دارحان قىدىءرالى
دارحان قىدىءرالى«Egemen Qazaqstan»
12 ماتەريال تابىلدى

پىكىر • 11 قاراشا, 2025

پراگماتيزم پاراديگماسى

ءباسپاسوز بەتتەرىندە ۆاشينگتوندا وتكەن س5+1 فورماتىنداعى سامميت جانە قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اقش-قا ساپارى تۋرالى از جازىلىپ جاتقان جوق. ەكىجاقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىككە سەرپىن بەرگەن, كوپجاقتى ىقپالداستىقتى تەرەڭدەتە تۇسكەن وسى تاريحي باسقوسۋداعى ەكى جايت ءبىزدىڭ ەرەكشە نازارىمىزدى اۋداردى.

زەردە • 13 جەلتوقسان, 2024

انا ءتىلىمىزدىڭ «التىن ادامى»

سانالى عۇمىرىن ءسوز دۇنيەسىنە سارپ ەتكەن ساناۋلى تۇلعانىڭ ءبىرى, قازاق ءتىل ءبىلىمىنىڭ ساردارى, تۇركولوگيانىڭ تۇعىرلى تۇلعاسى, اكادەميك ءابدۋالي قايدار الىستاعان سايىن اسقاق­تاي كورىنەتىن الاتاۋ سىندى رۋحاني قۇبىلىسقا اينالىپ ۇلگەردى. قازاق عىلىمىنىڭ مارعاسقاسى, انا ءتىلىنىڭ الداسپانى بولعان ونىڭ جاسامپاز عۇمىرى ارتىندا قالعان قازىنالى ميراسىمەن ولشەنىپ, ۋاقىت وتكەن سايىن سالماعى ارتا تۇسەرى انىق.

ساياسات • 24 قىركۇيەك, 2024

باۋىرلاس بەسەۋدىڭ بەكەم بىرلىگى

ءبىر كەزدەرى «تۇركىستان» دەپ اتالعان ورتالىق ازيانىڭ قاشاندا وركەنيەتتەر توعىسقان تۇتاس ايماق بولعانى بەلگىلى. ونىڭ ادامزات تاريحىندا الار ورنى, الەمدىك وركەنيەتكە قوسقان ۇلەسى مەن اتقاراتىن ءرولى دە زور. بۇگىندە تاريحى مەن تاعدىرى ورتاق, ءتىلى مەن ءدىنى ۇقساس, ادەبيەتى مەن مادەنيەتى جاقىن ورتالىق ازيانىڭ مول مۇمكىندىكتەر مەكەنى رەتىندە جاڭا كەلبەتى قالىپتاسىپ كەلەدى.

تاريح • 17 ماۋسىم, 2021

تۇركولوگياعا تۇرەن سالعان تارلانبوز – عۇبايدوللا ايداروۆتىڭ تۋعانىنا 100 جىل

تۇركىتانۋ عىلىمى تابيعي ارناعا ءتۇسىپ, شىنايى قانات جايىپ دامۋى ءۇشىن قيلى زامان, قيىن كەزەڭدى باستان كەشكەنى – كەشەگى كۇننىڭ شىندىعى. داۋىلعا قارسى تۇرعان ارىستار اتىلىپ-ايدالىپ, اسىرەسە باكۋ كونگرەسىنە قاتىسقان كۇللى تۇركولوگتەر جاپپاي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعاننان كەيىن بۇل سالانىڭ بەلومىرتقاسى ءۇزىلىپ قالعانداي بولعانى اقيقات. بۇگىندەرى بەلگىلى عالىمدار ۆ.م.الپاتوۆ, ف.د.اشنين, د.م.ناسيلوۆتار «رەپرەسسيروۆاننايا تيۋركولوگيا» دەگەن ارنايى ەڭبەك جازىپ, تۇركولوگيامەن شۇعىلدانۋدىڭ كەڭەستىك داۋىردە قانداي قاتەرلى دە قاۋىپتى بولعانىن اشىنىپ ايتۋى كوپ شىندىقتى اڭعارتادى.

تاريح • 22 مامىر, 2020

باتىر باۋىرجان

تەڭىزدىڭ تامشىدان قۇرالاتىنى سياقتى, كەز-كەلگەن قاۋىم دا, حالىق تا جەكە تۇلعالاردىڭ جيىنتىعىنان تۇرادى. تۇلعالاردىڭ مىنەزى, قاسيەتى, ار-نامىسى مەن ۇياتى – ءبارى-ءبارى جىيىلىپ كەلىپ ۇلتتىڭ رۋحىن قۇرايدى. سوندىقتان, ۇلت رەتىندە ۇيىسقان, حالىق رەتىندە قالىپتاسقان ەلدەردىڭ كوزگە كورىنبەيتىن وزىندىك «رۋحى» بولادى. رۋحى بيىك تۇلعالار تۇرعاندا حالىقتىڭ جاسامپازدىعى دا ارتا بەرمەك.

ايماقتار • 27 تامىز, 2019

ەكى ايدا ەڭسە تىكتەگەن ارىس ەلدىك پەن ەرلىكتىڭ ەڭسەلى ەسكەرتكىشىنە اينالدى

ءبىز مىنگەن جەڭىل كولىك كۇنگەيدىڭ كۇن سۇيگەن دالاسىن تاسپاداي تىلگەن باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي دالىزىمەن زۋلاپ كەلەدى. تۇركىستانعا قاراي تيەگى اعىتىلعان جولدان جىرىلا شىعىپ, ارىس وزەنىن كەسىپ ءوتىپ, توعىز جولدىڭ تورابىنداعى ارىس شاھارىنا ارنايى ات باسىن بۇردىق. سانادا سان ءتۇرلى سۇراق. سونىڭ ءبىرىنىڭ جاۋابىن ايدىڭ امانىندا اپاتقا تاپ بولعان ارىستان ىزدەپ بارامىز. 

رۋحانيات • 19 تامىز, 2019

تۇركىستاننىڭ ەڭ ۇلىق اقىنى – اباي

تاعدىر ايداپ شەتەل اسقان مۇستافا شوقايدىڭ قاجىرلى قايراتى مەن مۇقالماس مۇراتى ارقىلى بەرلين قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «ياش تۇركىستان» جورنالى تۇتاس تۇركىستانعا – تۇگەل تۇركى الەمى مەن ورتالىق ازياعا قاتىستى كوپتەگەن قۇندى مۇرانى قويناۋىنا بۇگىپ جاتىر. ولاي دەيتىنىمىز, بىرىنشىدەن, «ياش تۇركىستان» جورنالى قازىرگى قازاق تىلىنە تۇگەلدەي اۋدارىلىپ, عىلىمي, ادەبي اينالىمعا تولىق تۇسە قويعان جوق. ەكىنشىدەن, تۇتاس تۇركىستاننىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن تۇتاستىعىن مۇرات تۇتقان بۇل جورنالدىڭ نەگىزگى باعىتى ساياسي سيپاتتا بولعانىمەن, باسىلىم بەتىندە مادەني, رۋحاني, تاريحي, ادەبي تۋىندىلار مەن ماقالالار ءجيى جارىق كورىپ تۇرعان. ماسەلەن, شەتەل وقىرماندارى ماعجان مەن شولپاننىڭ جىرلارىن العاش رەت «ياش تۇركىستان» ارقىلى وقىعان. مۇستافا شوقاي باستاعان ازاتتىق ەرلەرى كەڭەستىك تۇركىستاندا بولىپ جاتقان وقيعالارعا نارازىلىق بىلدىرۋمەن عانا شەكتەلمەگەن, ولار ۇلتتىق تۇرعىدان وزىندىك ۇستانىمدارىن دا ايقىن اڭعارتىپ وتىرعان.

تاريح • 03 شىلدە, 2019

ۇلتشىل كۇرەسكەر (سوڭى)

(سوڭى. باسى 124-نومىردە) بۇل كەزدەرى تۇركىستاننىڭ ازاتتىعى ءۇشىن ەميگراتسيادا جۇرگەن مۇستافا شوقاي, تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ جاساعان باتىل ءىس-ارەكەتىنە جوعارى باعا بەردى. ول 1923 جىلى جاريالانعان «تۇركىستاندا ۇلت­تىق قوزعالىس» اتتى ماقالاسىندا تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ باستاماسىن «وزبەك, قازاق, قىرعىز, باشقۇرت جانە تاتارلار­دى بىرىكتىرەتىن تاۋەلسىز تۇركىستان مەم­­­­­لەكەتىن قۇرۋ جولىندا جاسالعان ارەكەت» دەپ باعالاپ, بۇل ارەكەتتىڭ شى­عىس حالىقتارى اراسىندا ۇلكەن سەرپىلىس تۋعىزاتىنىن قۋانا حابارلادى.

تاريح • 02 شىلدە, 2019

ۇلتشىل كۇرەسكەر

بيىل ۇلتىمىزعا قىزمەت ەتۋدىڭ ۇلىق ۇلگىسىن كورسەتكەن, سونىسى ءۇشىن قىزىل يمپەريانىڭ قاساپ قىرعىنىنا ۇشىراعان الاشتىڭ ارداقتى ۇلدارىنىڭ ءبىرى, مەملەكەت قايراتكەرى تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ تۋعانىنا 125 جىل تولىپ وتىر. ارينە, تۇرار تۋرالى, ونىڭ بۇگىنگى «ەگەمەن» – كەشەگى «ەڭبەكشى قازاق» گازەتىنە باسشىلىق جاساعانى جانە باسقا دا قايراتكەرلىك قىزمەتى تۋرالى كوپ جازۋعا بولادى. ءبىز بۇگىنگى ماقالامىزدا ونىڭ بۇرىن اسا ايتىلماعان قىرى – جاسىرىن ۇلتتىق ۇيىمدارمەن بايلانىسى تۋرالى اڭگىمەلەۋدى ماقسات ەتتىك.

پرەزيدەنت • 29 مامىر, 2019

سەنىمگە سەرت بەرگەن

تاريحي تاڭداۋدىڭ تابالدىرىعىندا تۇرعان ەلىمىزدە جۇرت نازارى پرەزيدەنتتىككە ۇمىتكەر تۇلعالارعا اۋعانى انىق. بۇل ورايدا سايلاۋالدى باعدارلامالارى عانا ەمەس, ولاردىڭ بيوگرافيالارى مەن بولمىس-ءبىتىمى دە قوعامنىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ وتىر. حالىقارالىق قاۋىمداستىق تا زەر سالا زەردەلەپ وتىرعان سونداي تۇلعانىڭ بىرەگەيى – قازاقستان پرەزيدەنتتىگىنە «Nur Otan» پارتياسى اتىنان ۇمىتكەر رەتىندە قاتىسىپ وتىرعان, جاڭا قازاقستاننىڭ جاسامپاز جىلناماسىندا جارقىراي كورىنگەن قايراتكەر قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ ەكەنى اقيقات.

ياندەكس.مەتريكا