(«ەتنوستىق كوشى-قون: بۇگىن جانە ەرتەڭ». «ەگەمەن قازاقستان», 15.07.2016 ج.)
قازىرگى زاماندا كوشى-قون ماسەلەسى الەمنىڭ بارلىق ەلدەرىنىڭ ەكونوميكالىق, ساياسي-قوعامدىق, مادەني دامۋىنا, مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىگىنە تىكەلەي اسەر ەتە باستاعاندىقتان, جاھاندىق وزەكتى پروبلەماعا اينالۋدا. جىلدار بويى ەۋروپا ەلدەرىنە قونىستانعان ميگرانتتاردىڭ ۇرپاقتارى ءوسىپ-ءونىپ, سول ەلدەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە, مادەنيەتىنە قاتەر توندىرۋدە. بۇعان قوسا, سوڭعى كەزدەردەگى زاڭسىز ميگرانتتار اعىنى بۇل قۇبىلىستى ۋشىقتىرا تۇسۋدە. سوندىقتان دا, كوشى-قون ماسەلەسى كوپ ەلدەردىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ قاتارىنان ورىن الۋدا.
سونىمەن قاتار, حالقىنىڭ سانى ارتىپ وتىرعان مەملەكەتتەر (قىتاي, ءۇندىستان, بانگلادەش, پاكىستان, ت.ب.) دە الەمگە ميگراتسيالىق قاتەر توندىرۋدە. قىتايدىڭ جان-جاققا تاراپ جاتقان قىتايلىقتارعا جاردەم ەتەتىن «حۋاتسياولىق» ساياساتى الەمگە بەلگىلى. سونداي-اق, ءۇندىستان ۇكىمەتى جاقىن جىلدارى 50 ملن.-نان استام ۇندىلىكتەردى الەمگە تاراتۋ ساياساتىن قولعا الىپ, بارشا ەلدەرمەن ۆيزالىق جەڭىلدىكتەر جاساسۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزۋدى باستادى.
ۇلتتىق مەملەكەتتىلىكتى دامىتۋ, قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ مەن ءتول مادەنيەتتى ساقتاۋدا مەملەكەت قۇراۋشى ەتنوستىڭ اسا ماڭىزدىلىعىن ەسكەرگەن مەملەكەتتەر (گەرمانيا, يزرايل, پولشا, رەسەي جانە ت.ب.) شەتەلدەردەگى ءوز قانداستارىن ەلگە تارتۋدى تابىستى تۇردە جۇزەگە اسىرۋدا. شەتەل جۇمىسشىلارى مەن گاستاربايتەرلەرىنەن گورى ءوز وتانىنا ورالعان قانداستاردى قابىلداپ, وقىتىپ ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك پەن ۇلتتىق مۇددەلەرگە تولىعىمەن جاۋاپ بەرەتىنى بارشاعا ءمالىم.
الەمدە قالىپتاسقان وسىنداي حال-احۋال جاعدايىندا جەرى مول, حالقىنىڭ سانى شاعىن قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىلىگىن نىعايتۋ, قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋ, مادەنيەتىن دامىتۋدا كەشەندى يگى شارالاردى جۇزەگە اسىرىپ, شەتەلدەردە جۇرگەن قازاق قانداستارىمىزدى تاريحي وتانىنا قونىستاندىرۋ بويىنشا جۇرگىزگەن ەلباسىنىڭ الىستى بولجايتىن كورەگەن ساياساتىن تولىعىمەن ىسكە اسىرۋ – قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك مەكەمەلەرى ءۇشىن باستى مىندەت بولىپ تابىلادى.
بۇل رەتتە دۇنيە ءجۇزى قازاقتارى قاۋىمداستىعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى س.بالعاباەۆ كوتەرگەن («ەتنوستىق كوشى-قون: بۇگىن جانە ەرتەڭ». «ەگەمەن قازاقستان», 15.07.2016 ج.)
قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ كوشى-قون بويىنشا قابىلداعان زاڭدىق وزگەرىستەرىندەگى ەتنوستىق قونىستاندىرۋ ەرەجەلەرى بويىنشا جىبەرىلگەن ولقىلىقتار كوڭىل اۋدارارلىق.
2011 جىلى قابىلدانعان «حالىقتىڭ كوشى-قونى تۋرالى» زاڭنىڭ 2016 جىلعى 6 ساۋىردەگى رەداكتسياسى بويىنشا شەتەلدەردەگى قانداستارىمىز ەلگە ورالۋ ءۇشىن بىرقاتار قۇجاتتاردى, سونىڭ ىشىندە, سوتتالماعاندىعى جونىندەگى انىقتامانى دا تاپسىرۋى قاجەت. سوتتالعانى, سوتتالماعاندىعى تۋرالى انىقتاما ەلدەگى قاۋىپسىزدىك پەن تىنىشتىقتى ساقتاۋدىڭ مۇددەلەرىنە جاۋاپ بەرەتىندىكتەن بۇل تالاپ ورىندى دەپ ويلايمىز.
ايتىلعان ماقالادا ەكىنشى ماسەلەدە ازاماتتىقتى الۋدىڭ قيىندىقتارىن جەڭىلدەتۋدىڭ ناقتى جولى – قازاق قانداستارىمىزدى ەلگە كەلگەن كۇننەن باستاپ تۇرۋ تۋرالى كۋالىكپەن (ۆيد نا جيتەلستۆو) قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلادى. ال ازاماتتىق بەرۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعى جاريالانعان سوڭ قانداستارىمىز بۇرىنعى كەلگەن ەلىنىڭ ازاماتتىعىنان شىققانى جونىندەگى انىقتامانى وتىز كۇن ىشىندە اكەلمەسە, اكىمشىلىك جازاعا تارتىلۋى وزەككە تەپكەنمەن بىردەي. سەبەبى, ازاماتتىقتان شىعارۋ ءتارتىبى ءار ەلدىڭ ءوز ىشكى زاڭنامالارى شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلادى, وعان باسقا ەل قول سۇعا المايدى. سونىمەن بىرگە, كەيبىر كورشىلەس ەلدەر (وزبەكستان, ءتاجىكستان) قازاقستانعا تۇراقتى تۇرۋعا بارا جاتقان قازاقتاردىڭ ءۇي-جايلارى مەن م ۇلىكتەرىن ساتقىزباي, ماجبۇرلەپ تەگىن يەلەنۋدە. وسىنداي قيىندىقتاردان ءوتىپ,
وتانىنا ورالعان قانداستارىمىزدى اكىمشىلىك جازاعا تارتۋ «جىعىلعان ۇستىنە جۇدىرىق» بولادى.
قانداستارىمىزدىڭ وتانىنا ورالۋىنا قيىندىق تۋعىزىپ وتىرعان ءۇشىنشى جاعداي, شەتەلدەگى قازاق جاستارىنىڭ ەلىمىزدە جوعارى ءبىلىم الا الماۋى. س.بالعاباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى دايىنداپ جاتقان جوعارى وقۋ ورىندارىنا قابىلداۋداعى تيپتىك ەرەجەنىڭ جاڭا جوباسى بويىنشا شەتەلدەردەگى قازاق جاستارى ءۇشىن بۇرىن بولىنگەن كۆوتا مەن دايىندىق كۋرستارى جويىلدى.
الايدا, وزگە ەلدەردىڭ جاستارىنا ءبىلىم بەرگەننەن گورى ءوز ۇلتىنىڭ ۇلاندارىن تاربيەلەۋدىڭ مەملەكەتتىلىكتى نىعايتۋعا, ەلدى وركەندەتۋگە, قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە جانە ءتول مادەنيەتتى ساقتاپ, ءوسىپ-ونۋگە باعا جەتپەس ۇلەس قوساتىنىن بىلگەن وركەنيەتتى ەلدەردىڭ بارلىعى بۇل سالادا كۇش جۇمىلدىرىپ, جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزۋدە.
تۇياق مۇرات ۇلى,
ساياساتتانۋشى