ابزال ماقاش
ابزال ماقاش«Egemen Qazaqstan»
1848 ماتەريال تابىلدى

كورمە • 11 شىلدە, 2024

تورقالا تاريحىنان سىر شەرتەدى

«استانا-بايتەرەك» مو­نۋمەنتى الدىندا استانا كۇنىنە ارنالعان «تاريح تاڭ­داعان استانا!» ات­تى فوتوقۇجاتتار كور­مەسىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى. يگىلىكتى ءىس-شا­رانى استانا قالاسى تىل­دەردى دامىتۋ جانە ارحيۆ ءىسى باسقارماسى مەن استانا قالاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءارحيۆى ۇيىمداستىردى.

ەڭ قىسقا اڭگىمە • 10 شىلدە, 2024

كۇلبيكەش ەففەكتىسى

قازىر تاريحي تۇلعا­لاردىڭ كىسىلىك كەلبەتى مەن ارەكەتىنە قاتىستى بىرجاقتى تۇسىنىك بەرۋ بەلەڭ الىپ بارادى. الەۋ­­مەتتىك اۋمەسەر­لىك پەن قوعامدىق قيام­پۇرىستىققا جەتكىزەتىن بۇل ءۇردىستىڭ سىر-سي­پا­تىن فرانتسۋز فيلوسوفى جان-پول سارتردىڭ مى­سالىنان اڭعارۋعا بولادى.

قوعام • 06 شىلدە, 2024

پەرنەدەگى ءپالساپا

دومبىرا تۋرالى ءان-جىرلارعا قۇلاق توسساق, اسپاپتىڭ بۇگىنگى ۇلگىسىنىڭ بايىرعى نۇسقاسىنان ايىرماشىلىعى بارىن بايقايمىز. اسىرەسە پەرنەنىڭ سانى توڭىرەگىندە ايتىلار نۇسقا كوپ. كەي جەردە توعىز پەرنە دەسە, كەي جەردە جەتى پەرنە دەيدى. ال ءدال قازىرگى دومبىرانىڭ موينىنا ون توعىز پەرنە بايلانعان.

ونەر • 04 شىلدە, 2024

كەستەنىڭ ءبىزى

ويىن ويۋمەن, سەزىمىن سۋرەتپەن جەتكىزۋ – ادامزات ساناسىنىڭ الىپ جەتىستىگى. رامىزدىك ويلاۋ جۇيەسىنىڭ ەرتە زاماننان قالىپتاسقانىن ەجەلگى وركەنيەت ۇلگىلەرىنە قاراپ كوز جەتكىزەمىز. استىرتىن اقپارات, قۇپيا ءماتىننىڭ بارلىعى ۇرپاققا كوركەم رامىزدەر ارقىلى تاسىمالدانادى. بۇل ونەر ۇدەرىسى الەمنىڭ بارشا حالىقتارىنا كەڭ تانىمال. ونىڭ ىشىندە قازاق حالقىنىڭ كەستە ونەرىنىڭ سىرى مەن سيپاتى ەرەكشە.

اباي • 03 شىلدە, 2024

كەمەلدىك كەپىلى

اباي اقىلناماسىنىڭ الىپ ارناسى – ءتۇپ يەسىن كوكسەۋ. وعان جەتكىزەتىن «يماني گۇل» تۇعىرلى تۇجىرىمداماسى. ول سانا يەسىن ادامزاتتى, ادى­لەت­­تى جانە جاراتۋشىنى سۇيۋگە شاقىرادى. بۇل – ىنتالى جۇرەكتىڭ ەڭبەك ۇدەرىسى. ناتيجەسىندە, «قۇدايدىڭ ورىنباسارى بولۋ» دەگەن ادامنىڭ اسىل مۇراتى انىقتالادى. حاكىم دۇنيەتانىمىندا وعان قول جەتكىزگەن بول­­مىس «كامال-ي ينسان» مارتەبەسىنە كوتەرىلەدى. بەلگىلى ابايتانۋشى تۇر­سىن جۇرتبايدىڭ «تولىق ادام» ادەبي-سالىستىرمالى ريسالاسىندا اباي­دىڭ­ سىرتقى (زاھير) جانە ىشكى (باتين) الەمى جان-جاقتان زەرت­تەلەدى.

تانىم • 28 ماۋسىم, 2024

«ءبىر» ءپالساپاسى

دۇنيەدە قانشا سان بار؟ اگاراكي, «1, 2, 3...» دەپ كەتە بەرسەڭىز, ايگىلى فيلوسوف, ماتەماتيك ءجۇسىپ ءال كيندي ءسىزدى تەرىسكە شىعارادى. ول ءوزىنىڭ «سان ۇيلەسىمى» تراكتاتىندا ء«بىر» عانا سان بولىپ ەسەپتەلەتىنىن, ال قالعانى رەتتىلىكتەر ەكەنىن جازادى.

تانىم • 26 ماۋسىم, 2024

«ءبىز ولەمىز ەشتەڭە ۇعىنباستان...»

«فارياتەۆ فانتازياسى» فيلمىندەگى اكتەر اندرەي ميرونوۆتىڭ مونولوگى وسىلاي باستالادى. ساناڭدى ساپىرىپ تۇسەتىن ساۋالدار ءومىر ءپالساپاسىنىڭ وزەگىنە ۇڭىلۋگە شاقىرادى. بۇل سۇراقتارعا ءسىز بۇگىن جاۋاپ بەرەسىز دەپ ايتا المايمىن. بىراق كۇندەردىڭ كۇنىندە رۋحىڭىز مىندەتتى تۇردە وسى جۇمىسپەن اينالىسادى. عيبراتتى وي اعىنىن قازاقشاعا تارجىمەلەپ, نازارىڭىزعا ۇسىنۋدى ءجون كورىپ وتىرمىز, قادىرلى وقىرمان. ءارى قاراي اكتەردىڭ ءوزى سويلەسىن.

ونەر • 25 ماۋسىم, 2024

ونەرپازدار ورداسى

استاناداعى وقۋشىلار سارايىندا بالالاردى ولەڭگە باۋليتىن «جاس قالامگەر» ۇيىرمەسىنىڭ ء«سوز پاتشالىعى» اتتى ەسەپ بەرۋ كەشى ءوتتى. ادەبي ءىس-شارادا الەم كلاسسيكتەرىنىڭ ايگىلى اڭگىمەلەرىنەن ­باستاپ, قازىرگى قازاق پوەزياسى وكىلدەرى­نىڭ ورەلى ولەڭدەرى وقىلدى. مانەرلى مونولوگ, كورنەكتى كورىنىس ساحنا سالتا­نا­­تى­نا ءسان قوستى. حوش, ء«سوز پاتشالى­­عىنا» جاساعان ساياحاتىمىزدى بايىپپەن ­بايانداپ بەرەيىك.

ادەبيەت • 21 ماۋسىم, 2024

شاكارىمنىڭ مۋزىكالىق مۇراسى

«ولەڭدى كورىكتەۋ, ولەڭ كەستەسىن كەلتىرۋ جونىندە ابايدىڭ قازاقتا تەڭدەسى جوق. قازاقتىڭ بۇرىن-سوڭدى اقىندارىنىڭ ەشقايسىسى ولەڭىن اباي سياقتى ۇستا, كەلىستى كورىكتەگەن ەمەس», دەيدى ادەبيەت سىنشىسى زاكي احمەتوۆ. ءيا, اباي قازاق پوەزياسىندا ىرعاقتىق جۇيە رەتىندە بەكىمەگەن جاڭا ولەڭ ولشەمىن الىپ كەلدى. بۇل اقىن يدەياسىنىڭ وقىرمان ويىنا جەتۋ جولىنداعى ينتوناتسيالىق اسەرىن كۇشەيتە ءتۇستى. ال اباي ۇلگىسىنەن كەيىن قازاق ولەڭىنىڭ قۇرىلىمدىق ساپاسىن جەتىلدىرە تۇسكەن اقىن – شاكارىم ەدى. ول اعاسىنىڭ ءداستۇرىن جالعاستىرا ءجۇرىپ, شىعارماشىلىعىنداعى قولتاڭباسىن شەبەر تانىتا ءبىلدى.

قوعام • 18 ماۋسىم, 2024

مۇددە بىرلىگى

كارل ماركس پەن فريدريح ەنگەلستىڭ پارتيا مانيفەسىندە ايتقان «بارلىق ەلدىڭ پرولەتارلارى, بىرىگىڭدەر!» دەگەن ءسوزى كوممۋنيستەردىڭ ەڭ تانىمال ۇرانىنا اينالدى. بىراق ولاردىڭ ءبىر ادىم ىلگەرى, ەكى ادىم كەيىن ءجۇرىسى بۇل ويدى ىسكە اسىرعان جوق. سەبەبى قوعامنىڭ بىرىگۋ نۇكتەسى وتىرىك ەدى.

ياندەكس.مەتريكا