اقتوبە قالاسى – ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرىندەگى ۇلكەن اگلومەراتسيالىق ورتالىق بولادى دەپ كۇتىلۋدە. الايدا, قاناتىن كەڭگە جايعان قالانىڭ كوشە جولدارى ءالى دە وركەنيەتتەن قاشىق جاتىر. وبلىس ورتالىعىندا 537 كوشە بار, جالپى كوشە جولدارىنىڭ ۇزىندىعى 647 شاقىرىمدى قۇرايدى. ولاردىڭ 266,4 شاقىرىمىنا, ياعني, 42,9 پايىزىنا عانا اسفالت ءتوسەلگەن. سوڭعى 3 جىلدا وبلىس ورتالىعىنداعى جولدارعا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە, قايتا سالۋعا جانە قۇرىلىسىنا 7,4 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن. بۇل قاراجاتقا 81 نىسان جوندەلگەن. بىراق جول ساپاسى سىن كوتەرمەيدى. راس, قالانىڭ ورتالىق كوشەلەرى جىل سايىن جوندەلىپ, مەيلىنشە جاقسى ۇستالادى. دەگەنمەن, شاھاردىڭ شەتكەرى كوشەلەرىندەگى جاعداي بۇعان كەرەعار, ويقى-شويقى, شوقالاق بولىپ كەلەدى. اۆتوكولىك يەلەرى كوشە جولدارىنا كوڭىلدەرى تولمايتىنىن جاسىرمايدى.
بيىل اقتوبە قالاسىنداعى كوشە جولدارىن جوندەۋ ءۇشىن بيۋدجەتتەن 2 ميلليارد تەڭگەدەن استام قارجى بولىنگەن. بۇل قاراجاتقا جالپى ۇزىندىعى 9 شاقىرىم بولاتىن 6 كوشەگە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلەدى. سونداي-اق, 12 كوشەگە ورتاشا جوندەۋ جاسالادى.
بيىل اۋلا جولدارىن جوندەۋگە دە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. 120 كوپ قاباتتى ءۇيدى قامتيتىن 78 اۋلا جولدارى جوندەلەتىن بولادى.
اقتوبە قالاسىنىڭ اكىمى ءىلياس يسپانوۆ قالا كوشەلەرىندەگى جول جوندەۋ جۇمىستارىمەن تانىسىپ, قۇرىلىس جۇرگىزىلىپ جاتقان بىرنەشە نىساندى ارالادى.
– اقتوبەدەگى اۆتوكولىك جولدارىنىڭ جالپى ۇزىندىعى – 647 شاقىرىم. بۇل جولداردىڭ تەڭ جارتىسى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. جوندەلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ ساپاسىن ءار سەنبى, جەكسەنبى سايىن باقىلايمىز, – دەيدى شاھار باسشىسى.
قازىر 6 جولعا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. سونداي-اق, جالپى ۇزىندىعى 20 شاقىرىم بولاتىن 12 كوشەگە دە ورتاشا ءجوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. سونىمەن قاتار, 14 كوشەنى ورتاشا جوندەۋ جوسپارلانىپ وتىر.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قاراجات بولىنسە, جالپى ۇزىندىعى 15 شاقىرىم بولاتىن قالا كوشەلەرىن جوندەيتىن بولامىز, دەيدى ول. ونىڭ ايتۋىنشا, تاعى دا 13 كوشەنىڭ جوندەۋ جۇمىستارى ءۇشىن جانە قىزىلجار اۋىلىنا جول سالۋ ماقساتىندا قوسىمشا قاراجات ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتقان كورىنەدى.
جول سالعان مەردىگەر مەكەمەلەر جولدىڭ ساپاسىنا ءۇش جىلعا دەيىن كەپىلدىك بەرەدى. سوڭعى جىلدارى سالىنعان 9 جولدىڭ ساپاسىزدىعى انىقتالدى. قازىردىڭ وزىندە ونىڭ 8-ىنە قايتا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
ع.جۇبانوۆا كوشەسىنە ورتاشا جوندەۋ جۇرگىزىپ جاتقان «روسكازدورسەرۆيس» جشس ديرەكتورى الەكساندر تۋربايدىڭ ايتۋىنشا, شامامەن ءبىر اپتانىڭ ىشىندە جول قۇرىلىسى اياقتالادى. بۇدان كەيىن اتالعان مەردىگەر مەكەمە وسپانوۆ كوشەسىندەگى جولدى جوندەۋگە كىرىسەدى. پاتساەۆ كوشەسىن جوندەۋگە جاۋاپتى مەكەمە – «كتپ» جشس. سەرىكتەستىك ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير جيگۋلەۆتىڭ ايتۋىنشا, اتالعان كوشەنىڭ جولىن جوندەۋ ءۇشىن 145 ميلليون تەڭگە بولىنگەن. جوندەۋ جۇمىستارى شىلدەنىڭ سوڭىندا اياقتالادى.
بۇرىن-سوڭدى جوندەۋ ءجۇرگىزىلمەگەن جولداردىڭ ءبىرى – 101-اتقىشتار بريگاداسى كوشەسىنىڭ ساڭكىباي باتىر داڭعىلىنان اعايىندى جۇبانوۆتار كوشەسىنە دەيىنگى بولىگى. قازىر بۇل كوشە كەڭەيتىلۋدە. ەكى جولاقتى جولدىڭ ورنىنا ءتورت جولاقتى جول سالىنۋدا. مەردىگەر مەكەمە «جولالعاسيستەمس» جشس جوندەۋ جۇمىستارىن قىركۇيەك ايىنا دەيىن اياقتاۋدى كوزدەۋدە.
قالاداعى اۋلاىشىلىك جولداردى جوندەۋ ماقساتىندا بيۋدجەتتەن 418 ميلليون تەڭگە ءبولىندى. بۇل قارجىعا 78 اۋلا جولى ءجوندەلەتىن بولادى.
اۋلا جولدارىن جوندەۋگە 7 مەردىگەر مەكەمە قاتىسۋدا. بيىل كوكتەمدە قالا كوشەلەرىنىڭ جولدارى شۇرىق تەسىك بولىپ, تالاي اۆتوكولىكتىڭ جارامسىزدىققا سوقتىرعانىنان قالا باسشىلارى ساباق العان سىڭايلى. كەپىلدىك مەرزىمى بىتپەي جاتىپ بۇزىلعان كوشە جولدارىن سالعان مەردىگەر مەكەمەلەر ەسەبىنەن قايتا ءجوندەۋگە قول جەتكىزگەن. سونىڭ ءبىرى «كتپ» جشس ءبىر كوشەنى ءوز قارجىسى ەەبىنەن جوندەگەن. سەرىكتەستىك ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير جيگۋلەۆ جول ساپاسىنا اقتاۋدان جەتكىزىلەتىن بيتۋمنىڭ ساپاسىزدىعى دا اسەر ەتەتىنىن ايتىپ قالدى. بۇرىندارى بيتۋمدى رەسەيدەن الىپ كەلگەن ەكەن. بيىل سونداي-اق, كوشە جولدارىنان توسەلگەن قاتتى جامىلعىنىڭ ساپاسىن تەكسەرۋگە دە باقىلاۋ كۇشەيتىلگەن كورىنەدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قالا كوشەلەرى جولدارىن قالپىنا كەلتىرۋ جاقسارا تۇسەدى دەپ كۇتىلۋدە. ءبۇگىنگى دەرەكپەن باعامداساق, قالاداعى 537 كوشەنىڭ جىلىنا ورتاشا 20-25 كوشەسى كۇردەلى جانە ورتاشا جوندەلگەننىڭ وزىندە ماسەلەنىڭ تاياۋ ارادا شەشىمىن تابۋى نەعايبىل, ارينە. «شامنىڭ جارىعى تۇبىنە تۇسپەيدى» دەگەندەي, قالانىڭ جاڭادان بوي كوتەرگەن شاعىن اۋداندارىن بىلاي قويعاندا, شاھاردىڭ ورتالىق كوشەلەرىنەن تاياق تاستام جەردەگى شەتكەرى كوشە جولدارىن جوندەۋدىڭ ءوزى ەرتەڭگى كۇننىڭ ەنشىسىندە قالا بەرمەك.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە وبلىسى