تاياۋدا ماسكەۋ قالاسىندا كاسىپكەرلەر قۇقىعىن قورعاۋ جونىندەگى وكىلدەردىڭ جالپىرەسەيلىك كونفەرەنتسياسى ءوتتى. اتالعان جيىنعا رەسەيلىك ارىپتەسى بوريس تيتوۆتىڭ شاقىرۋىمەن قازاقستاندىق بيزنەس-ومبۋدسمەن بولات پالىمبەتوۆ قاتىسىپ, كونفەرەنتسيا بارىسىندا تاراپتار «ءوزارا ءىس-قيمىل جانە ىنتىماقتاستىق جونىندەگى» مەموراندۋمعا قول قويدى.
قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى قارىم-قاتىناس الىمساقتان جۇيەلى جولعا قويىلعانى بەلگىلى. دەسە دە, قازىرگى ەكونوميكالىق قيىندىقتار كەزىندە ءوزارا بىرلەسىپ شەشەتىن كۇرمەۋلى ماسەلەلەر دە جوق ەمەس. وسى تۇرعىدان العاندا ەكى ەل كاسىپكەرلەرىنىڭ قۇقىعىن قورعاۋشى ينستيتۋتتاردىڭ ىنتىماقتاستىعى قوس تاراپ ءۇشىن دە ءتيىمدى بولماق.
باسقوسۋدا رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ كاسىپكەرلەر قۇقىعىن قورعاۋ جونىندەگى وكىلى بوريس تيتوۆ بيزنەستى دامىتۋ بويىنشا ەكى ەلدىڭ تىعىز قارىم-قاتىناستا بولۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىنا توقتالىپ ءوتتى. «ەگەر ماكروەكونوميكا, قازاقستانداعى ەكونوميكالىق جانە ىسكەرلىك احۋال جونىندە ايتار بولساق, قازاقستان ءبىز ءۇشىن ۇلگى مەملەكەتكە اينالدى دەسە بولادى. ولاي دەيتىن سەبەبىم, قازىرگى تاڭدا ءبىزدىڭ الدىمىزدان شىعىپ وتىرعان كوپتەگەن ماسەلەلەر قازاقستاندا ءالدەقاشان ءتيىمدى ءارى جەدەل شەشىمىن تاپقان. سوندىقتان كاسىپكەرلەر قۇقىعىن قورعاۋ جونىندەگى ۋاكىل رەتىندە ءوز تاجىريبەمىزبەن بولىسە وتىرىپ, ءبىر جاعىنان كوپ ءنارسەنى قازاقستاننان ءۇيرەنۋىمىزگە تۋرا كەلەدى. اتاپ ايتقاندا, بۇل اتالعان مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق ساياساتى مەن سالىق جۇيەسىنە, بيزنەستى قورعاۋ جانە تاعى باسقا كوپتەگەن ماسەلەلەرگە قاتىستى», دەدى ب.تيتوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا, رەسەيدە سوڭعى كەزدە بيزنەس-ومبۋدسمەن ينستيتۋتىنىڭ كومەگىنە جۇگىنۋشىلەر سانى كۇرت كوبەيگەن. بۇل ءبىر جاعىنان اتالعان قۇرىلىمعا دەگەن سەنىمنىڭ ارتقانىن بىلدىرسە, ءارى بۇگىنگىدەي قىسىلتاياڭ كەزدە ەكى ەلگە دە ورتاق ماسەلەلەردىڭ كوبەيگەنىن اڭعارتسا كەرەك.
بولات پالىمبەتوۆ ءوز بايانداماسىندا قازاقستاندىق كاسىپكەرلەردىڭ رەسەيلىك كونتراگەنتتەرگە قاتىستى شاعىمدارى بار ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, وسىعان وراي كورشى ەلدىڭ قۇزىرلى ورگاندارى تاراپىنان ءتيىستى ىقپال ەتۋ شارالارى قاجەتتىلىگىنە توقتالدى. سول سياقتى ءدال وسىنداي شاعىمدار رەسەيلىك بيزنەسمەندەردەن دە ءتۇسىپ تۇراتىنىن اتاپ ءوتكەن ول بۇل ماسەلەلەردى ءوزارا ءتيىمدى تۇردە شەشۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى.
«جاۋاپكەرشىلىكتىڭ اتى – جاۋاپكەرشىلىك جانە ول زاڭعا سايكەس ورىندالۋى ءتيىس. ماسەلەن, ءبىز رەسەيلىك كاسىپكەرلەردىڭ بارلىق شاعىمدارىن قاراستىرىپ, قازاقستاندىق كونتراگەنتتەرمەن بايلانىسامىز دا مەيلىنشە جەدەل ءتۇردە بارلىق اقپاراتتى بەرىپ وتىرامىز», دەدى ب.پالىمبەتوۆ. ءوز كەزەگىندە قازاقستاندىق ۋاكىل رەسەيلىك ارىپتەستەرىنە ەكى ەل كاسىپكەرلەرىنە قاتىستى قالىپتاسقان كۇرمەۋلى ماسەلەلەردىڭ جەدەل ءارى ءتيىمدى شەشىلۋىنە ىقپال ەتىپ وتىرعاندارى ءۇشىن العىسىن جەتكىزدى. «رەسەي قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ كەيبىر زاڭ بۇزۋشىلىقتارعا قاتىستى سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ جۇمىستارى كەزىندە قازاقستاندىق كاسىپكەرلەردىڭ قارجىسى قايتارىلعان وقيعالار بولدى. جەرگىلىكتى بيزنەس-ومبۋدسمەننىڭ كومەگىنسىز مۇنداي ناتيجەگە قول جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن اتاپ ءوتۋ كەرەك», دەدى ول.
شەت مەملەكەتتەردە قيىندىققا تاپ بولعان ەل كاسىپكەرلەرى ەندى بيزنەس-ومبۋدسمەننىڭ كومەگىنە جۇگىنە الادى. كوپ جاعدايدا نەگىزگى ماسەلەلەر شەتەلدىك سەرىكتەستەردىڭ تاۋار جەتكىزۋ مەن قارجىلىق مىندەتتەمەلەردى تولىق ورىنداماۋى سالدارىنان تۋىنداپ جاتادى. بولات پالىمبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندىق كاسىپكەرلەر مۇنداي كۇرمەۋلى ماسەلەلەردە قايدا جۇگىنۋ كەرەك ەكەنىن بىلگەنى ءجون. «بۇگىنگى باسقوسۋدىڭ ماقساتى دا وسى. قازاقستاندىق بيزنەسمەندەر شەتەلدە بيزنەسكە قاتىستى قانداي دا ءبىر قۇقىق بۇزۋشىلىققا تاپ كەلسە, ءبىزدىڭ كومەگىمىزگە سۇيەنە الاتىنىن ءبىلۋى ءتيىس», دەدى كاسىپكەرلەر قۇقىعىن قورعاۋ جونىندەگى قازاقستاندىق ۋاكىل.
بولات پالىمبەتوۆ قازىردىڭ وزىندە ەلىمىزدىڭ التى وڭىرىندە بولىپ, اتاپ ايتقاندا, باتىس قازاقستان, اقتوبە, اقمولا, قىزىلوردا, الماتى, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا جانە الماتى, استانا قالالارىندا ايماق باسشىلارىمەن, پروكۋرورلارمەن جانە كاسىپكەرلەرمەن كەزدەسىپ, جەرگىلىكتى جەردەگى ءتۇيىندى ماسەلەلەرمەن تانىستى. كاسىپكەرلەردى جەكە قابىلداپ, ولاردىڭ مۇڭ-مۇقتاجىن تىڭداپ, قوردالانعان ماسەلەلەردى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسە وتىرىپ شەشۋدىڭ جولدارىن قاراستىرۋدا. سونداي-اق, باس پروكۋرورمەن, جوعارعى سوت توراعاسىمەن كەزدەسىپ, بيزنەس قاۋىمداستىقتىڭ ءتۇيتكىلدەرىن تالقىلادى.
ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى جاساعان ساراپتامالىق دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, قازىردە ەلىمىزدەگى كاسىپكەرلىك سالاسىنىڭ قوردالانعان ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرى – جەر, قۇرىلىس, سالىق, ەكولوگياعا قاتىستى. «بۇل پروبلەمالاردى شەشۋ ءۇشىن بۇگىنگى داعدارىس, مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراۋى كەزەڭىندە بيزنەس پەن بيلىك اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك ايقىن بولۋى كەرەك», دەدى بولات پالىمبەتوۆ.
سۇڭعات ءالىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان»