىلىك كۇرەس كىلەمىنە تۇسكەن گۇزەل مانيۋروۆا ۆەنگر بالۋانىنا كۇتپەگەن جەردەن ەكى ۇپاي ۇستاتىپ جىبەردى. ءوزى شابۋىلداپ اياقتان ىلگەن قالپى دىرىلداتىپ كىلەم سىرتىنا اپارا جاتىر ەدى, ىشقىنعان ۆەنگر امال تاۋىپ ارتىنا ءوتىپ كەتتى. قىلپىلداپ قالدىق. مىقتى عوي ءبىزدىڭ قىز. قاتەلىگىن تەز تۇزەدى. گۇزەل قارسىلاسىن ءارى-بەرى باسقا قاعىپ الداۋسىراتىپ تۇردى دا جاي وعىنداي جىلدامدىقپەن اياققا ءوتتى. قوس قارا ساننان قاپسىرا قۇشاقتاعان قالپى تىك كوتەرىپ الىپ, قوس جاۋىرىنىمەن كىلەمگە سۇلاتتى. ءارى قاراي ەس جيدىرعان جوق, ۇپايلار ءبىزدىڭ قىزدىڭ پايداسىنا سارتىلداپ جازىلىپ جاتىر. 12-2 بولعاندا تورەشى ىسقىرىپ ءجۇرىپ, زورعا توقتاتتى. كەلەسى قارسىلاسى دا سىرتتا قالىپ كەتتى. رەسەيلىك ەكاتەرينا بۋكينا – الەم چەمپيونى. اۋەلدە گۇزەل قاتتى ۇتىلىپ جاتتى. بۋكينا – قويار ەمەس. ۇپايىن سەگىزدەن اسىرىپ جىبەردى. ءبىر مينۋتقا جەتپەيتىندەي ۋاقىت قالعان. ءىشىمىز ۋداي اشىپ تۇرعاندا, بالۋانىمىز امالىن تاپتى. ءبىر ءىلىپ قۇلاتىپ, وڭ اياعىن قۇرساۋلاعان كۇيى ەكى جاۋىرىنىن كىلەمگە جانىشتاعان. ول دا ولسە جان بەرە مە ءارى جاقسى جەڭىپ جاتقان گۇزەلدىڭ ءبىر اياعىنان تاستاي قاتىپ جىبەرەر ەمەس. ءبىزدىڭ قىز كۇش الدى. قايىستاي قاتىپ تىستەنگەن قالپى بۋكينانى اۋدارىپ الىپ استىنا باستى. تورەشى دۇربىمەن قاراعانداي جاتا قاپ كوز المايدى. ساناۋلى سەكۋندتار قالدى. تورەشى قولىمەن كىلەمدى سالىپ قالدى. تازا جەڭىس!
بۇل ەكى ورتادا العاشقى كەزدەسۋىندە ۇتىلعان ەكاتەرينا لاريونوۆا دا جۇبانىش بەلدەسۋى ارقىلى قولا مەدالعا جاقىنداپ قالعان. قولا جۇلدە ءۇشىن تارتىستا رەسەيدەن امەريكاعا قونىس اۋدارعان, الەم چەمپيونى ءتاجىن كيىپ كورگەن ەلەنا پيروجكوۆامەن جولى قيىستى. ءۇش ۇپاي جەڭىلىپ جاتىپ, جەڭىستى تارتىپ الدى. امەريكالىقتىڭ باسىنان اسىرا ۇستاپ قوس قولتىقتى قاپسىرا قۇشاقتاعان قالپى كەۋدەلەتە لاقتىردى. ءارى قاراي ۋىسىنان شىعارماي, قوس جاۋىرىنىن كىلەمگە جانشىعان. قولا مەدال قولدا!
گۇزەلدىڭ فينالدا جولى بولمادى. كانادالىق ەريكا ۋيبە وتە مىقتى ەكەن. قارا كۇشى مول. گۇزەل ءبىر مارتە ەمەس, ەكى-ءۇش مارتە اياقتان ىلگەنىمەن, كەۋدەلەتىپ اكەتە المادى. از تابىس ەمەس. گۇزەل 38 جاستا. سپورتشى ءۇشىن ۇلكەن جاس. بۇرىنعىداي جىلدامدىق جوق, كۇش تە ازايعان. بىراق باي تاجىريبە بار. سونىڭ ارقاسىندا فينالعا جەتىپ, ەلىمىزگە جاقسى جۇلدە الىپ بەردى. مىڭ قايتارا راحمەت, گۇزەل قىز!
حالقىمىز ءۇشىن قاسيەتتى جۇما كۇنى تاعى دا قورجىنىمىز تولىعا تۇسە مە دەپ وتىرمىز. اسا اۋىر سالماقتاعى الىبىمىز يۆان دىچكو اعىلشىن دجوزەف دجويسپەن, ال داريعا شاكىموۆا اتاقتى كلارەسسا شيلدسپەن جارتىلاي فينالدا قولعاپ تۇيىستىرەدى.
PS. بەت قاتتالىپ جاتقاندا جارتىلاي فينالداعى كەزدەسۋلەرىن وتكىزگەن يۆان دىچكو (91 كگ-دان جوعارى) مەن داريعا ءشاكىموۆا (75 كگ) قازاقستان قورجىنىنا تاعى ەكى قولا مەدال سالدى.
«ەگەمەن قازاقستاننىڭ»
ارناۋلى ءتىلشىسى
باقتيار تايجان
ريو-دە-جانەيرودان
حابارلايدى
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن دانيار مايلىباەۆ