ەلىمىزدىڭ جىل باسىندا كۇتەر ەڭ ماڭىزدى جاڭالىعى – ەلباسىنىڭ حالىققا جولداۋى. سەبەبى, كەز كەلگەن ەل بولاشاعىنىڭ جارقىن بولۋىن ارماندايدى, اتار تاڭعا سەنىممەن, ۇلكەن ۇمىتپەن قارايدى. قازىرگى ۋاقىتتا الەمدە ءتۇرلى تەحنوگەندىك اپاتتار, كاتاكليزمالار ورىن الىپ جاتقاندا حالىقتىڭ جارقىن بولاشاقتى, بەيبىت ءومىردى اڭساۋى زاڭدى قۇبىلىس. مىنە, وسىنداي كەزەڭدە ەل باسقارعان باسشىنىڭ اۋزىنان شىققان ءاربىر ءسوزىن ءجىتى قاداعالاپ, ساراپتان وتكىزىپ وتىرۋ داعدىلى ادەتكە اينالىپ كەتكەندەي.
ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» دەپ اتالاتىن بيىلعى جولداۋى كوڭىلدەگى كۇماندى سەيىلتكەندەي, جۇرەككە بەرىك سەنىم ۇيالاتقانداي اسەر ەتتى. اسىرەسە, مەملەكەتتىك تىلگە قاتىستى «ءبىز مەملەكەتتىك قىزمەتتە, باسقارۋ جۇيەسىندە انا تىلىمىزگە ءوتۋىمىز كەرەك», دەگەن ەلباسىنىڭ ءسوزىن ەل تىزگىنىن ۇستاپ وتىرعاندار شىن مانىندە ورىنداسا, ءبىزدىڭ قوعام ارمانداپ جۇرگەن كۇن ەلەس بولماي, شىندىققا اينالار ەدى. تىلدەردى قولدانۋ مەن دامىتۋدىڭ 2011-2020 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى ماقساتىنىڭ ءبىرى «دامىعان ءتىل مادەنيەتى – زيالى ۇلتتىڭ كۇش-قۋاتى» دەپ اتالۋى تەگىن ەمەس. مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتىپ, ونىڭ كوممۋنيكاتيۆتىك قىزمەتى نىعايۋدا.
مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋ, تىرشىلىك قىزمەتىنىڭ بارلىق سالاسىنا قولدانۋ ءۇشىن ەڭ الدىمەن مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدىڭ ادىستەمەسىن جەتىلدىرۋ قاجەت. ول ءۇشىن بالاباقشا-مەكتەپ-ورتا ارناۋلى وقۋ ورنى-جوعارى وقۋ ورنى-جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ-ءبىلىم جەتىلدىرۋ ورىندارىنداعى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ وقىتىلۋىن جۇيەلەپ ءتۇزىپ الۋ كەرەك, ولاردىڭ ءوزارا ساباقتاستىعىن ساقتاۋ كەرەك. ياعني, مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە. سونان كەيىن مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋ ءۇردىسىن جانداندىرۋ, مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتاتىن ۇزدىك وقىتۋشىلاردىڭ تاجىريبەلەرىن تاراتۋ, ولارعا ارنايى ءتىل پورتالدارىن اشۋ, ت.ب. جۇمىستار ۇزدىكسىز جۇرگىزىلىپ وتىرسا, جاۋىر بولعان ءتىل ماسەلەسى ءبىر ارناعا تۇسەر ەدى دەپ ويلايمىز.
ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ ءوز جولداۋىندا ءبىلىم سالاسىنا ارنايى توقتالدى. «الەم مەملەكەتتەرىنىڭ رەيتينگىسى بويىنشا 110 ەلدىڭ اراسىندا 50-ءشى ورىنعا يە بولدىق. ءسويتىپ, ەلىمىز ءبىلىم بەرۋ سالاسى بويىنشا 129 ەلدىڭ اراسىندا قۋاتتى كوشباستاۋشى ەلگە اينالدى», دەپ ەرەكشە اتاپ ءوتتى. قازىر عىلىم مەن ءبىلىم باسەكەلەستىگى ءجۇرىپ جاتقان كەزەڭ. عىلىم مەن تەحنيكاسى دامىعان ەل – الدىڭعى قاتارلى وزىق ەل. قازىر الەمدى قازبا بايلىعىنىڭ كوپتىگىمەن تاڭداندىرا المايسىڭ, عالىمداردىڭ اشقان يننوۆاتسيالىق جاڭالىعى سەنساتسيا تۋدىراتىن زامان. سول سەبەپتى, ەلباسى جوعارى وقۋ ورىندارىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنا اينالدىرۋ, عىلىممەن ناقتى اينالىسۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتىپ ءوتتى. 2020 جىلى ەكى جوعارى وقۋ ورنىنىڭ الەمدىك رەيتينگىدەن ورىن الۋىن تاپسىردى. بۇل تاپسىرمالاردىڭ بارلىعى دا بولاشاعىمىزدىڭ جارقىن بولۋىنا كەپىلدىك بەرەدى.
ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان وڭ وزگەرىستەردى دە اتاپ كەتتى. سوڭعى جىلدارى سالىنعان 159 مەديتسينا ورتالىقتارىنىڭ حالىققا قىزمەت ەتىپ جاتقانى, تۋ كورسەتكىشىنىڭ 25%-عا ارتقانى, ءولىم-ءجىتىمنىڭ 11%-عا تومەندەگەنى, تابيعي ءوسىمنىڭ 11,7%-عا ارتقانى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءىسىنىڭ جاندانعانىن كورسەتەدى. 2015 جىلعا اۆياتسيالىق ۇشۋعا ارنالعان ءتۇرلى كوپقىرلى, اەروموبيلدى قۇرىلعىلارمەن جابدىقتالعان 16 تىكۇشاقتىڭ جوسپارلانۋى حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋعا ۇلكەن قولداۋ بولارى انىق. وسىلايشا ادامنىڭ ءومىر جاسىنىڭ ۇزاقتىعىن 70-تەن 72-گە جەتكىزۋ, سالاماتتى ءومىر ءسۇرۋ سالتىن جەتىلدىرۋ مەديتسينا سالاسىنداعى ماڭىزدى ماسەلە بولىپ وتىر.
قورىتا كەلگەندە, ۇلت كوشباسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» جولداۋىن تۇركسىب اۋداندىق «قازاق ءتىلى قوعامى» زور ىقىلاسپەن قولدايدى, قۋاتتايدى. ءبىز ەلباسىمەن, حالىقپەن بولاشاققا بىرگە بارامىز!
ق.قۇرىمباەۆا, تۇركسىب اۋداندىق «قازاق ءتىلى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى.
الماتى.