كىتاپحانا • 31 قازان, 2023
بيىل استانانىڭ ورتالىقتاندىرىلعان كىتاپحانالار جۇيەسىنە قاراستى 4 قالالىق كىتاپحانا جاڭعىرتىلىپ, ولاردىڭ 2-ءۋى رەسپۋبليكا كۇنى مەن كىتاپحاناشىلاردىڭ كاسىبي مەرەكەسىندە ەسىگىن وقىرماندارعا قايتا ايقارا اشتى.
اباي • 30 قازان, 2023
الماتىعا جولى تۇسكەن ادامدى الدىمەن شىڭى اپپاق قار جامىلعان الاتاۋ مەن سونىڭ ەتەگىندەگى كوكجەلەككە كومىلگەن قالاداعى حاكىم اتامىزدىڭ ەسىمىن يەلەنگەن داڭعىلدا ورناتىلعان اباي ەسكەرتكىشى قارسى الادى. اقىن ەسكەرتكىشى قولادان قۇيىلىپ, تۇعىرى قىزىل گرانيتتەن قالانعان, بيىكتىگى – 13, 7 م. ونى ۇلتتىق ءمۇسىن ونەرىنىڭ نەگىزىن سالۋشى, قازاقستاننىڭ حالىق سۋرەتشىسى حاكىمجان ناۋرىزباەۆ جاساعان. ءمۇسىنشى ءوز تۋىندىسىندا اقىننىڭ ءومىر بەلەسىنەن ءوتىپ, ەل اعاسىنا اينالعان ساليقالى كەزىن ايشىقتى بەدەرلەگەن. ەسكەرتكىشتە باسىندا تاقيا, يىعىنا ءوڭىرى اشىق جەلبەگەي شاپان جامىلعان اباي اتامىز سول قولىنا كىتابىن قىسىپ ۇستاعان كۇيى تەرەڭ وي ۇستىندە ىلگەرى باسىپ كەلەدى. تاس بەينە دەمەسەڭىز, قۇددى اقىننىڭ ءوزىن كورگەندەي اسەر الاسىز.
سۇحبات • 22 قازان, 2023
سەرىك توقپانوۆ: مەديتسينالىق وقۋ ورنىندا اقىلى ءبولىم بولماۋ كەرەك
حالقىمىز بويىنا سان ءتۇرلى ونەر توعىسقان ادامدى «سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى» دەپ ايتادى. ءدال وسى ءسوز ايشىعىن بۇگىنگى كەيىپكەرىمىزگە قاراتىپ ايتۋعا بولادى. ول – تالاي جاندى اجالدان اراشالاپ قالعان «قولى جەڭىل» حيرۋرگ, وتاندىق مەديتسينا عىلىمىندا ءوز ورنى بار ايتۋلى عالىم, اسقاق داۋىسىمەن اتاعى جەر جارعان كاسىبي ونەرپازداردىڭ وزىمەن يىقتاسىپ تۇراتىن تالانتتى ءانشى. ەڭ باستىسى, ەلگە ادال قىزمەت ەتكەن ارداقتى ازامات. ءبىز وسى جولى جوعارى ساناتتى دارىگەر-حيرۋرگ, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور سەرىك توقپانوۆ اعامىزدىڭ جانسارايىنا ءۇڭىلىپ, اڭگىمە وربىتتىك.
تۇلعا • 19 قازان, 2023
كورنەكتى عالىم زەينوللا قابدولوۆ: «تاحاۋي احتانوۆ كىم؟» دەگەن سۇراققا «ۇلكەن ۇشەۋ – «قاھارلى كۇندەر», «بوران», «شىراعىڭ سونبەسىن», دەپ جاۋاپ بەرىپتى. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان كەيىن ادەبيەتكە كەلگەن جازۋشىلاردىڭ ىشىنەن الدىمەن اۋىزعا تاحاۋي احتانوۆتىڭ ەسىمى ىلىنەدى. ول ادەبيەت ەسىگىن ءوزىنىڭ كەيبىر قاتارلاستارى سەكىلدى قاعىپ كىرگەن جوق, ەركىن اشىپ, ءاپ دەگەننەن ءوز ورنىن يەلەندى.
سۇحبات • 15 قازان, 2023
باقىت ساربالا ۇلى: قوعام ادەبي سىندى قاجەتسىنۋى كەرەك
كەيىنگى جىلدارى ادەبي سىننىڭ دامۋى كەنجەلەپ قالعان سەكىلدى. ويتكەنى جاڭا شىعارمالار تۋىپ جاتقانىمەن, سولاردىڭ كوركەمدىگى, شىنايىلىعى, جاڭالىعى تۋرالى تەرەڭنەن تولعاپ, ءادىل باعاسىن بەرەتىن ادەبي سىن از جازىلادى. شىندىعىن ايتقاندا, كاسىبي سىنشىلاردىڭ ءوزى ساۋساقپەن سانارلىق قانا. سولاردىڭ ءبىرى, ايتۋلى سىنشى, بىرنەشە كىتاپتىڭ اۆتورى باقىت ساربالا ۇلى. سىن ساردارىمەن كەزدەسىپ, وسى تاقىرىپتا اڭگىمەلەستىك.
پوەزيا • 12 قازان, 2023
قوڭىر كۇز كەلگەن سايىن كوڭىلدى ءمولدىر مۇڭ باسادى. جاز بويى كوك شالعىنعا كومكەرىلگەن دالا اجارىنان ءار تايعانداي قۋاڭ تارتا تۇسكەن. جاپ-جاسىل جاپىراقتارىنان ايىرىلعان اعاشتار دىمكاس جانداي جۇدەۋ. كۇزگى اسپاننىڭ قاباعى دا تاماق ىشپەگەن ادامداي ءجيى قاتۋلانىپ, ارا-تۇرا بۇركىپ الادى. وسىنداي سۇرەڭسىز كورىنىستەردى كورىپ, ادامدى كوڭىلسىزدىك باسادى. ومىردە قىزى ۇزاتىلىپ, قىزىعى تارقاعان اۋىل سەكىلدى تىم جۇتاڭ ورىنەدى. ونىڭ ۇستىنە كۇن قىسقارىپ, ءتۇن ۇزارا باستايدى. كەيدە سونداي ۇزاق ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىندا شىرت ۇيقىڭنان ويانىپ كەتىپ, كوز ىلە الماي باقىرايىپ جاتاسىڭ. تاڭ اعارىپ اتىپ بولمايدى. ۇيقىڭ قاشىپ كەتكەننەن كەيىن نەشە ءتۇرلى وي يەكتەپ الادى.
ادەبيەت • 08 قازان, 2023
بابالارىمىز جىلقىنى ء«تورت ت ۇلىكتىڭ تورەسى» دەپ قانا ەمەس, ەل قورعاعان ەردىڭ قاناتى دەپ دارىپتەگەن. شىنىندا دا, «مىنسە – كولىك, جەسە – ازىق, ىشسە – سۋسىن» بولعان جىلقىنىڭ قاسيەتى بولەك. كوركەم ادەبيەتىمىزدە «كەيىپكەرگە» اينالعان جىلقىلار تۋرالى جازىلعان شىعارمالاردىڭ دا قاراسى مول. سول قاتارعا بەلگىلى جازۋشى كادىربەك سەگىزباي ۇلىنىڭ «سوڭعى شابىس» اتتى اڭگىمەسىن ۇيالماي قوسۋعا بولادى. بۇل تۋىندى 1969 جىلى جازىلسا دا, قايتالاپ وقىعاندا كەشە عانا ومىرگە كەلگەندەي اسەرگە بولەيدى. اسىرەسە قالامگەردىڭ كوركەمدىك شەبەرلىگى, شىعارمانىڭ شىنايىلىعى, كەيىپكەرلەر بولمىسى – وقىرماندى ءجىپسىز بايلاپ, جەتەلەپ اكەتەدى. مۇندا ءبىر كەزدە بايگەنىڭ الدىن بەرمەگەن مەستورىنىڭ مۇڭلى تاعدىرى بايىپتى باياندالعان.
تاعزىم • 02 قازان, 2023
«جىگىتتىڭ سۇلتانى ەدى ابدىعاپار»
ارقالىق قالاسىنىڭ جانىنداعى جاڭاقالا اۋىلى ەندى رەسمي تۇردە 1916 جىلعى تورعايداعى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسى قاھارماندارىنىڭ ءبىرى ابدىعاپار جانبوسىن ۇلىنىڭ ەسىمىمەن اتالادى. وسىعان وراي تۇعىرلى تۇلعانىڭ ەسىمىن ۇلىقتاعان مادەني ءىس-شارا ءوتتى.
ادەبيەت • 28 قىركۇيەك, 2023
شىن مانىندە, قازاق ادەبيەتىنە قۇبىلىس بولىپ كەلگەن تالانتتار وتە سيرەك. سول سيرەكتىڭ ءبىرى – ورالحان بوكەي. قابىرعالى قالامگەردىڭ شىعارمالارى تۋرالى ءسوز بولعاندا, ءبىر وقىرماندار ونىڭ قاراپايىم ەڭبەك ادامدارى, ولاردىڭ جانقيارلىق ەڭبەگى تۋرالى جازعان ء«وز وتىڭدى وشىرمە» مەن التاي تاۋىنداعى ومارتاشىلاردىڭ قىم-قۋىت تىرشىلىگى ارقىلى, ونداعى تاعان اتتى جاستىڭ ماسكۇنەمدىك دەرتكە دۋشار بولعان سەبەبىن سەزىمتالدىقپەن بايانداعان «اتاۋ كەرە» رومانىن جوعارى باعالاسا, ەندى بىرەۋلەرى ادام جانىنىڭ قىرىق قاتپارىنا تەرەڭ بويلاعان پسيحولوگيالىق يىرىمدەرگە باي پوۆەستەرى مەن اڭگىمەلەرىن ءسۇيىپ وقيدى. كەلەسى ءبىر وقىرماندار پافوسقا تولى ەكپىنمەن كوركەم جازىلعان پۋبليتسيستيكاسىن جاقسى كورەدى. قىسقاسى, جازۋشىنىڭ قاي-قاي شىعارماسىنىڭ دا شوقتىعى بيىك, كەيدە ول وقىرماندى تۇڭعيىق ويعا باتىرسا, كەيدە جىلى شۋاققا بولەپ, اق جاڭبىرداي توپەلەگەن كەستەلى تىلىمەن جەلدىرتىپ وتىرادى.
سۇحبات • 14 قىركۇيەك, 2023
– اسسالاۋماعالەيكۋم, اعا! – ۋاعالەيكۋماسسالام!– قاي بالاسىڭ؟– استاناداعى «Egemen Qazaqstan» گازەتىنەن حابارلاسىپ تۇرمىن, – دەپ ەدىم, پەرنەباي اعانىڭ داۋىسى جادىراپ: – اينالايىن, سوناۋ باس قالادان قوڭىراۋ شالىپ تۇر ەكەنسىڭ, مىڭ العىس. مەن ەلىمىزدەگى باس باسىلىمنىڭ وقىرمانى عانا ەمەسپىن, تۇراقتى اۆتورىمىن. تالاي تانىمدىق ماقالالارىم, ەسسەلەرىم جارىق كوردى. جاسىم ۇلعايسا دا تۇگىن قالدىرماي وقيمىن, –دەپ اقتارىلا جونەلدى.بالا كەزىمنەن جەتكىنشەكتەرگە ارناپ جازعان شىعارمالارىن ءسۇيىپ وقىعان جازۋشىمەن ەكەۋارا اڭگىمەمىز وسىلاي باستالدى. اۋىلدا تۇرىپ-اق ادەبيەتىمىزدىڭ قازىناسىن بايىتىپ, قانشاما بالانىڭ ساناسىنا كوركەمسوز ساۋلەسىن تۇسىرگەن سىرشىل سۋرەتكەرمەن كەزدەسىپ, اڭگىمەلەسسە عوي دەپ ويلاۋشى ەدىم. سونىڭ ءساتى دە ورايىمەن كەلىپ, قابىرعالى قالامگەرمەن ءومىر جولى مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى اڭگىمەلەستىك.
