قازاق «باس اماندا – مال ءتاتتى, باس اۋىرسا – جان ءتاتتى» دەپ بەكەر ايتپاعان. مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ماسەلەسى قوزعالعالى كوپ بولدى.
بىلتىر مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 80-قادامىندا اتالعان ماسەلەنى ناقتىلاپ, ەنگىزۋدى جۇكتەدى. جاڭا جۇيەنى ەنگىزۋگە كەلگەندە جامىراي شىعاتىن ساۋالدار دەنساۋلىقتىڭ ءوزىن ۇمىت قالدىرىپ جاتادى. ارينە, جاڭا جۇيەنى ەنگىزۋدىڭ قاجەتتىلىگى قانشالىق دەگەن ساۋالدىڭ تۋى زاڭدىلىق. جاھاندا جۇقپالى اۋرۋدىڭ ءوسۋى, جاڭا مەديتسينالىق تەحنولوگيالاردىڭ ەنگىزىلۋى جانە ەگدە جاستاعى حالىقتىڭ كوبەيۋى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ شىعىستارىن ۇلعايتىپ وتىر. سوندىقتان, حالىق دەنساۋلىعىن قورعاۋدىڭ الەمدىك تاجىريبەسىندە مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋ – جوعارىداعى جايتتارعا جاۋاپ بەرەتىن ءھام قارجىلىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتەتىن بىردەن-ءبىر جول رەتىندە باعالانۋدا. وسى ورايدا ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ ساراپشىلارى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن باستادى. قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرىن قامتيتىن كەڭ كولەمدى اكتسيادا مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر اراسىندا اتالعان جۇيەنىڭ نەگىزگى قاعيدالارى تۇسىندىرىلۋدە. بۇل – ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنىڭ العاشقى كەزەڭى بولماق. ءارى قاراي جاڭا جوبانىڭ جاي-جاپسارىن جەتكىزۋ جۇمىس بەرۋشىلەر مەن تۇرعىندار اراسىندا جالعاسادى. شىعىس وڭىرىندە اتالعان تاقىرىپتاعى جيىندى «رەسپۋبليكالىق مەديتسينالىق پالاتا» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ باسقارما توراعاسى ماقسۇت قۇلجانوۆ وتكىزدى. وسكەمەندەگى №1 قالالىق اۋرۋحانادا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىمەن وتكەن كەزدەسۋگە مينيسترلىكتىڭ مەديتسينالىق قىزمەت تولەمى كوميتەتىنىڭ شىعىس قازاقستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ جەتەكشىسى بولات اليەۆ, وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى سەرگەي پوپوۆ قاتىستى. ماقسۇت كارىم ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندا حالىقارالىق تاجىريبەنى ەسەپكە الا وتىرىپ, مەملەكەت, جۇمىس بەرۋشى جانە ءار ادامنىڭ ءوزارا جاۋاپكەرشىلىگى نەگىزىندە ازىرلەنگەن مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ جۇمىستارى باستالماق. بۇل رەتتە ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگى تومەن حالىق ءۇشىن جارنانى مەملەكەت تولەيتىنىن اتاپ ايتۋ كەرەك. ال جۇمىس بەرۋشىلەر – جالدامالى جۇمىسشىلار ءۇشىن, قىزمەتكەرلەر مەن سالىق ورگاندارىندا تىركەلگەن ءوزىن-ءوزى قامتىعان ازاماتتار وزدەرى ءۇشىن تولەيتىن بولادى. مەملەكەت ازاماتتاردى تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىمەن ءارى قاراي قامسىزداندىرۋىن جالعاستىرادى. وعان الەۋمەتتىك ءمانى بار اۋرۋلار, شۇعىل جاعدايلار, جەدەل مەديتسينالىق كومەك, سانيتارلىق اۆياتسيا مەن ۆاكتسينالاۋ كىرەدى. ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋدىڭ جالپىعا بىردەي قۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ساقتاندىرىلماعان ازاماتتارعا 2020 جىلعا دەيىن امبۋلاتورلىق دارىلەرمەن قامسىزداندىرىلعان امبۋلاتورلىق-ەمحانالىق كومەك كورسەتىلەدى. ال ساقتاندىرىلعان ازاماتتارعا وسى كومەكپەن بىرگە جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق قىزمەتتەر, ستاتسيوناردى الماستىراتىن تەحنولوگيالار, ۇزاق مەرزىمدى مەيىرگەرلىك كۇتىم كورسەتىلمەك. ەگەر ازاماتتار ەرىكتى ساقتاندىرۋعا قاتىساتىن بولسا, مىندەتتى ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە قاراستىرىلماعان مەديتسينالىق كومەكتى دە الا الادى. بۇل جەكە ساقتاندىرۋ كومپانيالارىمەن بەكىتىلگەن كەلىسىمشارت نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلادى. 2017 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ مەملەكەت, جۇمىس بەرۋشىلەر, ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتار الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا جارنا تولەي باستاماق. ەرەكشە ساناتتاعى ازاماتتار ءۇشىن مەملەكەت تولەيتىن جارنانىڭ مولشەرى ورتاشا ايلىق ەڭبەكاقىنىڭ 7 پايىزىن قۇرايدى. سونىمەن قاتار, مولشەرلەمەنىڭ كولەمى 2017 جىلى 4 پايىزعا, 2018 جىلى 5 پايىزعا, 2023 جىلى 6 پايىزعا, 2024 جىلى 7 پايىزعا ساتىلاپ وسەتىن بولادى. جۇمىس بەرۋشىلەر جارناسى مولشەرلەمەسىنىڭ جالپى كولەمى كىرىستىڭ 5 پايىزىن قۇرايدى. اۋدارىم كەلەسى جىلى – 2, 2018 جىلى – 3, 2019 جىلى – 4, 2020 جىلى 5 پايىزدى قۇرايتىن بولادى. ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتار جارناسىنىڭ مولشەرلەمەسى (جەكە كاسىپكەرلەر, جەكە نوتاريۋستار, جەكە سوت ورىنداۋشىلارى, ادۆوكاتتار, كاسىبي مەدياتورلار, ازاماتتىق-قۇقىقتىق نەگىزدەگى كەلىسىم بويىنشا كىرىس تاباتىن جەكە تۇلعالار) كىرىسىنىڭ 7 پايىزىن قۇرايتىن بولادى. جالدامالى جۇمىسشىلار جارنانى 2019 جىلدان باستاپ 1 پايىز, 2020 جىلدان 2 پايىزدىق مولشەردە تولەيدى. ازاماتتاردىڭ 15 ساناتى جارنا تولەۋدەن بوساتىلادى. ولاردىڭ ىشىندە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك تۇرعىدان وسال توبى, اسكەري قىزمەتكەرلەر, ارنايى مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى بار. ساراپشىلاردىڭ بولجامى بويىنشا, اتالعان جوبانى ەنگىزگەننەن سوڭ ەلىمىزدەگى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ دەڭگەيى ايتارلىقتاي ءوسىپ, دارىگەرلەردىڭ جالاقىسىن ارتتىرۋ مۇمكىندىگى پايدا بولادى. اۋرۋحانالار جوعارعى ساناتتى جابدىقتار مەن قىمبات ءدارى-دارمەكتەر الا الادى. سونداي-اق, مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ادامعا تەكسەرۋدەن وتۋىنە, قاجەت بولعان جاعدايدا جەكە قارجىسىن جۇمساماي ەم الۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن بولادى. سونىمەن بىرگە, دارىگەرلەرگە اقشالاي «العىس» ءبىلدىرۋ ماسەلەسىن شەشۋگە دە كومەكتەسپەك. ماسەلەن, مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى بىرتىندەپ كوبەيۋىمەن بىرگە ساقتاندىرۋ مادەنيەتىن دامىتۋ بارىسىندا وعان قاتىسۋشىلاردىڭ بەيرەسمي تولەمدەردەن باس تارتىپ, تالاپ قويۋى جوعارىلايدى. جاڭا مىندەتتەمە قانشالىقتى ءتيىمدى. ياعني, مىندەتتى مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ەنگىزۋدەن مەديتسينالىق ۇيىم قانداي پايدا كورەدى, مەديتسينا قىزمەتكەرى مەن حالىققا قانشالىقتى جاعىمدى؟ وسى ساۋالدارعا جان-جاقتى توقتالعان م.قۇلجانوۆ ءوز ءسوزىن: «مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ قىزمەت ساپاسىن كوتەرىپ, ءار ادامنىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرادى. ۇكىمەت بيۋدجەت قاراجاتىن بولەدى, بۇل قارجى جۇمىس ىستەمەيتىن ادامدارعا ارنالادى جانە كونستيتۋتسيادا كورسەتىلگەن مەملەكەتتىڭ حالىققا اقىسىز كومەگى سول كۇيى ساقتالادى. مەديتسينالىق كومەك جاقسى دەڭگەيدە, ساپالى دەڭگەيدە بەرىلۋى ءۇشىن ءبىز وسى جۇيەگە كوشۋىمىز كەرەك, – دەپ ءتۇيدى. ەگەر مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ تۋرالى ساۋالدارىڭىز بولسا, 8 800 080 88 87 تەلەفون نومىرىنە حابارلاسۋىڭىزعا مۇمكىندىك بار. دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان» وسكەمەن