فرانتسيادا ءوتىپ جاتقان فۋتبولدان ەۋروپا چەمپيوناتى ۇزدىكتەردىڭ مەدالداردى ءوزارا ءبولىسىپ الاتىن جارتىلاي فينالدىق كەزەڭىنە جەتتى. ونى 30 ماۋسىم كۇنى پولشا – پورتۋگاليا اراسىندا وتكەن ءبىرىنشى شيرەك فينالدىق ماتچ باستاپ بەردى. فۋتبول جانكۇيەرلەرى سودان بەرگى ارالىقتا ۋەلس – بەلگيا, گەرمانيا – يتاليا جانە فرانتسيا – يسلانديا كەزدەسۋلەرىندە قاي قۇرامالاردىڭ شەشۋشى شەڭبەرگە بەت الاتىنىن تاماشالادى.
ءبىز جوعارىداعى ويىنداردىڭ ءبىرىنشىسى تۋرالى وتكەن جولى جازعانبىز. ال ەندىگى شولۋدىڭ باسى بولعالى تۇرعان ۋەلس – بەلگيا ۇشىراسۋى چەمپيوناتتاعى تاعى ءبىر سەنساتسيانى ومىرگە اكەلدى. بىلايىنشا, الەمدىك رەيتينگىدە ارگەنتينادان كەيىنگى ەكىنشى ورىننان جاي تاۋىپ, اتىنان ات ءۇركەتىندەي بولىپ تۇرعان, تۋرنيردە تۋر اسقان سايىن ەتى قىزىپ, شابىسى ارتا تۇسكەنى ءبىلىنىپ كەلە جاتقان بەلگيا بۇل جولى ءبايگەنى «شاپپايبەرمەن» الاتىنداي كورىنگەن. بىراق ولاي بولمادى, «قىزىل پەرىلەر» بۇعان دەيىن اعىلشىندار تۇسكەن قاقپانعا تاپ كەلىپ, ۆالليلىكتەردىڭ قارسى شابۋىلدارىنا ارانداپ قالدى.
شىلدەنىڭ 1-ءى كۇنى ليللدە ءوتكەن بۇل ويىننىڭ دەبيۋتى بەلگيالىقتارعا ءبىراز باسىمدىق بەردى. كورەرمەندەر ءبىرىنشى گولدى 13-مينۋتتا كوردى. ونى جارتىلاي قورعاۋشى رادج نايگلوان ايىپ الاڭىنىڭ سىرتىنان ۇرىپ ءتۇسىردى. قورعاۋشىلار قالقانىنان ونى كەش بايقاپ قالعان حەننەسي دوپقا قاراي كەيىندەۋ سەكىردى. ءسويتىپ, جۇرت كۇتكەندەي, بەلگيا العا شىقتى. دەگەنمەن, وتكىزىپ العان گول ۆالليلىكتەردى ونشالىقتى ابىرجىتا المادى. ولار سوعان دەيىنگى ۇستانعان ويىندارى ۇستىنىنان ايىرىلعان جوق, قولايى كەلە قالعان تۇستا تايلى-تاياعىمەن اتقا قونىپ, شۇعىل قارسى شابۋىلعا كوتەرىلىپ تۇرۋمەن كورىندى. بۇدان كوپ ۇزاماي ناتيجە دە شىعاردى. الدىمەن نيل تەيلور قاقپا الدىندا ءمۇلت كەتتى. ەسەسىنە, سودان كەيىن بەرىلگەن بۇرىشتاما دوبىن كوماندا كاپيتانى ەشلي ۋيليامس كەرەمەت كادەگە جاراتىپ جىبەردى. بۇل جولى قاقپاشى تيبو كۋرتۋا الدىڭعى رەتتەگىدەي ونىڭ جولىنا كەدەرگى بولا المادى.
ەكىنشى تايمدا دا ويىننىڭ سۋرەتى وزگەرگەن جوق. وسى تۇستاردا بەلگيالىقتار بۇرىنعىسىنشا نەگىزىنەن ەڭكۋلەتىپ جورىق جولىندا ءجۇردى دە, ۋەلستىكتەر تاسادان تارپا باس سالىپ تۇردى. ءبىر قىزىعى, گول سوققاندار شابۋىلداعىلار ەمەس, قورعانىستا ءجۇرگەندەر بولدى. حال روبسون-كانۋ ادەمىلىگى جونىنەن ءتىل جەتپەيتىندەي گول سوقتى. ول ايىپ الاڭىندا قابىلداپ العان دوبىن وكشەسىمەن ويناتىپ الىپ, بۇرىلا بەردى دە, شىرەنە تارتتى. گول! وسىلايشا ۋەلس ماتچتا ءبىرىنشى رەت العا شىقتى. ارادا بىرنەشە مينۋت ءوتكەندە, بەلگيالىقتار تاعى دا ءبىر گول سالىپ كەتە جازدادى. ءسويتىپ, ۋيليامس دۋبل جاساۋ مۇمكىندىگىن جىبەرىپ قويدى. ۆالليلىكتەر بۇدان كەيىن دە قىسىم جاساۋلارىن توقتاتقان جوق.
بەلگيا قۇراماسى تەك 70-مينۋتتاردان كەيىن عانا ەسىن جيدى. وسى كەزدەرى فەللايني گول سالىپ كەتۋگە ءسال قالدى. ونىڭ جولىن بەن دەۆيس كەسىپ كەتتى. بۇدان كەيىن ەكى جاقتىڭ الما-كەزەك شابۋىلىنا جول بەرىلدى. سولاردىڭ بىرىندە دجەيمس چەستەر وڭ قاپتالمەن اعىپ كەلىپ, قاقپا الاڭىنا اۋەلەتە دوپ جونەلتتى. ونى سەم ۆوۋكس باسپەن قاقپا تورىنا قاراي سارت ەتكىزدى. وسىلايشا ەسەپ 3:1-گە جەتتى.
شىلدەنىڭ 2-ءسى كۇنى بوردودا گەرمانيا مەن يتاليا شايقاستى. نەگىزىنەن فينالعا بەرگىسىز بولىپ وينالعان بۇل كەزدەسۋدى شىنىندا شايقاس دەپ اتاۋعا بولادى. بۇل جەردە ەرەكشە توقتالىپ وتەتىن بىرنەشە جاعداي بار. سولاردىڭ ءبىرىنشىسى – گەرمانيا قۇراماسى بۇعان دەيىن يتاليا كومانداسىن رەسمي ماتچتاردا بىردە-ءبىر رەت جەڭىپ كورمەگەن ەدى. ول ويىننان كەيىنگى پەنالتي سەرياسىنان بولسا دا, وسى جولى سول ءۇردىستىڭ ۇزەڭگىسىن ءۇزىپ جىبەردى. ەكىنشىسى – بۇل قۇرامالار ويىننان كەيىنگى پەنالتيلەردىڭ سانى جاعىنان ەۋروپا چەمپيوناتىندا 36 جىلدان بەرى مىزعىماي تۇرعان رەكوردتى قايتالادى. ويىنشىلاردىڭ تاپ وسىلايشا 18 رەت «نۇكتەگە» كەلۋى 1980 جىلى چەحوسلوۆاكيا مەن يتاليا اراسىندا وتكەن ماتچتا تىركەلگەن. ءبىر قىزىعى, سول سەريادا دا يتاليالىقتار جەڭىلىس تاپقان بولاتىن.
ويىن العاشقى مينۋتتاردان-اق ەكى كوماندانىڭ دا شابۋىلدان گورى قورعانىسقا كوبىرەك كوڭىل اۋداراتىندارىن بايقاتتى. مۇنى يتاليالىقتاردان كۇتۋگە ابدەن بولسا دا, نەمىستەردىڭ اسىرە ساقتىعى تاڭعالدىردى. سوعان قاراماستان, ويىننىڭ تىزگىنى يواحيم ليوۆ جىگىتتەرىنىڭ قولىندا تۇردى. ال وزدەرىنىڭ ادەتتەگى مانەرىندە ويناعان انتونيو كونتە ساربازدارى 32-مينۋتقا دەيىن وزدەرى ءۇشىن تۋاتىن قولايلى ءساتتى كۇتۋمەن ءجۇردى. ولار سول قاپتالدىڭ بويىمەن قاۋىپتى شابۋىلعا قانات بايلاتتى. سول ساتىندە قورعاۋشى ماتتيا دە شيلونىڭ نەمىستەر قاقپاسى الاڭىنا تاستاعان دوبىن بارىنەن بۇرىن جەروم بواتەنگتىڭ ءىلىپ اكەتۋى ءبىر قاتەردىڭ بەتىن قايتاردى. مۇنىڭ سوڭىن الا ماريو گومەس پەن توماس ميۋللەر يتاليان قاقپاشىسى دجانلۋيدجي بۋففوننىڭ قىراعىلىعىن سىناپ كوردى. تايم سوڭىندا يتاليالىقتار تاعى ءبىر قاۋىپتى شابۋىلعا ەرىك بەردى.
راسى كەرەك, ويىندا دوپقا ەگەلىك ەتۋ جاعىنان گەرمانيا قارسىلاسىنان ەداۋىر باسىم بولعانىمەن, قاقپاعا تۋرالاپ قاۋىپ ءتوندىرۋ جاعىنان ودان كوپ اسىپ كەتە العان جوق. نەمىستەر ءبىر-بىرلەرىنە قايتا-قايتا دوپ جونەلتىپ, يتاليالىقتار ايىپ الاڭىنىڭ شەڭبەرى سىرتىن تورۋىلداي بەرۋگە كوپ ۋاقىت جوعالتتى. ال ءبىر ءسات بۇرق ەتىپ كوتەرىلىپ, سارق ەتىپ توگىلەتىن قاۋىرت شابۋىل جوققا ءتان ەدى. ولار كەزدەسۋدەگى جالعىز گولدارىن 65-مينۋتتا قاقپاشى مانۋەل نويەر لاقتىرىپ جەتكىزگەن دوبىن گومەستىڭ ايىپ الاڭىنا كىرگەن يوناس حەكتوردىڭ الدىنا شىعارىپ بەرۋى ارقىلى سالدى. سول دوپتى قاقپا الدىندا العان مەسۋت وزيل ءمۇلت كەتپەدى. ارادا 3 مينۋت وتكەندە گومەستىڭ ءوزى گول سوعىپ كەتە جازدادى. مۇنىڭ ەسەسىنە, نەمىستەرگە جاۋ جوق جەردە بواتەنگ ءوز جاعىنا گول سالدىرىپ بەردى. ايىپ الاڭى ىشىندە ەكى قولىن بىردەي شاپاتتاپ كوككە كوتەرىپ تۇرعان ول پەنالتيدى قۇدايدان ءوزى سۇراپ العانداي بولدى. 78-مينۋتتا «نۇكتەدەگى» سوققىنى گولعا اينالدىرا بىلگەن لەوناردو بونۋچچي وسىلايشا كۇتپەگەن جەردەن ەسەپتى تەڭەستىرىپ كەتتى.
قارسىلاستار بۇدان كەيىن نەگىزگى ۋاقىتتى ەسەپ وزگەرمەگەن قالپى اقىرىنا دەيىن اپارىپ, ەكسترا-تايم ويناۋعا دا ءماجبۇر بولدى. وندا دا تارازى باسىنىڭ تەڭدىگى اۋمادى. ال تالاي جۇيكەنى توزدىرىپ, بىرەر ويىنشىنى قاپىدا قالدىرعان پەنالتيلەر سەرياسى ەكىنشى اينالىمعا اۋعان كەزىندە نەمىستەردىڭ باعىن جاندىرىپ جىبەردى. ول 6:5 بولىپ اياقتالدى.
شىلدەنىڭ 3-ءى كۇنى تۇندە چەمپيوناتتا سەنساتسيا جاساعانداردىڭ ءبىرى – يسلانديا قۇراماسى فرانتسۋزداردىڭ الدىندا شىنداپ ەمتيحان تاپسىردى. بىردەن ايتا كەتەيىك, ارال – مەملەكەتتىڭ كومانداسى بۇل سىناقتان وتە المادى. مۇنداعى ماسەلە ونىڭ وسى كەزدەسۋدىڭ قورىتىندىسىندا جارتىلاي فينالعا شىعا الماي قالۋىندا ەمەس, گاپ يسلاندتاردىڭ ءۇش ءتۇستى جەيدەلىلەرمەن ۇشىراسۋدا سونشالىقتى قاۋقارسىزدىق تانىتۋى تۋراسىندا بولىپ وتىر. بۇعان بۇل كەزدەسۋدىڭ ءبىرىنشى تايمىنىڭ 4:0 بولىپ, فرانتسيا پايداسىنا شەشىلىپ تۇرعانىنىڭ ءوزى ايعاق. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ديدە دەشامنىڭ وليۆە جيرۋ (12-مينۋت), پول پوگبا (20), ديميتري پايە (43) جانە انتۋان گريزمانن (45) سىندى شاكىرتتەرى قارسى جاقتىڭ قاقپاسى تورىن ايقۇش-ۇيقىش سوققىلارمەن ايعىزداپ تاستادى. ەكىنشى تايمنىڭ 59-مينۋتىندا جيرۋ تاعى ءبىر گول سالىپ, دۋبلگە قول جەتكىزدى. سوعان دەيىن (56) يسلاندتار كولبەينن سيگتورسسوننىڭ مەرگەندىگىمەن ءبىر دوپتىڭ قارىمتاسىن قايتارعان. ويىنداعى سوڭعى نۇكتەنى دە ولار بيركير بيارناسوننىڭ كۇشىمەن 84-مينۋتتا قويدى. ءسويتىپ, ماتچ 5:2 دەگەن ەسەپپەن اياقتالدى. دەگەنمەن, قۇرلىق چەمپيوناتىنىڭ دەبيۋتانتى بولىپ وتىرعان يسلانديا قۇراماسىنىڭ شيرەك فينالعا دەيىن جەتۋىنىڭ ءوزى زور تابىس. مۇنى وسى ماتچ باستالار الدىندا سول ەلدىڭ پرەزيدەنتى راگنار گريمسسون دا الدەنەشە رەت ايتىپ وتكەن بولاتىن.
ەندى الدا – جارتىلاي فينالدىق ويىندار. ولار 6 شىلدەدە پورتۋگاليا مەن ۋەلستى, 7 شىلدەدە گەرمانيا مەن فرانتسيانى جاسىل الاڭعا شىعارادى.
فينالدىق ويىن 10 ماۋسىم كۇنى وينالادى.
سەرىك ءپىرنازار,
«ەگەمەن قازاقستان»